EDUARDO, JARRAITU IDAZTEN!

 

Bizitza bira eta bueltaz betetako bidea da, uneoro eszenatoki berriak eskaintzen dituena eta, une batzuetan, gure patuan eragina izan zuten bizipen asko ezkutatzen dituena. Eta gertatzen da, noizean behin, zerbait agertzen dela zure barnera biltzen zaituena eta sentimendu alaiak esnarazten dizkizuna.

Nire lagun eta Gasteizko Institutuko ikaskide ohi Eduardo Madinaveitiak idatzitako "Y al final... el miedo" liburua irakurri berri dut, hark eskaini eta bidalia. Aire fresko bat bezala izan da miasma eta ustelkeriaz betetako eguneroko eszenategi honetan. Ordu batzuetan, bere gorabehera txiki guztiekin, bizitzak merezi duela sinestarazten duen sentsazio gozagarria piztu da nigan. Itxaropenezko abestia den testu bat sortu du Eduardo lagunak, izenburuak bestela pentsatzera eraman gaitzakeen arren.

Eta hasieran aipatu dudan bide zigizagatsuaren kontua da 17 urterekin Eduardorekin kontaktua galdu nuela, bizitzaren ibaiaren beste bihurgune batean gure bideak banandu zirenean... eta mende erdi baino gehiago igaro arte ez genuen elkarren berri izan. Ez dakit zer gertatuko zen bion arteko harremanak gure gaztetasun urrunetik bizirik iraun izan balu. Ziur ez niokeen eskertuko, orain egiten dudan bezala, bere literatur eskaintza askean hain ausarta aritu izana. Jarraitu idazten, mutil!

UNAMUNO ERE EUSKALDUN

 

Euskararen mundura heldu nintzenetik hamaika sasilistraurekin egin dut topo, batzuk asmo onez jardun dutenak eta beste hainbatek euren teoria ortodoxoari atxikiak, hizkuntzaren baitan esparru itxiak sortzea, eraikitzea, prestatzea helburuarekin… mahai borobileko zaldunen eginkizuna izango balitz bezala. Azken horiei eskaini nahi diet beheko lerroalde parea, azpimarratuz heterodoxia aktibo eragiletik gehiago espero dudala profeta tronpetari merkeengandik baino.

“… Orretxegatik, gizona, Etsai gogorrenak ere, “euskotar borondate oneko” diranean, andik emendik arrazoi damaigutela probatzeko. Ontan edo artan zurekintxe ez pentsatzeak barru-barruko euskaltasuna ukatzen ez dula beingoz jakiñarazteko, jakiñarazi ta, bearrik, ondo gogoan jasoarazi, bestela neu ere zurekin integrismo ortan bat ez natorren ezkero ezpainintzake billatuko euskaldun. Euskaltasun Osoa, ez zuk eta ez nik, baizik guziok osatzen duguna dalako, guziok balinbaite, norgere egi ta on apurñoz.

Berebat Euskalerriagatik ere, Euskalerria abertzaleontxo ori bakarrik eztalako, gutxiago euskaltzale ontxoa bakarrik eztare eliz-gizonen ori bakarrik. Gure Euskalerri Egiazko Bakarra guzion artean kopurutzen duguna dalako; abertzaleek eta karlistek, liberalek eta komunistek, Españi-zale naiz Prantzi-zaleek, katolikoek naiz bestelakoek, ondrauek naiz lapur likitx eta gañerakoek, euskera zaleek eta erderaz jarduleek, zuk bezala pentsatzen dutenek eta ez dutenek; ta beraz, oien artean baita Unamunok ere… kopurutzen eta ezur-mamitzen duguna dalako naitaez”

“Unamuno eta gu” saiakeraren “Suzmoz letozkenei” lemapeko  hitzaurretik hartuta,  1956an Salbatore Mitxelena “Abendats” idazle trebe eta ausartak (argazkikoa) “Euzko Gogoa” aldizkarian argitaratu zuena.

EZ DUT DENBORA ALPERRIK GALDU NAHI

Ez nau interesatzen Florentinoren ospeak ezta Donalden aldakortekeriak ere, biek ahalegin guztiak egiten baitituzte era gorrotagarri eta mespretxagarriz mantentzen duten boterean iraunarazteko, inguruko bataz besteko intelektual mailak uler lezakeenaren gainetik. Ez zait axola herrialdeko eskuin muturreko egunkari amorratuenaren erredakzio-taldeak ustezko oposizioko buruzagia erasotzen badu.

Pentsatzen dut —eta gure gurasoek bizitza eman zigutenean guretzat hautatu zuten malko-haran honetan ausardia pixka bat behar da pentsatzen hasteko- abagune izanez gero gehiago interesatzen zaidala aldez aurretik iragarritako nire portaleko bileratik isilpean ihes egitea, eskailerakoen presidentea naizen arren.

Ez dakit honaino iritsi den irakurle gizajoa konturatu den, aurreko lerrokadarekin adierazi nahi nuena Arabako katolikoei nire dolumin sakonenak bidaltzea zela, beren arimen zerbitzurako dituzten artzainen taldea gutxiesten eta iraintzen duen pertsonaia bat gotzain gisa izateagatik. Erromako Elizaren zerbitzari ohi bezala ezer egin ezin dudanez, beste aldera begiratuko dut. Florentino, Donald, Pedro, Isabel eta abarrekin egiten ari naizen gauza bera, ez bainaute batere interesatzen.

Ez dut gero eta urriagoa dudan denbora alferrik galdu nahi.

Argazkia: Ekain

GARAIKOETXEA, ARRANTZALEKIDEA

Ezagutzen nautenek badakite nire aisialdietako ordu asko kainabera bat eskuetan ematen ditudala. Ordu goxoak bizi izan ditut arrantzan, nahiz eta sarritan esku hutsik etxeratu. Arrantzalearen helburua - nire kasuan, behintzat- ez da arraina, barne bakeari aukera ematea baino. Eta horretan inoiz ez dut zularik egin.

Kainabera eta gainerako tresnekin pilatutako eskarmentua zela eta, 1988an liburuxka bat idatzi eta argitaratu nuen: Amuarrantza. Eta libururako lankide maitagarri bat izan nuen, nirekin Uribarri Ganboako uretan orduak eman zituen beste arrantzale iaio batena: Karlos Garaikoetxea lehendakaria, Ajuria Enea jauregitik 1980-84 aldiko arratsalde batzuetan nire txaluparaino jauzi egiten zuena,  bere zaletasunaz gozatzeko gogoz. Eta liburua idaztea otu zitzaidanean aukerakoa iruditu zitzaidan sarrera idatz ziezadan.

Behean jarri dut Lehendakariaren idazkia, euskaraz egina. Lehen aldiz irakurri nuenetik harrapatu ninduten bere sentsibilitateak... eta euskara erabiltzeko trebetasunak.

Bitez lerro hauek, berriz ere nire miresmen publikoa aurkezteko, Lehendakart handia izan zen adiskide arrantzalearentzat.

 ====.====

Quienes me conocen saben que paso gran parte de mi tiempo libre con una caña de pescar en la mano. Han sido muchas horas felices pescando, aunque a menudo haya regresado a casa con las cesta vacía. El objetivo del pescador —al menos en mi caso— no es el pez, sino encontrar la paz interior. Y siempre he conseguido ese premio

Gracias a la experiencia acumulada con la caña y otras herramientas, en 1988 escribí y publiqué el libro “Amuarrantza” (pesca de la trucha). Y tuve un colaborador extraordinario para el libro, otro pescador experimentado que pasó horas conmigo en las aguas de Ullíbarri Ganboa: el Lehendakari Karlos Garaikoetxea, quien algunas tardes de entre 1980 y 1984 cambiaba el Palacio de Ajuria Enea por mi txalupa, deseoso de disfrutar de su afición. Y cuando decidí escribir el libro, pensé que sería una buena idea que él escribiera el prólogo. Y aceptó gustoso.

Traigo aquel texto del Lehendakari, escrito en euskera. Desde la primera vez que lo leí, me cautivaron su sensibilidad... y la habilidad de Garaikoetxea con el euskera.

Sirvan estas líneas para expresar una vez más mi admiración pública por el Lehendakari recién fallecido, gran amigo pescador.

SOLUS LABOR...

Maiatzaren Lehena - Nazioarteko Lan Eguna-  iragan da eta normaltasunera itzuli da langileria, jai-zubi luzexkak ahalbideturiko oporraldia amaituta. Gauzak ez dira lehen bezala, bistan da. Egutegiko egunaren gorriztasuna galtzen doa bere zentzu aldarrikatzailearen intentsitatea, eta gure kale eta plazetan ia ez da beharginen aldeko oihuaren oihartzuna entzuten, Itsas aldeko uhinen eta aireportuetako hegazkinen erreaktoreek amatatuta.

Solus labor parit virtutem… irakur daiteke Arrasateko jauregi bateko aurre aldean, gizakiaren bertutea lanetik bakarrik erdiesten dela baieztatuz. Suposatzen dut esaera asmatu zuena ez zela Erdi Aroko olaren bateko behargin gizarajoa izan, eraikin dotorea jaso ahal izan zuen olaren ugazaba baino. Ene ustez, , hain baieztapen borobila hobeto zatekeen, Solus labor operarii virtutem domino parit, edo antzekorekin.

Edozein modutan, iruditzen zait gizartearen norbanakokeriazko utzikeria basati gero eta larriagoak ezinezko egiten duela latinezko esaldi hori zuzentzea merezi duen ala ez erabakitzea. Jendeak nahikoa du hurrengo festan nora egingo duen ihes pentsatzearekin.

Argazkia: Wikipedia

TXILLARDEGI ETA FUTBOLA

 

Jose Luis Alvarez Enparanza “Txillardegi” Idazle donostiarrak artean hogeitazortzi urte bete gabe zituela, “Leturiaren egunkari ezkutua” eleberria apurtzailea argitaratu berria, Euzko Gogoa aldizkarian “Taupadak” titulupeko hausnarketatxoa idatzi zuen, 1957ko uztailaren zenbakian. Ondoko lerroak atera ditut bertatik:

“ (Granada)ko eztai bat egiteko zorian zegoela, luzatu egin da. Zergatik ala? Ona emen korapilloa: futbol partidua zela bide! Ortaz, partidu bat ikusi gabe ez uzteko, olako gertaera pisurik ez galtzeko, eztaia atzeratu da, ezkontza batek partidu batek baño ajola gutxiago duelakoan”

Zer esango zukeen Txilardegik lehengo asteko futbolari buruzko informazio-jarioa eta Donostia eta Gipuzkoan izandako emozio eztanda direla-eta?

Nire badaezpadazko “Aupa Erreala!” aurretik doala, entzun ditudan irizpide, esamesa eta iruzkin guztion artetik, honako hauxe gustatu zitzaidan gehien, zentzuzko hitzak zirelako:

https://www.facebook.com/share/r/1E48SUKxbK/?mibextid=wwXIfr

Argazkia: Dani Blanco (Argia)

PROMETEOREN ALDAERAK

Mitoaren garapen gordina ikusten ari banintz bezala iruditzen zitzaidan. Berari ez zegokion sua (jainkoek bakarrik erabil bide zezaketen askatasunez) lapurtu zuenaren gainekoa zen istorioa, legenda, literatura klasikoa eta errealitate bortitza uztartzen zituen munduko eszenategi zabalean eskainia. Bitartean, bere burua jainko berri izendatuak gizaki pobreen etorkizunaren kontrola hartu zuen.

Prometeo berria zen, Zeus ahalguztidunaren ( edo hori uste zen orain arte) gainetik, planetako antzinako zibilizazio guztien etorkizuna bere gurarira egokitu nahi zuena, sua haiek konbentzitzeko arma gisa erabiliz. Mito klasikoaren eta gizon hori-zurbilduak pertsonifikatutakoaren arteko aldea honako hauxe zen: lehenengoak gizateriaren garaipena nahi zuen, eta bigarrenaren asegaitzezko irrikak, aldiz, bere zeruko gortearen ahalduntze sendoa bilatzen zuen.

Prometeo I.ak sua erabili zuen lurra garbitzeko eta gizon-emakumeentzat bizigarri egiteko, eta Prometeo II.ak, berriz, sua erabili zuen lurretalo bizidunak suntsitzeko eta gutxiengoarentzako aisialdi guneak sortzeko, gainerakoak miseriara kondenatuz. Lehenengoa, Prometeo kateatua zen. Bigarrenak, Zeus bera balitz bezala, kateak prometitu zituen. 

====.====

“Itzak egintzak dira onezkero. Lurra kordoka ari da ta ostotsaren oiartzuna orroaka aren erraietan. Oinaztarriaren sigisaga gartsuek diztira egiten dute. Aize biurrak autsa yirabiran darabil… Nire kalte dator, nunbait, eta Tzeugandik aizeburrunba bildurgarri au… Zuek ikusten dituzute nolako bidegabeak yasaten ditudan!!

Prometeo-ren hitzak, Eskiloren “Prometeu burdinean” obrari Bizente Amezagak 1958an egindako itzulpenetik