UDAN GERRAK

Errealitatea da herri-irudian udaberria maitasunarekin eta bizitzara esnatzearekin lotu izana, eta udak, berriz, oporren eta ospakizunen ideia ekartzen digu.  Dagoeneko, gure herri eta hiriek beren jai-programak eskaintzen dituzte, originalenak eta erakargarrienak izateko lehian.

Baina bitxia dena da uda eta solstizioa oso zuzenean lotuta daudela gerrekin, gatazka militarrekin. Eta horren arrazoi handi batek zerikusia du datozen egunak luzeagoak direlako eta eguraldiak ere armaden mobilizazioa errazten duelako, bata bestearen aurka. Historialariek baieztatu dezakete bi gatazka armatu ezagunenetako bi garai hartan hasi zirela. Napoleonek bere tropak Errusiara bidali zituen 1812ko ekainaren 23an, eta Hitlerrek Barbarroja Operazioa hasi zuen Errusiaren aurka 1941eko ekainaren 22an. A! Eta hortxe dugu uztailaren 18koa, gure artean ipin dezakegun adibiderik hurbilen, ilustratuen eta tristeena.

Horregatik, nik, nire kartilla militarrak frogatzen duen bezala antimilitarista izan arren, uste dut borroka gauez izan behar dela —Montelarreinako udetan irakatsi ziguten bezala: etsaiak ezin zaitu ikusi. Hori bai, ohartarazi ziguten horrek eragozpen bat ere baduela: ezin duzu etsaia ikusi. Hortik, irudimen apur batekin, ondorioztatzen dut gerrak alferrikakoak direla. Nahiz eta asko, gauaren iluntasunean galduta dabiltzan, etengabeko tiroketa absurduan.

Argazkia: El Comercio

RIAU RIAU

 Aurten ere huts egingo dut. Ez dut Iruñera hurbilaraz nintzakeen ibilgailu egokirik aurkitu eta etxean geratuko naiz. Ahal nuenean, beti zegoen zerbait bidaia eragozten zidana. Orain, berriz, langarik ez bidean… baina buruak diost garaia joan zela. Errepikatu egiten da leloa, aldia eta aldea historiaren bi begi direla dioena.

Eta Esoporen azeriak bezala, mahatsa oraindik heldu gabe dagoela neure buruari adieraz niezaiokeen arren - sekula ez ditut bilera jendatsuak atsegin- isilik geratzea hobe, defentsako mekanismo psikologikoak are tristeago egingo bailuke ezintasun fisikoaren egiaztapena. Beraz, nire txoko bigun, eroso eta isiletik, bejondeiela Iruñeko plazako ausartei, izan ere Maringo nire adiskideak dioen bezala, gazteak gaztelu eta zaharrak mazkelu.

 Gora San Fermin!

MARY POPPINS

 

Negozioen munduan gertatzen da etika eta osotasuna ez datozela normalean parte-hartzaileengandik espero denarekin batera, bizitzako alderdi guztien eguneroko ebaluazioetan zorrotzak ager daitezkeen arren.

Iragan astean, 1964ko Disneyren Mary Poppins filma berriro ikusi dut-  aspertuta egon behar nuen horretaraino heltzeko, bai alajaina!- eta etorri zitzaidan gogora pertsonaiaren egileak, Pamela Traversek, bere lanaren bertsio azukretua lehen aldiz ikusi zuenean adierazitako haserrea.

Traversek ez zuen bere literatur emakida baldintzarik gabe Disneyri saldu nahi izan, eta negoziazioak hogei urtez luzatu ziren. Behin hitzarmena sinatua, Disney eta Traversen arteko tupustak hodei beltzak jasoarazi zituen 1964ko Mary Poppinsen ekoizpena zela eta. Hura ez zen bere pertsonaia! Baina idazleak bazekien ekoizle amerikarraren diruak bidea erraztuko ziola. Aldiz, Poppins fikziozko pertsonaiaren nortasuna askoz zuzenago aurkitu ei zuen errusiar bertsioan, errublo bat ere eskuratu ez zuen arren.

Traversen haserreak ke bihurtu ziren. Eta Disneyren diruak artean geratzen zitzaizkion urteak oso ondo bizitzeko estalpea ahalbidetu zion britaniarrari. Finean, negozio mundua.

KONTUZ UDAKO BERO HAUEKIN!

 

Uda iritsi da eta, tokiko adinekoentzat, neu barne, ulertzeko eta alderatzeko zaila den beroaldi krisi batek lagunduta etorri zaigu. Etxean gaude itxita, berez jada itogarriak zaizkigun hormen itzalean. Eta ez dizuet ezer ere esaten, bero sapa itzela ondoko inor gabe jasan behar baduzu... gutxienez elkar eztabaidan aritzeko.

Frogatua daukat beroak eta bakardadeak, konbinatuta, umore gabeko txantxa bat egin diezazuketela. Etxe barruan geratzeak lasaitasun sentsazioa ematen du beroari dagokionez, baina isolamenduak eragin negatiboa du. Itzaleko babesera jotzen dugu,  gizarte-harremanak murrizten ditugu, eta etsipen puntu batean, telebista pizten dugu. Errepikatzen dut, batez ere bakarrik bagaude. Berehala hasten zaigu burua dantzan telefilmekin, lehiaketekin, edo reality-saioekin nahasten... eta konturatu baino lehen, ergelkeria egoera larri batean zaude murgilduta. Ez zara gai argi pentsatzeko.

Orduan konturatzen zara, ustez zure salba-ohol txikia izan daitekeena eskuan duzula ... eta hozkailura joaten zara. Ez, burua sartu eta freskatzeko, baizik eta jogurta, gazta zati bat, fruta pieza bat edota txorizo puska eskuratzeko. Behin eta berriz. Eta hasieran ez duzu igartzen, baina efektua biharamonean agertzen zaizu, dutxatu ondoren pisatzen zarenean... eta baskulak berri desatsegina ematen dizunean. Atzotik gaur goizera arte... kilo erdi bat gehiago.

Noski, beroa eta bakardadea ez datoz bat ondo!

Argazkia: wikipedia

URREA, URA ETA...

Diotenez, urrea eta ura izango dira datozen hamarkadetan ondasun materialik preziatuenak eta bilatuenak. Besteengan konfiantza jartzea ariketa ezinaren hurrena bilakatu dugun mundu honetan, bi ondasun horien aldeko borroka krudela eta beldurgarria izango da. Ezin dugu imajinatu ere egin zenbateraino iritsiko den gizateria harrapakin horiek bereganatzeko, eta horrek aberastasun gehiago esan nahi izango du gutxi batzuentzat eta miseria gehiengoarentzat. Horixe da gizateriaren norabidea, gaur egungo pentsalari ospetsuenetako batzuen arabera.

Hala ere, arreta piztu dit balio-maila imajinaezinak lortuko dituela iragartzen duten hirugarren ondasun bat, gure gizarte honek inolako kontsideraziorik gabe mespretxatu duena: isiltasuna. Eta pixka bat hausnartzera eraman nau horrek, gure eguneroko bizitzan txertatutako zaratak inguratuta nagoela, barne gortasuna nabaritzen ere ez duguna, harrabotsa gure DNAren parte bihurtu delako.

Zorabiatu egiten gara gure garunak ez badu soinu-kutsadura detektatzen. Ezin dugu jasan denbora luzez gela isolatu batean irautea. Eta hau guztia aukeratu dugun edo handitzen utzi dugun bizikidetza motaren emaitza da, besterik gabe.

Horra hor bihar etziko hiruangelu preziatua: ura, urrea eta isiltasuna.

Eta argi biluzian ikusi nuen

Hamar mila pertsona, agian gehiago

Jendea hitz egin gabe hitz egiten

Jendea aditu gabe entzuten.

Jendea ahotsek inoiz partekatzen ez dituzten abestiak idazten.

Eta inork ez zuen ausartzen

isiltasunaren soinua asaldatzen.

ESKUTITZ HARRIGARRIA

 ELEIZALDE

  MADINABEITIA         

                                                                    

Hainbat arrazoirengatik nire artxiboan dauden, euskal kulturako pertsonaiek idatzitako ehunka gutun originalen artean, harrigarrizko arreta beti piztu didan bat dago, eta ezin diot eutsi publiko egiteari, protagonistak duela mende bat baino gehiago hil baitziren.                                   

Luis de Eleizalde Bergarako euskaltzale ospetsuak 1922an Jose Madinabeitia Oñatiko mediku eta politiko sozialistari bidali ziona da aipatzen dudana. Biak Bilbon bizi ziren ordurako, eta etxetik etxera zuzenean igorri zuen bergararrak gutuna. Irakur dezagun hura eta nork bere ondorioak atera ditzala.

“Sr. D. José de Madinabeitia. Muy querido amigo. Ahí van unas líneas, de cama a cama.

Me han dicho (pregunto por usted siempre que puedo saber algo) que está usted algo peor. También yo voy ablandándome cada vez más, de modo que por el momento vamos en pleno sincronismo.

Póngase usted entero y confiadamente en manos de Dios; una gran paz le envolverá y le mecerá a usted como una madre a su hijito. Lo digo por experiencia.

Le abraza su más que nunca afecto amigo, que espera encontrarle allá.  Luis de Eleizalde.

31 diciembre 1922”

Diodan,  Madinabeitia 1923ko urtarrilaren 2an hil zela, 52 urterekin eta Eleizalde urte bereko uztailaren 24an, 45ekin, 

Argazkiak: Wikipedia eta JMVM

ASUN , MAITE ZAITUGU - TE QUEREMOS ASUN

Kaixo Asun!

Lerro hauek idatzi nahi dizkizut berriro ere zurekiko nire maitasuna adierazteko. Eta ez dakit nola hasi. Duela hamabi urte gure bideak gurutzatu zirenean, bihotz-bihotzez esan nizun: "Zein pena lehenago zu ez ezagutzea!". Denbora gutxi honetan, izugarri zorte ona izan dut, bizipen ugari eta zenbait sekretu partekatu baititut zurekin. Hor geratzen dira, betiko.

Bizitzako zure helburua bete duzula argi zenuen alde egitean, merezi izan duela bizitzeak, modu eta aldi guztietan. Ezezagun aldera abiatu zara, asko-asko ginen maite zintugunontzako maitasunez gainezka motxila zeneramala.

Eskuan ageri duzun eskularru erraldoi horrek ezin izango du 
inoiz besteei emateko izan duzun gaitasun bikaina batu. Horrekin jantzita atera nahi izan zenuen argazkia, eta ez dakit kontziente zinen zure bizitza laburbiltzen zuen irudia utziko zenigula: leialtasuna eta xalotasuna. Zure koloreekiko leiala, zure lagunekiko. Xalotasuna eta heldutasuna, zure eguneroko eta etengabeko gizarte-jardueretan.

Esaten nizun, Asun, ez nekiela nola hasi gutun labur hau. Ziur nuena zen baieztapen xehe batekin amaituko nuela: MAITE ZAITUGU.

Berriz elkartu arte!

Hola Asun,

Quiero escribirte estas cortas líneas para volver a declararte
mi cariño. Y no sé cómo comenzar. Cuando nuestros caminos se encontraron hace doce años te dije algo que me salió del corazón: !qué pena no haberte conocido antes! En este periodo corto de tiempo he tenido la inmensa suerte de haber compartido contigo experiencias y algún que otro secreto. Ahí quedan, para siempre.

Te has ido con la idea clara de que has cumplido con la vida, de que ha merecido la pena disfrutarla, en todas las direcciones y sentidos. Has partido hacia lo desconocido con tu mochila plena de de amor para los que te queríamos, que éramos legión.

Ese enorme guante que luces en tu mano nunca podrá  abarcar toda tu espléndida capacidad de darte al prójimo. Quisiste retratarte con él, no sé si consciente de que ibas a dejarnos una instantánea que resumía lo que ha sido tu vida: fidelidad y sencillez. Fiel a tus colores, a tus amigos. Sencillez y madurez, en tus diarios y constantes quehaceres sociales.

Te decía, Asun, que no sabía cómo empezar esta breve misiva. Lo que tenía claro es que iba a concluirla con un sencillo, TE QUEREMOS.

¡Hasta el reencuentro!

Argazkiak: gasteiz hoy, JMVM