EZ DAGO IRTENBIDERIK

 

Susto handia hartu nuen herenegun, nahiz eta, ongi pentsatuta, topatuko nuela suposatu beharko nuen zerbait izan zen. Madrilgo auzo dotorean nengoen eta itxurakeriagatik arreta irabazi zidan eliza hark, batez bestekoa baino bizi-maila altuagoa zirudien hainbat auzokideren berotasunaz gozatzen zuen. Bi sexuetako kaietanoak tenplutik sartzen eta irteten ari ziren, bizitza mesedegarria izan zaiela zerakutsan ziurtasuna aurpegietan marraztua, gainerako hilkorrok ibiltzen garen aldeetara begiratu beharrik gabe.

Ez ninduen harritu aldarean zegoen bandera ori-gorriak, ezta —are gutxiago— une hartan eliztarrei zuzentzen ari zitzaien apaizaren hitzaldi zaharkituak. Bisitan nengoen, eta ez nuen ezer esaterik haren hitzei. Sartu izan ez banintz saihestuko nituzkeen berba pozoitsuak eta nire haserrea.

Baina nire harridura handia izan zen, Roucoren 2014ko erabakiaren arabera gaur egun basilika den tenplu hartatik atera nintzenean. Elizaurreko horma nagusian, eliztarrek arazorik gabe irakurtzeko moduan jarrita, plaka zegoen: “Jose Antonio Primo de Rivera, presente” 36ko gerran garaileen bandoan hildako zenbait kideri eskainitako bigarren plaka batekin. Eta ia-ia K.O utzi ninduena izan zen, izen haien arteko lehena Marcelino Oreja Elosegirena zela irakurtzeak.

Jaun andreok, ez dago irtenbiderik. Ez dago.

MEMORIA HISTORIKO DESBERDINAK

 

Kasualitate hutsez bi informazioa egun berean iritsi zaizkit. Eta hausnarketa ugarirako eman didate, nahiz eta nolabaiteko arrazonamendu ahalmenarekin bizitzara jauzi egin nuenetik nire barnean dauden pentsamendu berdinak diren. Esan nahi dut, duela hamarkada batzuetatik.

Polo biren ordez anitz dituen gizarte batean ibiltzen jarraitzen dugu. Hain da askotarikoa mugitzen garen giza masa, non era guztietako agerpenak aurki ditzakegu, horietako asko kontrako norabidetan hazita, eta ezer aldatuko ez den itxaropenik gabe, ia dena estaltzen duen denboraren joana markatzen duen erlojua izan ezik.

Adibidea jarri nahi dut: alde batetik, argazkiko plaka Espainiako eliza baten atartean. Espainiarrak gorrotoaren paroxismoraino eraman zituen gerra baten sortzaileak goratu eta ondratzen dituen agerbidea dugu,  denboraren joanak oraindik berarengandik arrastorik utzi ez duen testigantza deitoragarria.

Bestetik – ez nuen lerroalde berdinean idatzi nahi- eta kasuko izena jartzearren,  Jose Antonio Urionabarrenetxea Isasmendi arrasatearrarena. Fusilatua izan zen 1936an. Sendiak hamarkadak daramatza gizon haren exekuzioaren gaineko “arrazoien” bila. Honako hauxe da berriki Burgoseko Lurralde Militarraren 43. epaitegi militarretik jasotako idazkiak zioena:

"Nire esku dauden inbentario guztiak bilatu ditut, emandako informazioak ematen dituen aukera guztiak kontuan hartuta. Testuinguruari buruz gehiago jakiteko eskuragarri dagoen bibliografia ere kontsultatu dut. Guztiak adierazten du epaiketaz kanpoko exekuzio kasu bat dela eta, beraz, guk gordetzen ditugunak ez bezalako espediente judizial bat osatu zen”

Urionabarrenetxea Isasmendi – beste milaka kasuren antzera- ez zen existitu goiko argazkiaren plaka jarri zutenen moduko espainiarrentzat. Eta goikoen izenak harrizko xaflatan zizelkatu ziren bitartean, desagertutakoenek euren ondorengoen bihotzetan bakarrik irauten dute.

Argazkiak: JMVM

ROUCOREN BAKEA

Rouco Varelak abisatu digu: txintxoak izan, bestela gerra zibila etorriko da. Eta Roucok ongi baino hobeto daki nola piztu daitekeen gerra. Behintzat, 1936koaren sorburuan egon zirenengandik entzuteko eta ikasteko zubi zuzena izan du azken berrogei urteotan. Horregatik, jaun andreok, Roucok gerra-bake binomioaz hitz egiten duenean, kontuz!, zerbait daki-eta! 

Espainiar agintarik inguratuta bota zituen Rouco Varelak hitz horiek, egun beste anakronismo itzela suertatzen den zeremonia arranditsu batean. Bakeaz mintzatzen ari zen, nor-eta gizartearen pairamenduaz erantzukizun handia duten politikoek babestutako artzapezpikua. Gehiegi. Hipokresia latza, alde guztietatik begiratuta. Eta Martin Luther King zenak 1967an idatzitako “Nora goaz, kaos ala komunitatea?”  liburuan irakurritakoa gogoratu dut. Honatx: 

“Egun hauetan anbiguetate handi bat ematen ari da, bakea dela-eta. Denek hitz egiten dute gai horretaz, pertsonok lortu behar dugun helbururik preziatuentzat hartzen delarik. Baina erakunde politiko desberdinetako bastidoreen atzean oso bakanak dira haren alde lan egiten dutenak. Askok lau haizetara “Bakea! Bakea!” oihukatzen duten arren, bakea sorrarazten duen guztiari bizkarra ematen diote. Bake hitzaz ahoa betetzen zaie baina, errealitatean, defentsarako aurrekontuak hazten dituzte, armadetarako baliabideetan inbertitzen dute eta gero eta arma beldurgarriago eta oro birrintzaileagoak fabrikatzen dituzte. Bakeaz hitz egiten ari zaigun guztiei aditu beharko bagenie, belarrietatik erokeria sartuko litzaiguke, edozein tokitatik baitatoz  batera berba egiten ari diren haien hitzaldien oihartzunak. Estatu guztietako agintariak ari dira, teorian, bakearen alde, euren arteko negoziaketa mahaietara ezpatak eskuan dituzten gaizkileek zainduta doazenak barne” 

Faltsukeria, hipokresia salatzen ari zen Luther King. Aplika diezaiogun diskurtsoa gaurko errealitateari eta ohartuko gara gauzak ez direla bat ere aldatu. Gerra santuaren adierazpen hutsa da Roucorena. Eta hori, berarentzat, bakea da. Hipokrita!

NAFARROAKO MEMORIA HISTORIKOA

Nafarroan ikasgaitxo bat eman digute oraingoan. Aste honetan eztabaidatuko da Nafarroako Parlamentuan Lurraldeko Memoria Historikoaren lege proposamena eta hori aurrerapauso interesgarria da gizarte-normalizazioko bidean. Badakit Nafarroan gauza asko normaldu behar direla hiritar guztien eskubideak maila berdintsura iristeko, baina bidea – inoiz burutuko bada- urratsez urrats egin behar da. 

Azken gerra zibilak memoriaren desoreka erabatekoa ekarri zuen  Euskal Herrira eta gerrako irabazleek euren arauak ezarri zituzten 1939tik, alde batekoak aintzatuz bestekoak fusilatu edota bizirik azpiratzen zituzten bitartean. Diktadurak gau ikaragarri luzea ekarri zuen hainbat eta hainbat jenderentzat. Eta gaur egun ere irabazle haien ondorengo askok ukatu egiten dute errealitatea. Arma hilgarrien bitartezko garaileek oztopatu egiten diete garaituei oroimenezko keinu kontsolagarriaren aukera ere.

Nafarroako Parlamentuan onartuko den legearen arabera, besteak beste, Nafarroako Gobernuak ikur eta sinbologia frankista osoa ezabatu beharko du, eta administrazio publikoek – Gobernua (lehengo Diputazioa) eta udalak- erregimen frankistaren babespeko izendapen, ohorezko titulu eta gainerakoak indargabetu beharko dituzte. Ez da gutxi, alajaina, nafar lurraldeko hainbat erakunde eta giza norbanakoren ideologia kontuan izanda. 

Legearen testuak biltzen dituen aldarrikapen eta betebeharren artean bada xedapen bat, 1936ko gerra zibilean eraildako Foru Diputazioko langile guztien izenak jasoko dituen plakari dagokiona, euskaraz eta gazteleraz idatzita Nafarroako Gobernuaren egungo eraikinean jarriko dena. Bertan, legalitate errepublikarraren defentsan langile haien lana goraipatu beharko da. 

Legea onartzen bada, itxura guztien arabera espainiar eskuineko alderdien kontrako botoarekin egingo da, hain justu, nafar Gobernuaren lema daramatenen oposizioarekin. Nonbaitetik betearaziko beharko zaie, beraz, legearen edukia upenekoei. Osterantzean, iseka izango litzateke nafar gizartearentzat. 

 

 Argazkia: www.panoramio.como