INAUTERIETAN

 Inauteri astean sartu gara, gizateriaren zati handi bat esanahi unibertsal eta bakar bat zehazterik ez duen jai-trantze moduko batean ipintzen den garaian. Bakoitzak ospakizuna egoki ikusten duen bezala interpretatzen du, eta ez du axola bere auzokideak bestela ulertzen badu. Garrantzitsuena tradizioaren parte dela esan diguten zerbait ospatzea da, nahiz eta bere jatorria edo bilakaera nolakoa den eta izan den ez jakin.

Baina antzeko zerbait gertatzen da jai gehienekin, baita intimoenekin ere. Edozein fenomeno sozial aztertzeko ikuspegia etengabe aldatzen ari da, eta belaunaldi bakar bat nahikoa da aurreko belaunaldiek emandako interpretazioa iraultzeko. Ospakizunen artifizialtasuna munduko txoko guztietan nagusitu da. Horregatik, haien izaera iraunkorrak talka egiten du bizimodu naturalago batekin.

Diotenez, landa-inauteriek benetakoagoak dira hiri handietakoak baino. Nik, herri txikietan egiten diren batzuk nahiko gertutik ezagutu ditudanez, uste dut benetakotasuna ez dagoela inauterien alderdiaren adierazpen materialean, baizik eta parte-hartzaileak une horretan duen jarreran. Hor dago benetako gakoa. Eta, zalantzarik gabe, gero eta zailagoa da ospakizunaren arrazoia aurkitzea, edozein dela ere. Nolanahi ere, kontraesanean segitzeko, mozorra gaitezen!

Argazkia: www.euskadi.eus

OSAKIDETZA ETA BILBOKO ATHLETIC

Errealitatea da Osakidetza atzeraka doala. Karramarroen antzera, krustazoak normalean aurrera ibili arren ihes egitean isatsa erabiltzen baitute ezkutalekurantz ziztu bizian abiatzeko. Osakidetzak aukeratu du... - zer aukeratu du Osakidetzak? Zaila da galdera horren erantzuna asmatzea, ez baitugu argi ikusten zein maniobra egiten ari den EAEko osasun zerbitzu publikoa, dagoen zulo beltzetik ateratzeko. Azken hamar urteotan izandako gainbehera ilustratzeko adibide ugari eman genitzake. Eta mesedez, ez dezagun Covid sartu horretan, aitzakia bat baino ez baita.

Duela berrogei urte inguru hasi ziren Eusko Jaurlaritzaren gizarte-prospekziorako bulegoak lanean, eta zein izan da emaitza? Porrot izugarria. Ehunka milioi euro inbertitu dira... eta inork ez bide zuen aurreikusi egungo egoeraren antzeko abagune batera iritsiko ginenik, 1980koaren desberdina den adin-piramide batekin, duela berrogeita bost urtekoaren antzekorik ez duen gizarte-egitura batekin eta malgutasunik gabeko zerbitzu publikoen sistema batekin. Esaten digute medikuak beste latitude batzuetara hegan egiten ari direla lan eskaintza hobeak lortuta, euskara oztopo bat dela profesionalak erakartzeko, mediku eta laguntzaile belaunaldi berriek nahiago dutela euren buruak denbora tarte luzez ez konprometitzea… Aitzakiak, aitzakia hutsak.

Badago futbol talde bat Euskadin —nazioarteko futbol munduan eredugarria dela diote—, bertako jokalariekin bakarrik jokatzen duena. Eta egiten dute — badakit hori— oso ondo, eta gehienen txaloekin. Baina, pentsatu al dugu lehiakorrak izateko, bertako jokalariekin bakarrik dagoen talde bat mantentzea garestiagoa dela, helburu berdinak izanda, mundu osoko jokalariekin egitea prestatzen dena baino?

Osakidetzaren asmoa al da joko ona emango duen profesional talde bat edukitzea? Baiezkotan, badaki zer egin behar duen. Herrialde honetan ala kanpoan jaio arren, konbentzitu itzazu proiektuan sartzeko, eta — koloreetarako leialtasuna dirua baino gehiago baloratzen duten "Iribar" batzuekin batera— ikusiko duzu nola hurbiltzen diren gainerakoak fitxaketara... nahiz eta euskara ikasi behar.

Argazkia: Athletic Fundazioa

INFERNUKO (ZORIONEKO) PATINETEAK

 Ia hamabost urte eman dira nire blog honetan paniteneetaz aritu nintzela. Amaitu nuen hura, modak datozen bezala joan egiten direla adieraziz, baina orain, beste era batez bukatuko nukeen - edo hasi- izan ere patineteak geratzeko etorri bide dira.

Txikitan nik ere izan nuen halako jostailu bat, noizean behin lagunekin jolasteko ateratzen nuena. Aipatu artikulu hartan, gaztetxoak eskolara joateko erabiltzen hasia zela nioen. Gaur biderkatu egin da erabilpena, gure neska mutiko askok patinetea darabilte sorbaldan liburu, ordenagailu eta ahaztu ezineko tupperaz beteriko motxila daramatela.

Baina elektrizitatez mugitzen den beste patineteek inbaditu dute hiri-paisaia, eta horiek ez dira hanka baten indarrez mugitzen direnak bezain inozoak. Arautegia ipini zaie, erabiltzaileek bete dezaten, baina badirudi alperrekoa izan dela.Tramankuluaren erabilera ezegokiak oinezkoen  osotasuna arriskuan jartzen du, ustezko seguritatean espaloian barrena abiatu bezain laster. Gure artean geratzeko heldu denez, automobilarekin gertatu zen bezala, bete beharreko arauak ezartzea lehen urratsa bada ere, patinetelaria praktikan eta teorian heztea da bigarrena. Eta hirugarrena, arautegia ordenaren agenteek betearaztea, zigorrak ezarriz. Bide bakarra da kaleetatik istripuaren arriskua gutxitzeko. Ez dugu beste moduz ikasten.

Argazkia: wikipedia

MUSIKA EMOZIOA DA

 Nire anaia Yoni, bihotzetik eskainia

Izaki bizidun guztiengan emozioak esnatzeko bide aproposa da musika. Jakina da gaitasun kognitiboa murriztua duten pertsonek ere musika-nota sekuentzia bati erantzuten diotela, eta horrek iraganeko eszenetara eramaten dituela. Inork ez daki zehazki zer emozio maila bizi duten, baina badago zerbait haien mugimenduetan melodia edo abesti ezagun baterako berehalako erreakzioa islatzen diena.

Biziki inguratzen gaituen errealitatea da musika, askotan ohartu gabe, eta gure portaeran eragina du. Horregatik, melodia edo abesti ezagun batek emozio txikien kate bat sortzen du, eta horrek —une bakoitzean pertsonaren egoeraren arabera— intentsitate desberdineko sentimendu bat pizten digu, positiboa ala negatiboa. Edozelan ere, beti bizia.

Baina musikak ez du eragin positiboa oroimenean bakarrik eta entzuleen ongizate emozionala ere nabarmen hobetzen du. Horregatik ohitu beharko ginateke gure bizitzan musika gehiago txertatzera. Ez dakit bizitza luzeagoa egingo digun, baina bai eramangarriagoa.

Ziur nago, gaur danborradak entzule guztiongan emozioak sorraraziko dituela, norbaiten gaitasun kognitiboa zeroren hurrengoan bada ere.

SAN CUCUFATO

 

Olentzerok ekarritako eskularruak galdu nituen, oparia jaso eta zenbait egunetara. Atsekabetu egin ninduen, batez ere euskal pertsonai mitikoari eskutitza idatzi ziona nire hutsak tristetu egingo baitzuen. Beraz, gertatua erdi isilpean gordetzea erabaki nuen. Hala ere, lagun bati azaldu nion galera eta horrek aurkitze lana San Cucufatoren esku uztea aholkatu zidan. San Cucufato?

Hasierako harriduraren ondoren, bere existentziaz ere ezertxo ez nekien aipatutako santua, galdutako objektuak berreskuratzeko bitartekaririk onena dela azaldu zidan adiskideak. Eta haren gaineko sasi otoitz hutsezin baten berri eman zidan.

Interneten sartu eta pertsonaia aurkitu nuen, hari batean hainbat korapilo lotzen dituzun bitartean esaten duzun esaldiagatik ezagun dena, galdutako objektua agertuz gero korapiloak askatzeko promesa egin behar diozuna.  Jakina, ez nintzen joko horretan sartu, baina nire buruak etengabe gogorarazten zidan norbait goibelduko zela eskularruak falta zitzaizkidala jakin izan balu.

Buru nahaste ilun hartan, hotz izugarria egiten zuen eguerdi batean eskuak izoztuta nituela kafetegi batera sartu nintzen eta artean atean nengoela zerbitzariak barratik bota zidan, denok aditzeko moduan: "lehengo astean hemen utzi zenituen eskularruak". Hori entzutea eta nik "Gora San Cucufato!" oihu egitea bat izan zen! 

Orain ez zait batere axola, erregalatu zizkidanak dakien ala ez egun batzuetan bere oparia non zegoen jakin gabe egon nintzela. Ziur nago interes handiagokoa izango dela berarentzat, galdutakoa aurkitzen laguntzen dizun pertsonai bat dagoela santuen olinpoan, galdu eta aurkituetako bulegora joan beharrik gabe.

 San Cucufatoren sasi-otoitza:

https://cajondelsastre.com/2017/05/12/san-cucufato-los-huevos-te-ato/

POSTA ZERBITZU PUBLIKOA

 

Abenduaren 15ean, pakete txiki bat bidali nuen Arrasatetik Donostiara postaz. Hiru aste geroago, hartzaileak ez du jaso, eta tokiko posta bulegoan inork ezin dit azaldu zer gertatu den nire igorpenarekin. Aldi berean, irakurri dut Danimarkak bere posta zerbitzu publikoa itxi duela, bidalitako gutun eta pakete txikien bolumenaren jaitsiera bortitza dela eta. Aro digitalak paisaia berri bat ekarri du, eta aldaketa horrek zerbitzu publikoa etetea adierazi du. Hornitzaile pribatuen sorrerak arazoa areagotu du.

Danimarkako erabaki horrek, laster iritsiko zaigunak, pentsarazi dit interes publikoa babestu behar dutenek askotan irizpide ekonomiko hutsetan oinarritutako erabakiak hartzen dituztela. Eta bizi naizen eremu geografiko honetan badakigu zerbait horretaz, garraio publikoaren sektorean bakarrik zentratzen bagara ere. Posta zerbitzu publikoa ez dabil, ez ditu bere helburuak betetzen, baina ez da eskaintza horri begira baikortasuna ahalbidetuko lukeen irtenbiderik ikusten. Itxi egingo da, eta kito. Horrela doaz gauzak guretzat etorkizun sozial orokorrari dagokionez.

NORK DITU MANIKOMIOKO GILTZAK?

2000. urtean Caracasera egindako bisitan, aukera izan nuen denbora luzez Euskadi-Venezuela Elkarkidetzarako Eguzki elkarteko Domeka Etxearterekin egoteko. Euskal Etxean kafe bat hartzen ari ginen bazkalondo batean, autoan berarekin zihoan semea bala galdu batek hil zuen gertakariaren berri eman zidan. Chávezen estatu-kolpearen aurrekaria izan zen, eta Domekak gertaera tragiko hau kontatzen ari zenerako, Caracasko kaleetako segurtasun eza Europatik etorritako norbaitentzat maila irudikatu ezinean zegoen. Hugo Chavez zen herrialdearen nagusia.

Duela egun batzuk, mediku lagun batek esan zidan Madrilgo bere klinikan, besteak beste, Venezuelako bezeroak dituela, eta haien aberastasuna maila lotsagarrietara heltzen dela, eta botere ekonomikoa harrokeria gaitzesgarriarekin erakusten dutela. Gaur arte, Maduro bolivartarren defendatzaileak gobernatu ditu Caracasko kaleak.

Mundua isilik, Gabonetako ajetik suspertzen eta Urte Berri Oneko oihartzunen artean oraindik, sheriff berri bat agertu da Caracasko kaleetan, jokoaren nazioarteko arauak aldatzeko eta GIZATERIA OSOA egoera konponezin batean murgiltzeko gai dena. Trump gizon hori eroa izan daiteke —ez dut zalantzarik—, baina inork ez du ausardiarik hura ospitale psikiatriko batean sartzeko.