KONTUZ, BADAEZPADA ERE!

Eguneroko bizitza-martxa neurri ulertezinak hartzen ari da, duela hogeita hamazazpi urte desertuan zeharreko ibilaldiari ekin genioneko optikarekin neurtuz gero. Diktadorea hil eta etorkizunak ekarriko ziguna ezin asmatuz, margo-irudirik tragikoenean ere ez genuen hain osotasun ilunik pintatuko. Mende heren batean gai izan gara esperantzak,  gure izerdiaren ondoriozko ondaretxo apurra gugandik besterik nahi ez dutenen esku jartzeko. Pikutara bidali da gizon-emakume aske izatezko harrotasuna!

Bidean jarri ginen eta aldapak gogoaren laguntzaz gainditzen direla uste izan genuen. Inozo halakook! Denborak gure ametsetik esnarazi gaitu eta begi aurrera ekarri digu errealitatearen krudeltasuna. Dirudienez, boteretsuek markaturiko ildoak lagun hurkoa izorratzera eraman behar gaitu, derrigorrez. Ez dago eskua luzatzerik: FMIk debekatu du.

Ongizatearen gaineko kontzeptua iraganeko ero batzuen ameskeriatzat hartu dute orain gure zaintzaile orojakitunek. Eta gizakion oinarrizko eskubideak -nazioarteko itun aintzatsuetan jasoak- ezerezean gelditzen ari dira, ekonomia murriztaile, basati eta sentimendu gabearen izenean. Lan egiteko eskubidea eta Anbrosioren karabina antzerako sinbolo barregarriak dira. Eta karramarroak bagina bezala,  atzerantzeko urratsak emateko premiaz mintzatzen zaigu iturri ofizialetatik. Boterea asezina izan da beti eta orain ere horren erakuspen zabal eta sakonarekin zigortzen gaitu.

Estatuak -ai ene, zorioneko estatua!- bere hiritarrak abandonatu egin ditu ahaltsu berri horien patura. Kapitalak -bai, ikusezina bihurtu den faktore guztiz ahaltsu hori!- tranpara garraiatu gaitu eta bakoitzari esku-burdinak ezarri ondoren torturarekin  gupidagabe mehatxatzen gaitu, "kontuz, badaezpada ere". Lotu ditzagun petrinak! 

 Argazkia: Tere Anda

ESKUINA TXAPELDUN

Ederra erortzen ari zaigu! Eskuinaren ohiko aginte-sistemak haizkora hartu eta pultsuak dardar egin gabe zirt-zart azkar, sakon eta ia-oro suntsitzailea eragin du espainiar mapa politiko administratiboan. "Ia" idatzi dut, eskuinarentzat berarentzat onuragarri gerta daitekeen guztia ongi bereiztuz, legearen zinbulu-zanbulu harrigarria barne.

Hiritargoa ezezagunaren aurreko izuak zeharo elbarritua, ongizaterako gotorlekuaren lubakia gero eta zabalagoa bilakatzen ari da, etorkizun hurbilerako itxaropenak zapuztuz. Hil egin da zentzuzko logika, zinismo eta desitxuratzearen onerako. Ehortzi dute irudimenetik epe laburrerako gera litekeen hazi apurra eta inbutu estuaren arau itogarria aplikatu digute, dekretuz. "Neuk daukat orain zartakinaren kirtena" leloa gure sudurren aurrean haizatu digute eta gerrako danborrek erritmo triste eta loerazlera egokitu dute soinua, gugan erreakzioaren ahalmena itotzeko asmoz.

 

Agintea eskuratu eta tarte laburrera, eremu latzean  ezarri ditu bere dendak eskuinak eta bertako landare bakanetarako bideak moztu dituzte. Ezkerraren ezgaitasun frogatuari eskuinaren lotsagabekeriak segitu dio eta kanpamendu berria suntsiketako ke-usain  sarkorra dario. "Presta zaitezte!" lakonikoarekin abisatu izan baligute bezala, konfrontaziorako baratza ongarritu dute beldurrik gabe, boterea duenean eskuinarentzat ez baitago zeri beldurrik izan. Aldiz, bere burua liberal moderatutzat daukana interbentzioaren aldekoa bihurtzen da bere esparrutxorako kaltegarri daitekeen edozeinen aurrean. Baina hori beraiei bost axola, osasungarritzat jotzen baitute txaketaz aldatzea.

Ez dezagun espero, beraz,  demokraziaren garapenik txikiena ere eskuineko interbentoreetatik. Badakite jakin beste auzi desberdin eta premia handiagoetan izango dugula jarrita gure ahalegina: betebehar materialen helburuan. Horrek gure denbora tarte osoa beteko du. Bien bitartean, "madridbarça"tu egingo gaituzte, irribarretsu, partidua aldez aurretik eurek irabazi dutela jakitun.

Argazkiak: presseurop.eu;  estrategiaynegocios.net

BORBOIAREN ONESTASUNA

"Erregeak makilatuta agertzen ziren euren hiritarren aurrean. Eta emakumeak biluzik ager zitezkeen. Baina inolaz ere margotu gabe!"  dio "Paradisuko atarian" nire antzezlaneko pertsonaia batek. Espainiako errege borboia makilatuta joan bide zen Botswanara, baina bere hiritarrei bizkarra emanez eta isilpean. Hau da, gaizki egiteari gutxienez apropostasun eta gauekotasuna egotz lekioke. Casi ná!

Nik gizon/emakumeon berezko onestasunean sinesten dut. Ez onestasunean bakarrik, baita ohoretasunean ere, hain zuzen, batak bestera eraman baitezake, aurrenaren kudeaketa zintzo baten bitartez. Onestasuna egiarekin lotu dut beti, hau da, niretzat pertsona onestoa da bere buruari egiaren justizia aplikatzen diona. Eta onestasuna zeharo beharrezkoa dugu ohoretasunera iristeko.  Ohorearen postulatuekin ari denari begirunea diot, errespetua. 

Dena den, onestasunerako ahalmena gizon-emakumeon berezko dohaina ote den zalantzan daukat.  Inozo samarra naizelako, sortzezko bekatuarekin bezala, gizakiok ohorezkoak izatezko ukituarekin ere jaiotzen garela uste dudala iruditzen zait. Ezen, sehaskatik onestoak izan diren pertsonak ezagutu ditut. Kontrako adibideak jar nitzakeen bezala. Eta, zinez, ohoretasunera berezko merituz heldu diren batzuen izenak ere aipa nitzake. 

Garbi dago borboiak galdu duela ohoretasunaren aukera. Ez dakit jainkoen ukitu baliotsuarekin jaio zen ere. Hala izan bazen, bistan da bidean galdu zuela onestasuna. Bertuterako suposa zekiokeen dohaina garaipeneko arkutik pasatu du. Cesarren emazteari bezala- izana eta itxura exigitu behar zaio edozeini -are gehiago errege papera egiten duenari- onestasuneko orduan, eta garbi utzi du berarekin ez doala itxura. Izanari buruz nahiago dut isilik egotea. 

Ohoretasuna nork bere jokaerarekin lortzen du, ekintzekin. Euren artean kongruentzia darakusaten ekintzekin, alegia. Borboiak ez du erakutsi kongruentzia, justizia hiritar denentzat berdina dela eta milioika gazteren langabeziak loa kentzen diola adierazi baitu, jarraian bat ere kontzientzia arazorik gabe hiritarrei iseka egiteko. Iseka eta iruzur morala.

Erregea Botswanara makilatuta joan zen, nire antzezlaneko protagonistak erabiltzen dituen pintura  eta ukendu berdintsuekin. Baina nire errege hori bere menpekoen aurrera horrela disfrazatuta atera bazen, bere ohoretasuna erakustearren izan zen.   Espainiarren erregeak, ordea, atzeko atetik alde egin zuen bere hiritarrek ikus ez zezaten, eta hegazkinean itzuli dute ospitalera, eraman ezin izan zuen onestasunik ezak kakaztuta.

Argazkia: pysnnoticias.com

KANPAIAK, MEMORIA SUSTATZAILEAK

Arrasateko San Juan Bataiatzailea

Izan zen garai bat arrasatearron udako eguerdietako erritmoa letxuga-kanpaia izenekoaren tokeak markatzen zuela. Langileak  fabrikatik ateratzear zeudenean elizako dorretik danbada berezia jotzen zen, etxeko andreek jakin zezaten gizakumeak handik gutxira mahaian eserita edukiko zituztela, eta otordu azkar eta, normalean, arin baten ondoren ostera lantegiko bidean jarriko zirela. Hura entzunda, garbitoki publikoan azken harrikoa atera ezinik jardungo zuten andreak ziztu bizian abiatzen ziren etxerantz, lapikoa sutan berotzen jartzera edo letxuga entsalada prestatzera.

Kanpaiek markatu dituzte gure gizartearen biorritmoak. Eta jarri dudan adibideak garbi darakusan bezala,  ez bakarrik baserri giroan. Egia da kanpaiek modu berezian "agindu" dutela baserritarren artean, hurbiltasunarengatik, beharbada, edo menpekotasun estuagoaren ondorioz. Ala biengatik. Larunbat arratsaldeko hiruetan eliz-dorreko kanpaiek mezua ekarri didate, ohi duten kadentziarekin. Errepike metaliko hotza iruditu zait. Egia da uneko nor beraren egoera animikoak neurtzen duela mezuaren garrantzia, eta zentzu berdineko bi eskutitzek sentsazio kontrajarria piztu dezaketela hartzailearengan. Gaurkoak ez dit bibrapen baikorrik sorrarazi. Aitzitik, ilun sentitu da nire izpiritua, kanpaien doinuak iragan urrunaren eta orain helezinaren arteko talka ulertezina adierazi izan balit bezala.

Arrasateko Udala auzoko San Esteban eliza

Larunbat arratsaldeko kanpaialdiak zentzu anakronikoa piztu du nigan, hotsaren oihartzunak ez nauela egun ezertara eramaten frogatu nahi izan  bailuen. Kanpaiak, azken finean, gure herriaren bizitza sakratuaren erlojuak izan direla gogoratu dut eta horren egiaztapenak egun tokiz kanpo daudela baieztatu dit, iraganeko arratsaldeetako bezperak zein arrosario-otoitza fosilak baitira, inor gutxiren sentimenduei eragiteko bat ere gaitasunik gabeak. Kanpai-danbadak, beraz, alperreko deiadarrak ditugu, joandako ohitura sakratuen erakusle bezala hartuz gero. Zentzua eduki lezakete, ordea, memoria historikoaren sustatzaile gisa. Alde horretatik bakarrik begiratuz gero, kanpaien doinurik ilunena ere alaia gerta lekiguke. Izpiritua belztu ez dakidan, aurrerantzean kanpaien deiari zentzu erlijiosoa kentzen ahaleginduko naiz. Horrela kanpaiak atsegingarriak gertatuko zaizkidala uste dut. Eta, seguru, premiazkoak.

EKUMENISMOA

Igande arratsalde polita eman dut eliz-funtzio batean Arrasaten. Adiskide kolonbiarrek euren tenplu berriko inauguraziora gonbidatu  naute eta oso pozik onartu dut eskaintza. Zerbait berri bizi izango nuelakoan abiatu naiz zeremoniarantz eta lerro hauekin batera eskerroneko sentimendua agertu nahi diet aukera eman didatenei.

Kristau Bataiatzaileko Arrasateko kideek euren otoitz-tokia herri osoari irekitzean ekumenismo xehe baina aldi berean zintzoa erakutsi dute, apaltasunez. Eskuak luzatu dizkigute elkarrekin otoitz egiteko, bakoitzak nahi zuen eran, egiazko otoitza buru eta, batez ere, bihotzarekin gauzatzen baita, lagun hurkoari afiliazioa eskatu gabe. Eliza-adar guztien gainetik gizon eta emakumeen arteko elkarkidetza da kohesioa ahalbide dezakeen faktorea, eta horren aldeko apustu guztien atzetik jardutea zeharo premiazkoa dugu,  gure gizarteak oinarrizko printzipio moralak berreskuratuko baditu.

Elizen arteko elkarkidetza eta erlijio desberdinen komunio eraginkorra: horra hor, eraiki beharreko mundu bizi eta aurrerakoiaren ezinbesteko osagaia. Ez bakarra, jakina, baina bai lehen-leheneko mailakoa. Arnasa hartu ahal izateko oxigenoaren premiaren tamainakoa.

Gogora datorkit, zoritxarrez, astean Frantziako Toulousen gertatutakoaren oihartzuna. Jazotakoak estatu laikoaren zutabeak hondar gainean daudela jarrita erakutsi du.   Lau judutar hilak islamiar baten ekintzaren ondorioz. Tristea iruditu zait, liberté, egalité, fraternité-ko herrialdean alde batetik eta bestetik erlijioa ardatz gisa erabiltzea. Batak Alahren izenean disparatu du eta besteek "La Terre promise" nahiago izan dute aukeratu hildakoen hilobirako, itxuraz hain agindua ez duten baina administratiboki behintzat zegokien frantziar lurraren ordez. Uhin-frekuentzia horretan elkar ulertzea arras inposiblea da.

Bekoki eta bihotz-eskuzabaltasunaren ildotik etorri beharko du gizakiontzako sariak, inoiz gizadia bere lotura guztietatik askatuko bada. Horregatik gaur arratsaldeko ekintza haize berritzailearen seinalea iruditu zait. Ez dakit inozoegia ote naizen nire talai propiotik. Banintz ere, dena den, inozotasun konpartituan segitu nahi nuke.

 

 

Argazkia: oikoumene.org

FELIX AZUA TXIT ARGIARI: HERREN ZABILTZA!

Felix de Azua irakaslearen idazkia irakurri nuen pasa den larunbateko El Paisen eta hotz geratu nintzen. Azuakeria irentsi ondoren sutan jarriko nintzen, aspaldiotan nire baitan nagusitu den deiadar antzeko batengatik izan ez balitz: eten gabe, erlatibizatzeko erregu boteretsua egiten dit. Horri esker, nire bihotz taupadak neurriko abiaduran doaz azken hilabeteotan.

Goiko behe hondoei buruzko ikasgai magistrala eskaini zigun katalanak Madrileko egunkarian, bere ekarpenak bilbatzeko hain maisuki darabilen estilo jauzilari eta ertzez beteak lagunduta. Eta bere teoriaren euskarriari nondik lagun ziezaiokeen oraindik asmatu ezinik nabilelarik, honako adierazpen borobila zegien Azuak, lasai asko: “La tradición que venera a los asesinos como héroes “antisistema” arranca por lo menos de Rousseau y en algunos lugares, como las provincias vascongadas, parece ser endémica, pero siempre hay un posible relato verosímil”

Delinkuentzia masiboaren kritika egiteko euskaldunok sartu gintuen analisian, berriz diot, nire meningeek oraindik dezifratu ez duten ezkutuko arrazoiren batengatik. Baina intelektualak horrela egin zuen eta milaka irakurlek irentsiko zuten  harrikada, agian bat ere ohartu gabe. Endemikoa, nik dakidanez, lurralderen baten berezko kualitate (normalean, negatiboari) aplikatzen zaio. Eta badirudi Azuak horrelako iritzia duela gurekiko, izan ere kualitatea ez du lurraldeak berak ematen –zentzu geografikoan- baizik eta horren biztanleek, eta horien artean ni neu eta nire lagun asko ere sartzen ditu Bartzelonan jaiotako espainolak.

Esan dut beste garai batean ziztu bizian kristorenak esango nizkiola Azuari, baina urteen poderioz nire izpiritua sosegatzen joan bide da, eta erantzun gisa esango diot, soilik, ez nauela konbentzitu bere azalpenean, nik ez baititut sekula hiltzaileak gurtu. Baina gehituko nioke herrena iruditu zaidala bere argumentazioa,  izan ere “parece” horrekin ez du arriskatzen. Zer irudituko litzaioke berari, prostituzioari buruzko balizko nire ikerketa batean honako hau idatziko banu: “Esan didatenez, Madrileko Azuaren etxeko guztien amak putak ziren” Balio al du horrek ezelako teoria eraikitzeko? Behintzat, gaiaren gaineko tesia gauzatu nahi banu, Azuari buruzko aipamen hori testuan soberan egongo litzatekeelakoan nago, eta nik ez nuke erabiliko. Ez balitz, jakina, Azuaren moduko pertsonaren bat –zuzen zuzenean- mintzeko. Baina zientifikoki ez lioke pisurik emango, inondik ere. Gehiago esango nuke, ziur nago tesiko zuzendariak ez lidakeela baimenduko halako errazkeria merke eta oinarririk gabea jartzea.

Izan zaitez osasuntsu, Azua jauna, eta ahaztu ezazu ni bezala hiltzailerik maitatzen ez dugun euskaldunon tropel handia!

Argazkia: alfaguara.com

ADI RADARREI!

Gaur goizean mezu elektronikoen buzoia irekitzean, erreferentzian "atentos al radar" zekarrenarekin topo egin dut eta zertaz zetorren igarri bezain laster zakarrontzira bota dut, ireki gabe. Amorruz betetzen naute halako abisuek!

Horren moduko iragarkiak bidaltzen dituztenentzat, itxura guztien arabera, lehenago da disgustua modu teknologikoz saihestea nork balizko zigorra bere jarrera zuzenaz ekiditea baino. Ez nuke halakorik irakurtzeko arazorik izango  baldin eta mezuak aurreratuko balit erakutsi behar didala nola hezi dezakedan nire burua aginduak betetzeko. Pistak emango lizkidake, behintzat, nire zibismoa aberasteko.

Aizu! Niri seinaleak jartzen badit gehienez jota orduko 120 kilometrotara joan behar dudala, neure ardura zibikoa da hori betetzea eta araua hautsiz gero gizartearekiko nire utzikeria erakusten ari naiz. Ezin da onartu -etikoki ari naiz, noski- "orain bai, orain ez" arduragabearekin jokatzea, "ez" hori tranpek ahalbideturiko sistemarekin bermatzen denean.

Ez didate aitzakiek balio. Nola fidatuko naiz ni,  guztiekiko errespetua adierazten duen ezein arautegiri bizkarra emateko prest dagoen inorez? Eta ez dit balio arbuiatzeak, giza kolektiboaren ezagutzarako edozein zehazkizun gerta daitekeela onuradun.

Gizarte-arauak hiritarrok bete ditzagun eginda daudela barneratzen ez dugun bitartean, gizartea huts egiten ari da. Radarrak non dauden detektatzeak disgusturen bat -zigor ekonomikoa- aurrez diezaioke detektatzaileari, baina ez du ekarriko horren gizarte-heziketa sendotzea, justu kontrakoa baizik, ahuldu egingo baitio gizon emakumeen artean duintasunez eta bekokia goian ibiltzeko ahalmena.

Aurreko Arrazonamendu hori, jakina, beste hainbat aplikapenetarako erabil liteke. Elkarbizitza konplikatua da eta ahalegin berezia egitea dagokigu gizarte-makineria koipeztuta edukitzeko. Ibilaldia orekatua eta desgasterik txikienarekin gerta dadin kontzentratu beharko lirateke indarrak. Utopia handia izango litzateke radarrik behar ez izatea. Handiagoa, ordea, arautegi eta zigorrik gabe bizi izatea.

Argazkiak: debates.coches.net