INOIZ IBILI AL DA BALIOEN FABRIKA?

 

Munduak edukiari baino ontziari arreta gehiago jartzen dionean, zaila da, ezinezkoa ez bada, ontziaren barruan dagoenaren erabilgarritasunak nora eraman dezakeen asmatzea. Sinesgarritasuna ematen diegu,-beren irabazian bakarrik sinesten duten pertsonek eta erakundeek - gu kontrolpean edukitzeko artalde bihurtzea izan ezik, gertatzen zaigunaz bat ere arduratu gabe-zabaltzen dituzten zurrumurruei.

Gizateria bi taldetan banatuta dago, elkar onartu ezin dutenak, ikuspegi kontrajarriak dituztenak eta elkar ulertzeari uko egiten diotenak. Inor ez dago bere bizilagunari eskua luzatzeko prest: nirea da, eta kito. Elkarrekin aurrera egitea lehentasuna ez duen mundu bat sortu dugu gizon-emakumeok lur azalera agertu ginenetik. Nork irabaziko duen apustu egiten dugu, eta ez denontzako ongizatearen alde elkar ikusi ezinezko egoera natural horretan nork lehenago amore emango duen.

Ez dago izenik eman behar, guztiok modu berean funtzionatzen baitugu. Balioak ez dira berez existitzen; fabrikatu egiten dira, eta nire ustez fabrika horrek ez du inoiz funtzionatu. Ez dakit inoiz bere ateak ireki dituen ere. Beldur naiz ezetz.

Argazkia: JMVM

ZUHAITZA, ONDARE HORI

Ez dut oroitzapenik haurtzaroan Zuhaitz Eguna inoiz ospatu genuen, ezta gure irakasleek basoen zaintza eta errespetuarekiko sentimendu berezirik txertatu zigutenik ere. Zalantzarik gabe, azken hamarkadetan aldaketa izan da alderdi horretan, eta orain kontzienteagoak gara, behintzat teorian, gure zuhaitz ondareari eustearen garrantziaz.

Egutegian etengabe agertzen diren nazioarteko egunen bonbardaketan,  Basoen Nazioarteko Eguna edo Munduko Basogintzaren Eguna ospatu da martxoaren 21ean (udaberriko ekinozioarekin bat eginez) Arrazoizko deia da, ez dakit eraginkorra izango den, baina hala ere beharrezkoa.

Duela gutxi irakurri dut planetan hiru bilioi zuhaitz daudela, eta horrek batez beste 422 zuhaitz ematen ditu gizaki bakoitzeko! Harrigarria! esango genuke lehen begiratuan. Baina sentsazioa aldatzen da datuari gehitzen badiogu urtero 10.000 milioi zuhaitz desagertzen direla -desagerrarazten ditugu-, landatzen diren berriak kontuan hartuta. Orduan? Bada, kalkuluek ez dute gezurrik esaten: 300 urte barru, hamar belaunaldi inguru, agur zuhaitzei.

Eta zer axola zait 2.400 urtean zer gertatzen den... esan lezake ergel batek (eta asko dira). Espero dut horiek baino jende kopuru handiagok baso osasuntsuez gozatzeko beharraz jabetzea, eta oraingo joera negatibo hori alderantzikatzea. Jarrai dezagun saiatzen.

Argazkia: DDCA

UDABERRIA ETA LANERAKO GOGOA

 

Udaberria iristear da, eta bizitzaren eztanda bere osotasunean ospatzeko prestatzen ari gara. Planeta zahar honetako izaki guztiek nabaritu dugu gure baitan patu hurbilarekiko lotura bizigarriaren deia. Berpizkunde berri bat bezalakoa da, adin guztietan, intentsitate desberdinez bada ere. Mutur batean gazteen era guztietako indar positibo neurtezina jar liteke, eta bestean udaberrirako ikuspegi negatiboa polenerako alergia pairatzen dutenen aldetik.

Inon irakurri dut udaberriak lanerako gogoa ere handi dezakeela, eguzki-argia gehiagori esker aldartea hobetuz, eta horrek energia eta baikortasuna areagotzen ditu. Eta badirudi produktibitatea hobetzeko, aproposa dela kanpoko jarduerak sustatzea eta ohitura osasungarriak areagotzea. Ba, espero dut, gure herrietako izkina guztiak argazkiko mezu margotuarekin zikindu dituztenak ere udaberriaren zantzo indarberritzaileak harrapatzea, eta agian mezua sinatu dutenen ekarpen ekonomikoarekin hormak lehen bezala uztea.

Hiritarrok biziki estimatuko genuke garbiketa-operazioa, horrela berretsi egingo baikenuke udaberriak lanerako gogoa berpizten duenaren ustea. Hala bedi.

Argazkia: JMVM

ABERASTASUNA DUINTZEN

 

Badirudi Eskoziako gobernuak parlamentuko ekimen bat abiarazi duela desberdintasun ekonomikoa errotik murrizteko, dirua geldirik gera ez dadin eta aberastasuna sortzen duten komunitateen barruan gera dadin ziurtatuz. Beste era batera esanda, helburua leku batean sortutako aberastasuna beste batzuetara desagertzea saihesteko modu bat aurkitzea da.

Ekimen txalogarria da eskoziarrena, mundu osoko parlamentuek onartu beharko luketena, banaketa-justizia ahalik eta maila gorenera eramateko ahaleginean. Badakit, ordea, proiektu honek hasieratik arazoak izango dituela, munduko korporazio boteretsuenetatik etorritakoak, nortzuk diren zehazki ez jakin arren, aberastasuna euren eskuetan pilatzeko metodo zitalak garbi erakutsi dutenak.

Eskoziako legegintza-proposamenaren postulatuak oso azaletik irakurrita, uste dut aldarrikatzen dituen jarraibideak ez daudela oso urrun gure herrialdean kooperatibismo eredu bezala ezagutu den horretatik, eta lankidetza publiko-pribatu batekin oinarri sozialaren ustiapen ekonomikoa bultzatuz, batek dakien norako kapital-ihesa ekiditea du helburu. Ea, bada, lerroan jartzen diren munduko parlamentuak.

Argazkia: CDV

… ETA GERO HIL EGITEN ZARA

 

Lagun bat nuen bizitza putakeria bat baino ez dela... eta gero hil egiten zarela, esan ohi zuena. Arretaz begiratuta, ez zegoen oker, behintzat azken zatian.

Oscar Wilderen biografia irakurri berri dut, eta irudipena dut nire lagunaren ebaluazioarekin guztiz ados egongo zela. Idazle mirestu gisa zuen posizio pribilegiatutik inguruko munduaz barre egiten saiatzen zen, eta ezta bere iragarpen ilunenetan ere imajinatu ezin zuen amaiera bat gorde zion patuak.

Ez daukat kristalezko bolarik, eta ez naiz igarle, baina nahiko gertutik aztertzen dut gizon-emakumeen mundu honetan gertatzen dena —ikusitakoa ikusita ez dut uste Jainkoaren mundua denik—... eta susmoa dut batzuek gaizki amaituko dutela, beren hileta-elizkizunetarako imajinatzen duten eszenatik urrun. Oscar Wildek ere izena aldatu behar izan zuen, atzerriko lurralde batean, txalotu eta beldur izan zioten guztiek ahaztuta.

Oraintxe bertan badira munduaren arreta erakartzen duten pertsonaiak... eta esatera ausartzen naiz, beren poltroietatik jaitsiarazi eta iluntasunean usteltzen utziko dituztela, ziurrenik boterera igo zituztenek eurek. Ba, hori, azkenean hil egiten zarela, Wilde eta nire laguna bezala.

UMANDI ALDARRIKATUZ

 

Naturak kapritxoa izaten du noizean behin, eta soin txikiko gizon-emakumeak forjatzen ditu, bizitzan zeharreko bilakaeran erraldoi bihurtzen direnak. Euskal memoria kolektiboan, Jose Miguel de Barandiaran agertzen da lehenik. Gorputz txikia, balentria handiak. Beste adibide bat, lehenengoaren garaikidea, Andoni Urrestarazu "Umandi" da, Araiakoa, arabarra, benetako borrokalaria berak funtsezkotzat jotzen zuenaren alde: bere hizkuntza zaharrean oinarritutako kultura. Bi gizonak ezagutzeko pribilegio handia izan nuen, eta ohore handia da niretzat haien lagun izana.

Duela egun batzuk albiste bat jaso nuen, lerro hauei laguntzen dien argazkiarekin. Eta izututa geratu nintzen. Bere garaian Jesus Mari Alegria "Pinttu"-k Jose Karlos  Marcote margolariari eskatutako obra bat da, 1990ean Araian arte garaikideko museo bat sortzeko hark abian jarri zuen proiektu baten barruan. Museoaren helburua bikoitza zen: Umandi euskaltzalea omentzea, eta Araia kultura eta artearen gune bihurtzea. Hogeita bost artista, besteak beste, Nestor Basterretxea, Josetxu Aguirre, Iñaki Cerrajería eta Daniel Castillejo bezalakoak, batu ziren proiektura. 

Hiru hamarkada geroago, 1990ean Umandi Araiako Seme Kuttun izendatu zutela oroitzeko sortutako margolana, eta museoaren bildumara gehitu behar zena, ganbara batean ahaztuta dago, euskaltzale handiaren ahoa zinta itsasgarriz estalita —basakeria kulturalaren erakusgarri argia—. Uste nuen Araiako udal agintarien sentsibilitate kulturala maila altuagoan zegoela. Argazki honek zalantzan jarri nau.

Euskararen alde gutxik bezala borrokatu zuen gizona, hemen eta atzerrian gure Herriaren errealitatea zabaltzeari bizitza eskaini zion gizakumea, bertako eta kanpoko erakunderen sariak jaso zituena, herrien arteko bakea bere indar guztiarekin sustatu zuena, Gasteizko ikastola bati izena eman zion pertsonaia erraldoia… horrek, Umandik, pertsona zintzo guztien errespetua merezi du, bere herrikideena barne.

 

 

MUSIKA INSTRUMENTUEN HARIRA

Irakurlearen arreta erakartzeko kazetaritzak darabilen sentsazionalismo ukitu horrekin, estatuko egunkari batzuek eman ziguten berria: gazteek ez dute ezer jakin nahi musika tresnei buruz, ordenagailu bideko programen berehalako emaitzak nahiago baitituzte.

Esan beharra daukat ez nagoela aurreko baieztapenarekin guztiz ados, behintzat bere aplikazio orokorrean. Ehunka urteko instrumentu marka oso errespetatuen desagerpena errealitate bat dela onetsi arren, horrek ez du esan nahi gazteek instrumentuen praktika uzten ari direnik, instrumentua edozein dela ere. Uste dut gure gazteen musika interesa hazten jarraitzen duela, duela bi edo hiru belaunaldi gertatzen zenarekin parekorik gabe. Musika ikasleen kopurua biderkatu egin da. Hori bai, agian ikasle horiek beren bokazioari eskainitako ikuspegia aldatu egin da: ez dute hainbeste musikara profesionalki dedikatu nahi, baizik eta beren hezkuntzaren osagarri gisa ikusten dute. Eta aukeratutako instrumentuen sorta zabaldu egin dela iruditzen zait, ikasleek orain abaniko ugariagoarekin praktikatzen baitute, duela hamarkada batzuk gitarraren erregealdia atzean utzita.

Ez naiz, eta ez naiz inoiz izan — pena handiz— instrumentu-jole. Baina, zorionez, ikusten dut gazte askok eta askok hainbat instrumentu jotzeaz gozatzen dutela eta guri ere gozarazten digutela. Musika-kultura hazten ari den seinale da.

Argazkia: JMVM