EZ GENUEN TEORIA ONGI IKASI

 

Ia derrigorrezko irakurketa izan zen gure gaztaroan. Unibertsitateko ikasle baten bizitza eroso eta bigunetik pentsatzen genuen mundua alda genezakeela. Oker zegoela uste genuena iraultzeko behar den indarra egiteko aukera emango ligukeen palankarik gabe geunden, baina egunen batean ahaleginean irabaziko genuenaren ideiarekin bizi ginen.

"Dimentsio bakarreko gizona" irakurtzen genuen eta gizon-emakumeak suntsipen-bideen ekoizpen baketsuaren menpe daudela dioen teoria onartu genuen. Marcusek ohartarazi zigun aurrerapen teknikoa, batez ere, menperatze-tresna bat dela, gizartea teknologikoki garatzen den heinean, garapenak irekitako ildotik baitoa pentsamendua. 

Hirurogeiko hamarkadan guru izan zenaren teoria sozial kritikoak gizonen ekintza edo produktu kultural oro abagune iragankortzat hartzea proposatzen zuen, gaur egungoaren kualitatiboki ezberdina den beste forma baterako etengabeko trantsizioan. Hau da, bilakaerak planteamendu berriak ekartzen ditu... eta gizakiak gizakiaren gainean duen menderatzeko modu berri bat. Argi esan zuen: teknologiak menderatu egiten du eta gizarte beharrak  behar indibidualetan eraldatzen ditu, gizabanakoa teknologia hori obeditzera bultzatuz. Gizakia "dimentsio bakarreko gizaki" bihurtuta amaitzen da, pentsamendu, askatasun eta arrazoibiderik gabe.

Ahaleginean irabaziko genuenaren ideiarekin bizi izan ginen.... baina oker geunden. Ez genuen, antza, Marcuseren teoria behar bezala ikasi. Edo ahaztu egin zaigu, zeharo.

GAZTEAK KOKOTERAINO

Gu adinduokin horrela egon behar dutela iruditzen zait. Ez da, ez, belaunaldiren arteko ohiko auziarengatik. Hori gurearenganaino heldutako arazoa izan zen, guraso eta seme-alaben arteko tirabirak naturaltzat har zitezkeenean. Gazte izateak berez adierazten duen etenerako arrazoia genuen jarrera hura eta gure aita-amak beren diskurtso moralizakorrarekin segitzen zuten arren, guk bagenekien aurrerantzean ere... haiek irekitako bide bertsutik joango ginela, huraxe baitzen bakarra,  noizik behin 68ko maiatzak sor bazitezkeen ere, eta estatubatuar zirimola bitxiren gisa Marcuse zeritzan batek dimentsio bakarreko gizakiari buruzko teoriak haiza zitzakeen arren. Aitonaren istoriotxoak!

Oraingoa desberdina da. Belaunaldien arteko etenaren nolakotasunak ez dira ohikoak. Eta atzean datorrenari ezin dakioke indiferentziako betarterik ipini -eta niri zer? adierazi nahiko balitzaio bezala.

Guk, oraingo adinduok sortu dugu daukaguna, hain zuzen ere, gure utzikeriarengatik, indiferentziarengatik. Eta ez diezadala inork esan bera libre dagoela huts horretatik. Denok gara errudunak. Gerra latz baten ondoko aldatz malkartsuan, autokratziako garai grisetan, trantsizioko une zalantzagarrietan eta kontsumismoaren espejismo traidoreen aurrean eroso, lasai eta autoengainatuta bizi izan baikara. Ez dago salbuespenik.

Gazteei utzi diegun herentzia ez da bat ere goxoa. Eta ez naiz ekai materialaz ari, ez. Nire ustez,  aldakuntza egokirako haiengan pizten jakin izan ez dugun gaitasunik eza da larriena. Nola erakutsiko genien aldatzen, aldakuntza bera kontranaturakotzat hartzen bagenuen?

Kokoteraino egon behar dutela nioen hasieran. Batez ere, gure diskurtso moralizakor bezain antzuekin segitzen dugulako, orain arte gurea izan den bidetik etorrita amildegiaren ertzera heldu garela konturatu gabe. Aurrerantzean zer egin behar den erabakitzea gazteei dagokie, argi asko erakutsi baitiegu gure formulak ez duela balio.