EUSKARAREN EGUNEAN

 

Etzi euskararen nazioarteko eguna ospatzen dugu, iragan mendean Eusko Ikaskuntzari horrela izan behar zuela otu zitzaiolako. Eta ospakizunaren lehen mendea oraindik betetzeke, badirudi hastapenetako agenteak ahaztu egin dituela euskal gizarteak, eguneroko gurpil irensleak eszenategi eta protagonista berriak behar baititu, ibilbidean garatuko bada. Eta nire ikuspuntu historikotik pena pixka bat ematen badit ere, barnean halako poztasun mingotsa antzematen dut: aintzindari haien helburua lortzen ari dela iruditzen zait.

Euskara bizirik dago eta aurrerantz proiektatzen du. Hizkuntzak erakunde biziak dira - nik esango nuke hilak ere oroimenean bizi direla haietara jotzen dugunean- errealitatera eta testuinguru soziokulturalera egokitzen direnak. Areago, hizkuntzek bizitzaren gaineko ikuspegi desberdina ematen dute, haien hiztunek tokian tokiko zirkunstantziei aurre egiteko une bakoitzean erabilitako berbaldiaren arabera. Horrek esan nahi du hizkuntzak garatu egiten direla, aldatu, nahiz eta ez naizen ausartzen aitortzera beren corpusean aberatsagoak bilakatzen diren ala ez. Hizkuntza bateko hiztunek ezagutuko bagenu nola joan den aldatzen gurea, agian irekiagoak izango ginateke, enpatikoagoak.

Hizketan jartzen gara eta gure ideiak eta arrazoinamenduen espresabidean bada halako lotailu bat, ikusezina, hainbat pista ematen dituena hizkuntzaren garapenari buruz. Alboko hizkuntzen -  baita ez hain hurrenekoen- eragina nabarmena gerta daiteke. Euskararekin garbi froga daiteke, bekoki zabaleko azterketa xume baten bitartez. Alderantzizko norabidean gerta daitekeen bezala, noski. Hizkuntzak ez dira puruak, orban gabeak, arrazoi sinple batengatik: komunikatzeko tresnak direlako. Giza harremanik ezean bakarrik iraungo lukete tatxarik gabe… baina horrek beste estatus batean utziko luke kolektiboa… Amazonetako oihan itxienetako ilunetan omen direnen mailan.

Nazioarteko Euskararen Egunean, bai euskaldunei bai euskera ez dutenei lasai eta aurreiritzirik gabe inguruko hizkuntzei begiratzea eskatuko nieke, ea adostasun puntuak aurki ditzakegun ikusteko. Adituek diotenez, hizkuntzek inguratzen gaituzten munduaren pertzepzioa moldatzen dute. Agian, beste hizkuntza bati buruz gehiago ikasteko ahaleginak, gure mundu-ikuskera aldatzen ez badu ere, ingurukoak begi berriekin ikusten lagunduko digu.

Argazkia: Ekain

EUSKARAREN ETA ELIKAGAIEN BANKUAK

Bi ekimen esanguratsuak izan ditugu asteburuan. Alde batetik, atzo, Euskararen Nazioarteko Eguna. Eta bestea, Elikagaien Bankuek ostiral eta larunbatean burutu zutena, premia larritan daudenen behin behineko salba-ohola daitekeen besteon kontzientziari zuzendua. 

Seinale gorriek adierazten zuten elikagaiez hutsik zeudela aspaldi janari biltegiak, hiritarron borondatezko eskuzabaltasunaren zain. Gaur astelehenean apur bat hornituagoak agertuko dira eta atejoka ari zaizkien premiadunen etxeetara esperantzazko tanta batzuk helarazi ahalko dituzte. Baina Elikagaien Bankuak geratzeko etorri dira eta euren lanak ez du atsedenik ezagutuko, auskalo noiz arte. 

Euskararen Bankuak ere denetariko elikagaiak behar ditu bere arasetan, premiazko egoeran bizi baikara. Premia administrazioan, premia enpresetan, premia etxeetan eta premia kalean. Atzoko jaiak amaitu ziren eta gaur, astelehenez, beste jardunaldi gogor eta serio bati heltzea dagokigu, bihar, etzi eta etzidamu egin beharko dugun bezala. Gure hizkuntzaren bankuak ezin du makineria geratu, ate irekiko jardun erantzulearen bitartez lortuko baitugu apalak betetzea. Behin eta berriz, etengabe, gau eta egun: horixe da lanerako kadentzia. Bestela jai dugu.

Argazkia: Tere Anda 

ARABAKO EUSKARA ZERBITZUA, 40 URTE

Euskararen Nazioarteko Eguna ospatzen dugu biharko datan. Eusko Ikaskuntzak 1949an sortutako ekimenak indarra hartu du azken urteotan eta egia bada ere euskarak egunero behar duela Eguna, era guztietako ekintza eta aldarrikapen puntualek ez diote kalterik egiten. Beraz, abenduaren 3an modu bereziz aterako dugu gure hizkuntza kalera, munduak Europako txokotxo honetan daukagun altxorraren berri eduki dezan, behintzat. 

Lehengo ostiralean – azaroak 29- euskararen inguruko ekitaldi xume eta hunkigarri batean egoteko aukera izan nuen eta gaurko lerro hauetatik nire zorion-omenaldi txikia eskaini nahi diot Arabako Aldundiko Euskara Zerbitzuari, berrogei urte baitarama jo eta ke arabarrona ere den hizkuntzaren zaintza eta suspertze  lanetan. Samur esaten da berrogei urte, ezta? Denboran atzera egingo bagenu diktadurapeko eszenategiarekin egingo genuke topo, eta horrek ideia eman dezake aitzindari haiek aurkitutako giroarekin. 

Bisi Oiartzabal

Arabako Euskara Zerbitzuak hizkuntza-eraikin ederra jaso du lau hamarkada hauetan, eta ostiralean Javier de Andres diputatu nagusiak bere hitzaldian zioen bezala, lurraldeko ikastolei esker arabar askorentzat ama hizkuntza izan ez dena seme/alaba-hizkuntza bilakatu da. Euskararen presentzia eta prestigioak gora egin dute, “zazpigarren alaba”tzat hartuta zegoen eremu zabalean eta hori begi bistakoa da, arlo pribatu zein publikoan. 

Berrogei urte joan dira, bai,  Bisi Oiartzabal andreak makineria martxan jarri zuenetik. Oso lantegi handia zeukan bere kargura baina aurrera jo zuen, ahalbide apalak zituen arren. “Ifarraldeko oihanek diraute lerdenik; hego-aldean, berriz, zelai bilutsik” kantatzen zuen Gorkak garai hartan euskararen Arabako egoeraz arduratuta, nonbait. Zorionez, hori ere aldatzen joan da eta oso zuhaizka eder emaritsuak hazi dira nonahi.  Zorionak eta esker mila, arabar zerbitzu publikotik euskara indartzen aritu izan diren guztiei.

Argazkiak: 
www.baisarean.org
www.euskaraba.com