EZ DUT DENBORA ALPERRIK GALDU NAHI

Ez nau interesatzen Florentinoren ospeak ezta Donalden aldakortekeriak ere, biek ahalegin guztiak egiten baitituzte era gorrotagarri eta mespretxagarriz mantentzen duten boterean iraunarazteko, inguruko bataz besteko intelektual mailak uler lezakeenaren gainetik. Ez zait axola herrialdeko eskuin muturreko egunkari amorratuenaren erredakzio-taldeak ustezko oposizioko buruzagia erasotzen badu.

Pentsatzen dut —eta gure gurasoek bizitza eman zigutenean guretzat hautatu zuten malko-haran honetan ausardia pixka bat behar da pentsatzen hasteko- abagune izanez gero gehiago interesatzen zaidala aldez aurretik iragarritako nire portaleko bileratik isilpean ihes egitea, eskailerakoen presidentea naizen arren.

Ez dakit honaino iritsi den irakurle gizajoa konturatu den, aurreko lerrokadarekin adierazi nahi nuena Arabako katolikoei nire dolumin sakonenak bidaltzea zela, beren arimen zerbitzurako dituzten artzainen taldea gutxiesten eta iraintzen duen pertsonaia bat gotzain gisa izateagatik. Erromako Elizaren zerbitzari ohi bezala ezer egin ezin dudanez, beste aldera begiratuko dut. Florentino, Donald, Pedro, Isabel eta abarrekin egiten ari naizen gauza bera, ez bainaute batere interesatzen.

Ez dut gero eta urriagoa dudan denbora alferrik galdu nahi.

Argazkia: Ekain

GARAIKOETXEA, ARRANTZALEKIDEA

Ezagutzen nautenek badakite nire aisialdietako ordu asko kainabera bat eskuetan ematen ditudala. Ordu goxoak bizi izan ditut arrantzan, nahiz eta sarritan esku hutsik etxeratu. Arrantzalearen helburua - nire kasuan, behintzat- ez da arraina, barne bakeari aukera ematea baino. Eta horretan inoiz ez dut zularik egin.

Kainabera eta gainerako tresnekin pilatutako eskarmentua zela eta, 1988an liburuxka bat idatzi eta argitaratu nuen: Amuarrantza. Eta libururako lankide maitagarri bat izan nuen, nirekin Uribarri Ganboako uretan orduak eman zituen beste arrantzale iaio batena: Karlos Garaikoetxea lehendakaria, Ajuria Enea jauregitik 1980-84 aldiko arratsalde batzuetan nire txaluparaino jauzi egiten zuena,  bere zaletasunaz gozatzeko gogoz. Eta liburua idaztea otu zitzaidanean aukerakoa iruditu zitzaidan sarrera idatz ziezadan.

Behean jarri dut Lehendakariaren idazkia, euskaraz egina. Lehen aldiz irakurri nuenetik harrapatu ninduten bere sentsibilitateak... eta euskara erabiltzeko trebetasunak.

Bitez lerro hauek, berriz ere nire miresmen publikoa aurkezteko, Lehendakart handia izan zen adiskide arrantzalearentzat.

 ====.====

Quienes me conocen saben que paso gran parte de mi tiempo libre con una caña de pescar en la mano. Han sido muchas horas felices pescando, aunque a menudo haya regresado a casa con las cesta vacía. El objetivo del pescador —al menos en mi caso— no es el pez, sino encontrar la paz interior. Y siempre he conseguido ese premio

Gracias a la experiencia acumulada con la caña y otras herramientas, en 1988 escribí y publiqué el libro “Amuarrantza” (pesca de la trucha). Y tuve un colaborador extraordinario para el libro, otro pescador experimentado que pasó horas conmigo en las aguas de Ullíbarri Ganboa: el Lehendakari Karlos Garaikoetxea, quien algunas tardes de entre 1980 y 1984 cambiaba el Palacio de Ajuria Enea por mi txalupa, deseoso de disfrutar de su afición. Y cuando decidí escribir el libro, pensé que sería una buena idea que él escribiera el prólogo. Y aceptó gustoso.

Traigo aquel texto del Lehendakari, escrito en euskera. Desde la primera vez que lo leí, me cautivaron su sensibilidad... y la habilidad de Garaikoetxea con el euskera.

Sirvan estas líneas para expresar una vez más mi admiración pública por el Lehendakari recién fallecido, gran amigo pescador.

SOLUS LABOR...

Maiatzaren Lehena - Nazioarteko Lan Eguna-  iragan da eta normaltasunera itzuli da langileria, jai-zubi luzexkak ahalbideturiko oporraldia amaituta. Gauzak ez dira lehen bezala, bistan da. Egutegiko egunaren gorriztasuna galtzen doa bere zentzu aldarrikatzailearen intentsitatea, eta gure kale eta plazetan ia ez da beharginen aldeko oihuaren oihartzuna entzuten, Itsas aldeko uhinen eta aireportuetako hegazkinen erreaktoreek amatatuta.

Solus labor parit virtutem… irakur daiteke Arrasateko jauregi bateko aurre aldean, gizakiaren bertutea lanetik bakarrik erdiesten dela baieztatuz. Suposatzen dut esaera asmatu zuena ez zela Erdi Aroko olaren bateko behargin gizarajoa izan, eraikin dotorea jaso ahal izan zuen olaren ugazaba baino. Ene ustez, , hain baieztapen borobila hobeto zatekeen, Solus labor operarii virtutem domino parit, edo antzekorekin.

Edozein modutan, iruditzen zait gizartearen norbanakokeriazko utzikeria basati gero eta larriagoak ezinezko egiten duela latinezko esaldi hori zuzentzea merezi duen ala ez erabakitzea. Jendeak nahikoa du hurrengo festan nora egingo duen ihes pentsatzearekin.

Argazkia: Wikipedia

TXILLARDEGI ETA FUTBOLA

 

Jose Luis Alvarez Enparanza “Txillardegi” Idazle donostiarrak artean hogeitazortzi urte bete gabe zituela, “Leturiaren egunkari ezkutua” eleberria apurtzailea argitaratu berria, Euzko Gogoa aldizkarian “Taupadak” titulupeko hausnarketatxoa idatzi zuen, 1957ko uztailaren zenbakian. Ondoko lerroak atera ditut bertatik:

“ (Granada)ko eztai bat egiteko zorian zegoela, luzatu egin da. Zergatik ala? Ona emen korapilloa: futbol partidua zela bide! Ortaz, partidu bat ikusi gabe ez uzteko, olako gertaera pisurik ez galtzeko, eztaia atzeratu da, ezkontza batek partidu batek baño ajola gutxiago duelakoan”

Zer esango zukeen Txilardegik lehengo asteko futbolari buruzko informazio-jarioa eta Donostia eta Gipuzkoan izandako emozio eztanda direla-eta?

Nire badaezpadazko “Aupa Erreala!” aurretik doala, entzun ditudan irizpide, esamesa eta iruzkin guztion artetik, honako hauxe gustatu zitzaidan gehien, zentzuzko hitzak zirelako:

https://www.facebook.com/share/r/1E48SUKxbK/?mibextid=wwXIfr

Argazkia: Dani Blanco (Argia)

PROMETEOREN ALDAERAK

Mitoaren garapen gordina ikusten ari banintz bezala iruditzen zitzaidan. Berari ez zegokion sua (jainkoek bakarrik erabil bide zezaketen askatasunez) lapurtu zuenaren gainekoa zen istorioa, legenda, literatura klasikoa eta errealitate bortitza uztartzen zituen munduko eszenategi zabalean eskainia. Bitartean, bere burua jainko berri izendatuak gizaki pobreen etorkizunaren kontrola hartu zuen.

Prometeo berria zen, Zeus ahalguztidunaren ( edo hori uste zen orain arte) gainetik, planetako antzinako zibilizazio guztien etorkizuna bere gurarira egokitu nahi zuena, sua haiek konbentzitzeko arma gisa erabiliz. Mito klasikoaren eta gizon hori-zurbilduak pertsonifikatutakoaren arteko aldea honako hauxe zen: lehenengoak gizateriaren garaipena nahi zuen, eta bigarrenaren asegaitzezko irrikak, aldiz, bere zeruko gortearen ahalduntze sendoa bilatzen zuen.

Prometeo I.ak sua erabili zuen lurra garbitzeko eta gizon-emakumeentzat bizigarri egiteko, eta Prometeo II.ak, berriz, sua erabili zuen lurretalo bizidunak suntsitzeko eta gutxiengoarentzako aisialdi guneak sortzeko, gainerakoak miseriara kondenatuz. Lehenengoa, Prometeo kateatua zen. Bigarrenak, Zeus bera balitz bezala, kateak prometitu zituen. 

====.====

“Itzak egintzak dira onezkero. Lurra kordoka ari da ta ostotsaren oiartzuna orroaka aren erraietan. Oinaztarriaren sigisaga gartsuek diztira egiten dute. Aize biurrak autsa yirabiran darabil… Nire kalte dator, nunbait, eta Tzeugandik aizeburrunba bildurgarri au… Zuek ikusten dituzute nolako bidegabeak yasaten ditudan!!

Prometeo-ren hitzak, Eskiloren “Prometeu burdinean” obrari Bizente Amezagak 1958an egindako itzulpenetik

ZALDIZ ZERUAN

Ameriketako Estatu Batuetan hain zabaldua den country musikaren piezarik ospetsuenetakoa – ospetsuena ez esatearren- “Ghost riders in the sky” da, hainbat bertsiotan grabatuta. Nik gehien atsegin dudana Johnny Cashena da. Gauza da, lehengoan, autobus bidai luze horietako batean nindoala, Iokin Zaitegiren Euzko Gogoa aldizkariaren 1967ko ilbeltza-otsaileko zenbakia irakurtzen ari nintzela, eta topo egin nuen abesti horren hitzei Jon Mirandek egindako itzulpenarekin, "Zaldiz zeruan" tituluarekin. Eta hona ekarri nahi dut, Stan Jonesek idatzi zuen jatorrizko  ingelesa eta Miranderen itzulpena. Niri bikaina iruditu zait.

Abestiak, cowboy baten ipuin herrikoia kontatzen du, begi gorri eta altzairuzko perretako behiak zeruan zehar dabiltzala ikusten ari dena, cowboy madarikatuen espirituek jazarrita. Haietako batek ohartarazten dio bere jokabidea aldatzen ez badu, haiekin bat egitera kondenatuta egongo dela, betiko "Deabruaren artaldea zeru amaigabe hauetan zehar harrapatzen saiatuko" dela. Istorioa ehiza basatiaren Europako mito zaharrekin lotu izan da.

 

An old cowboy went riding out One dark and windy day Upon a ridge he rested As he went along his way When all at once a mighty herd Of red eyed cows he saw Plowin' through the ragged skies And up the cloudy draw,   Their brands were still on fire And their hooves were made of steel Their horns were black and shiny And their hot breath he could feel A bolt of fear went through him As they thundered through the sky For he saw the riders coming hard And he heard their mournful cry Yippie-yi-o Yippie-yi-yay Ghost riders in the sky,   Their faces gaunt Their eyes were blurred Their shirts all soaked with sweat He's riding hard to catch that herd But he ain't caught 'em yet 'Cause they've got to ride forever On that range up in the sky On horses snorting fire As they ride on, hear their cry. Yippie-yi-o Yippie-yi-yay   As the riders loped on by him He heard one call his name 'If you wanna save your soul From hell a-riding on our range Then, cowboy, change your ways today Or with us you will ride Trying to catch the devil's herd Across these endless skies Yippie-yi-o Yippie-yi-yay Ghost riders in the sky Ghost riders in the sky Ghost riders in the sky

Unai zar bat zaldiz zoan ekaitz egun baten bid´erditan egon zan gaiñ batean ats artzen Batik bat zun millaka bei begi-gorri ikusi zeru itsas zear korri, odeietan goiti Yipi yiyay, Yipi yio Sorgin beiak zerun…  Markak gorri zituten bai et´arnasa bero adarrak beltz dirdir eta perrak burdiñezko Bildurtu zan trumoi antzo ziralarik pasa zaldizkoak atzetikan bai´zebilzkien deika Yipi yiyay, Yipi yio Zaldizkoak zerun…     Izerdiz blei, begiak lor, arpegia zurbil Gogor dabiltz beiok bildu naian et´ezin bil Zeren beti bear duten zaldizkatu zerun Zaldiek su daritela… aien deia entzun. Yipi yiyay, Yipi yio Sorgin-zaldik zerun…     Aren aurrez pasatzean batek zion ots egin “Arima gal ez dezakan ibiliz gurekin biziera gaur alda zak, ezpa ba´duk bear sorgin-beiak biltzera yin zeru oriek zear” Yipi yiyay, Yipi yio Sorgin beiak zerun… Zaldizkoak zerun…

 JOHNNY CASH

Ghost riders in the sky

NORK BERE JAINKOA

Platonek gizateriaren gaineko teoria idatzi zuen, eta badakigu zer zen greziar filosofoak arimari buruz uste zuena. Egia da edozein tratatu filosofiko irakurtzen dudanean, arreta handiz saiatzen naizela, hitzak eta egilearen pentsamenduak euren osotasunean ulertzeko ahaleginduz. Gaztetatik aritu naiz klasikoekin harremanetan, eta arazo ugari sortu dizkidate, proposatzen dituzten esparruak nire buruarekin bateratu ezin izan ditudalako.

Platon aipatuz hasi naiz, denbora gehien eraman didan pentsalaria baita. Eta aitortu behar dut ez dudala beti ulertzen bere kredoa. Platonek arima desberdinak ikusten ditu kultura ezberdinetako pertsonentzat. Uste dut hori bat datorrela Hipokratesen teoriarekin, arimari eragiten dioten gaixotasun fisikoak diagnostikatzeko medikuek ingurunea aztertu behar dutela dioena. Baina, Hipokratesek medikuntzan konfiantza zuen bitartean, Platonek bere jainkoengan fede handiagoa jartzen zuen, berarentzat gorputza arimaren kartzela baitzen. Jainko bakarra aldarrikatzen duen arren, ezagutza, alegia, eta gaizto bakarra ezjakintasuna. Eta hemen estropezu egiten dut, ez baitakit zein ezagutza mailatik aurrera  hartzen zuen Platonek jainkotiartzat.

Agian gauzak sinpleagoak dira eta herri desberdinentzat arima ezberdinak egon beharrean, animali bakoitzak berea du, eta bere jainko partikularra.

Argazkia: Ekain