MARY POPPINS

 

Negozioen munduan gertatzen da etika eta osotasuna ez datozela normalean parte-hartzaileengandik espero denarekin batera, bizitzako alderdi guztien eguneroko ebaluazioetan zorrotzak ager daitezkeen arren.

Iragan astean, 1964ko Disneyren Mary Poppins filma berriro ikusi dut-  aspertuta egon behar nuen horretaraino heltzeko, bai alajaina!- eta etorri zitzaidan gogora pertsonaiaren egileak, Pamela Traversek, bere lanaren bertsio azukretua lehen aldiz ikusi zuenean adierazitako haserrea.

Traversek ez zuen bere literatur emakida baldintzarik gabe Disneyri saldu nahi izan, eta negoziazioak hogei urtez luzatu ziren. Behin hitzarmena sinatua, Disney eta Traversen arteko tupustak hodei beltzak jasoarazi zituen 1964ko Mary Poppinsen ekoizpena zela eta. Hura ez zen bere pertsonaia! Baina idazleak bazekien ekoizle amerikarraren diruak bidea erraztuko ziola. Aldiz, Poppins fikziozko pertsonaiaren nortasuna askoz zuzenago aurkitu ei zuen errusiar bertsioan, errublo bat ere eskuratu ez zuen arren.

Traversen haserreak ke bihurtu ziren. Eta Disneyren diruak artean geratzen zitzaizkion urteak oso ondo bizitzeko estalpea ahalbidetu zion britaniarrari. Finean, negozio mundua.

KONTUZ UDAKO BERO HAUEKIN!

 

Uda iritsi da eta, tokiko adinekoentzat, neu barne, ulertzeko eta alderatzeko zaila den beroaldi krisi batek lagunduta etorri zaigu. Etxean gaude itxita, berez jada itogarriak zaizkigun hormen itzalean. Eta ez dizuet ezer ere esaten, bero sapa itzela ondoko inor gabe jasan behar baduzu... gutxienez elkar eztabaidan aritzeko.

Frogatua daukat beroak eta bakardadeak, konbinatuta, umore gabeko txantxa bat egin diezazuketela. Etxe barruan geratzeak lasaitasun sentsazioa ematen du beroari dagokionez, baina isolamenduak eragin negatiboa du. Itzaleko babesera jotzen dugu,  gizarte-harremanak murrizten ditugu, eta etsipen puntu batean, telebista pizten dugu. Errepikatzen dut, batez ere bakarrik bagaude. Berehala hasten zaigu burua dantzan telefilmekin, lehiaketekin, edo reality-saioekin nahasten... eta konturatu baino lehen, ergelkeria egoera larri batean zaude murgilduta. Ez zara gai argi pentsatzeko.

Orduan konturatzen zara, ustez zure salba-ohol txikia izan daitekeena eskuan duzula ... eta hozkailura joaten zara. Ez, burua sartu eta freskatzeko, baizik eta jogurta, gazta zati bat, fruta pieza bat edota txorizo puska eskuratzeko. Behin eta berriz. Eta hasieran ez duzu igartzen, baina efektua biharamonean agertzen zaizu, dutxatu ondoren pisatzen zarenean... eta baskulak berri desatsegina ematen dizunean. Atzotik gaur goizera arte... kilo erdi bat gehiago.

Noski, beroa eta bakardadea ez datoz bat ondo!

Argazkia: wikipedia

URREA, URA ETA...

Diotenez, urrea eta ura izango dira datozen hamarkadetan ondasun materialik preziatuenak eta bilatuenak. Besteengan konfiantza jartzea ariketa ezinaren hurrena bilakatu dugun mundu honetan, bi ondasun horien aldeko borroka krudela eta beldurgarria izango da. Ezin dugu imajinatu ere egin zenbateraino iritsiko den gizateria harrapakin horiek bereganatzeko, eta horrek aberastasun gehiago esan nahi izango du gutxi batzuentzat eta miseria gehiengoarentzat. Horixe da gizateriaren norabidea, gaur egungo pentsalari ospetsuenetako batzuen arabera.

Hala ere, arreta piztu dit balio-maila imajinaezinak lortuko dituela iragartzen duten hirugarren ondasun bat, gure gizarte honek inolako kontsideraziorik gabe mespretxatu duena: isiltasuna. Eta pixka bat hausnartzera eraman nau horrek, gure eguneroko bizitzan txertatutako zaratak inguratuta nagoela, barne gortasuna nabaritzen ere ez duguna, harrabotsa gure DNAren parte bihurtu delako.

Zorabiatu egiten gara gure garunak ez badu soinu-kutsadura detektatzen. Ezin dugu jasan denbora luzez gela isolatu batean irautea. Eta hau guztia aukeratu dugun edo handitzen utzi dugun bizikidetza motaren emaitza da, besterik gabe.

Horra hor bihar etziko hiruangelu preziatua: ura, urrea eta isiltasuna.

Eta argi biluzian ikusi nuen

Hamar mila pertsona, agian gehiago

Jendea hitz egin gabe hitz egiten

Jendea aditu gabe entzuten.

Jendea ahotsek inoiz partekatzen ez dituzten abestiak idazten.

Eta inork ez zuen ausartzen

isiltasunaren soinua asaldatzen.

ESKUTITZ HARRIGARRIA

 ELEIZALDE

  MADINABEITIA         

                                                                    

Hainbat arrazoirengatik nire artxiboan dauden, euskal kulturako pertsonaiek idatzitako ehunka gutun originalen artean, harrigarrizko arreta beti piztu didan bat dago, eta ezin diot eutsi publiko egiteari, protagonistak duela mende bat baino gehiago hil baitziren.                                   

Luis de Eleizalde Bergarako euskaltzale ospetsuak 1922an Jose Madinabeitia Oñatiko mediku eta politiko sozialistari bidali ziona da aipatzen dudana. Biak Bilbon bizi ziren ordurako, eta etxetik etxera zuzenean igorri zuen bergararrak gutuna. Irakur dezagun hura eta nork bere ondorioak atera ditzala.

“Sr. D. José de Madinabeitia. Muy querido amigo. Ahí van unas líneas, de cama a cama.

Me han dicho (pregunto por usted siempre que puedo saber algo) que está usted algo peor. También yo voy ablandándome cada vez más, de modo que por el momento vamos en pleno sincronismo.

Póngase usted entero y confiadamente en manos de Dios; una gran paz le envolverá y le mecerá a usted como una madre a su hijito. Lo digo por experiencia.

Le abraza su más que nunca afecto amigo, que espera encontrarle allá.  Luis de Eleizalde.

31 diciembre 1922”

Diodan,  Madinabeitia 1923ko urtarrilaren 2an hil zela, 52 urterekin eta Eleizalde urte bereko uztailaren 24an, 45ekin, 

Argazkiak: Wikipedia eta JMVM

ASUN , MAITE ZAITUGU - TE QUEREMOS ASUN

Kaixo Asun!

Lerro hauek idatzi nahi dizkizut berriro ere zurekiko nire maitasuna adierazteko. Eta ez dakit nola hasi. Duela hamabi urte gure bideak gurutzatu zirenean, bihotz-bihotzez esan nizun: "Zein pena lehenago zu ez ezagutzea!". Denbora gutxi honetan, izugarri zorte ona izan dut, bizipen ugari eta zenbait sekretu partekatu baititut zurekin. Hor geratzen dira, betiko.

Bizitzako zure helburua bete duzula argi zenuen alde egitean, merezi izan duela bizitzeak, modu eta aldi guztietan. Ezezagun aldera abiatu zara, asko-asko ginen maite zintugunontzako maitasunez gainezka motxila zeneramala.

Eskuan ageri duzun eskularru erraldoi horrek ezin izango du 
inoiz besteei emateko izan duzun gaitasun bikaina batu. Horrekin jantzita atera nahi izan zenuen argazkia, eta ez dakit kontziente zinen zure bizitza laburbiltzen zuen irudia utziko zenigula: leialtasuna eta xalotasuna. Zure koloreekiko leiala, zure lagunekiko. Xalotasuna eta heldutasuna, zure eguneroko eta etengabeko gizarte-jardueretan.

Esaten nizun, Asun, ez nekiela nola hasi gutun labur hau. Ziur nuena zen baieztapen xehe batekin amaituko nuela: MAITE ZAITUGU.

Berriz elkartu arte!

Hola Asun,

Quiero escribirte estas cortas líneas para volver a declararte
mi cariño. Y no sé cómo comenzar. Cuando nuestros caminos se encontraron hace doce años te dije algo que me salió del corazón: !qué pena no haberte conocido antes! En este periodo corto de tiempo he tenido la inmensa suerte de haber compartido contigo experiencias y algún que otro secreto. Ahí quedan, para siempre.

Te has ido con la idea clara de que has cumplido con la vida, de que ha merecido la pena disfrutarla, en todas las direcciones y sentidos. Has partido hacia lo desconocido con tu mochila plena de de amor para los que te queríamos, que éramos legión.

Ese enorme guante que luces en tu mano nunca podrá  abarcar toda tu espléndida capacidad de darte al prójimo. Quisiste retratarte con él, no sé si consciente de que ibas a dejarnos una instantánea que resumía lo que ha sido tu vida: fidelidad y sencillez. Fiel a tus colores, a tus amigos. Sencillez y madurez, en tus diarios y constantes quehaceres sociales.

Te decía, Asun, que no sabía cómo empezar esta breve misiva. Lo que tenía claro es que iba a concluirla con un sencillo, TE QUEREMOS.

¡Hasta el reencuentro!

Argazkiak: gasteiz hoy, JMVM

EDUARDO, JARRAITU IDAZTEN!

 

Bizitza bira eta bueltaz betetako bidea da, uneoro eszenatoki berriak eskaintzen dituena eta, une batzuetan, gure patuan eragina izan zuten bizipen asko ezkutatzen dituena. Eta gertatzen da, noizean behin, zerbait agertzen dela zure barnera biltzen zaituena eta sentimendu alaiak esnarazten dizkizuna.

Nire lagun eta Gasteizko Institutuko ikaskide ohi Eduardo Madinaveitiak idatzitako "Y al final... el miedo" liburua irakurri berri dut, hark eskaini eta bidalia. Aire fresko bat bezala izan da miasma eta ustelkeriaz betetako eguneroko eszenategi honetan. Ordu batzuetan, bere gorabehera txiki guztiekin, bizitzak merezi duela sinestarazten duen sentsazio gozagarria piztu da nigan. Itxaropenezko abestia den testu bat sortu du Eduardo lagunak, izenburuak bestela pentsatzera eraman gaitzakeen arren.

Eta hasieran aipatu dudan bide zigizagatsuaren kontua da 17 urterekin Eduardorekin kontaktua galdu nuela, bizitzaren ibaiaren beste bihurgune batean gure bideak banandu zirenean... eta mende erdi baino gehiago igaro arte ez genuen elkarren berri izan. Ez dakit zer gertatuko zen bion arteko harremanak gure gaztetasun urrunetik bizirik iraun izan balu. Ziur ez niokeen eskertuko, orain egiten dudan bezala, bere literatur eskaintza askean hain ausarta aritu izana. Jarraitu idazten, mutil!

UNAMUNO ERE EUSKALDUN

 

Euskararen mundura heldu nintzenetik hamaika sasilistraurekin egin dut topo, batzuk asmo onez jardun dutenak eta beste hainbatek euren teoria ortodoxoari atxikiak, hizkuntzaren baitan esparru itxiak sortzea, eraikitzea, prestatzea helburuarekin… mahai borobileko zaldunen eginkizuna izango balitz bezala. Azken horiei eskaini nahi diet beheko lerroalde parea, azpimarratuz heterodoxia aktibo eragiletik gehiago espero dudala profeta tronpetari merkeengandik baino.

“… Orretxegatik, gizona, Etsai gogorrenak ere, “euskotar borondate oneko” diranean, andik emendik arrazoi damaigutela probatzeko. Ontan edo artan zurekintxe ez pentsatzeak barru-barruko euskaltasuna ukatzen ez dula beingoz jakiñarazteko, jakiñarazi ta, bearrik, ondo gogoan jasoarazi, bestela neu ere zurekin integrismo ortan bat ez natorren ezkero ezpainintzake billatuko euskaldun. Euskaltasun Osoa, ez zuk eta ez nik, baizik guziok osatzen duguna dalako, guziok balinbaite, norgere egi ta on apurñoz.

Berebat Euskalerriagatik ere, Euskalerria abertzaleontxo ori bakarrik eztalako, gutxiago euskaltzale ontxoa bakarrik eztare eliz-gizonen ori bakarrik. Gure Euskalerri Egiazko Bakarra guzion artean kopurutzen duguna dalako; abertzaleek eta karlistek, liberalek eta komunistek, Españi-zale naiz Prantzi-zaleek, katolikoek naiz bestelakoek, ondrauek naiz lapur likitx eta gañerakoek, euskera zaleek eta erderaz jarduleek, zuk bezala pentsatzen dutenek eta ez dutenek; ta beraz, oien artean baita Unamunok ere… kopurutzen eta ezur-mamitzen duguna dalako naitaez”

“Unamuno eta gu” saiakeraren “Suzmoz letozkenei” lemapeko  hitzaurretik hartuta,  1956an Salbatore Mitxelena “Abendats” idazle trebe eta ausartak (argazkikoa) “Euzko Gogoa” aldizkarian argitaratu zuena.

EZ DUT DENBORA ALPERRIK GALDU NAHI

Ez nau interesatzen Florentinoren ospeak ezta Donalden aldakortekeriak ere, biek ahalegin guztiak egiten baitituzte era gorrotagarri eta mespretxagarriz mantentzen duten boterean iraunarazteko, inguruko bataz besteko intelektual mailak uler lezakeenaren gainetik. Ez zait axola herrialdeko eskuin muturreko egunkari amorratuenaren erredakzio-taldeak ustezko oposizioko buruzagia erasotzen badu.

Pentsatzen dut —eta gure gurasoek bizitza eman zigutenean guretzat hautatu zuten malko-haran honetan ausardia pixka bat behar da pentsatzen hasteko- abagune izanez gero gehiago interesatzen zaidala aldez aurretik iragarritako nire portaleko bileratik isilpean ihes egitea, eskailerakoen presidentea naizen arren.

Ez dakit honaino iritsi den irakurle gizajoa konturatu den, aurreko lerrokadarekin adierazi nahi nuena Arabako katolikoei nire dolumin sakonenak bidaltzea zela, beren arimen zerbitzurako dituzten artzainen taldea gutxiesten eta iraintzen duen pertsonaia bat gotzain gisa izateagatik. Erromako Elizaren zerbitzari ohi bezala ezer egin ezin dudanez, beste aldera begiratuko dut. Florentino, Donald, Pedro, Isabel eta abarrekin egiten ari naizen gauza bera, ez bainaute batere interesatzen.

Ez dut gero eta urriagoa dudan denbora alferrik galdu nahi.

Argazkia: Ekain

GARAIKOETXEA, ARRANTZALEKIDEA

Ezagutzen nautenek badakite nire aisialdietako ordu asko kainabera bat eskuetan ematen ditudala. Ordu goxoak bizi izan ditut arrantzan, nahiz eta sarritan esku hutsik etxeratu. Arrantzalearen helburua - nire kasuan, behintzat- ez da arraina, barne bakeari aukera ematea baino. Eta horretan inoiz ez dut zularik egin.

Kainabera eta gainerako tresnekin pilatutako eskarmentua zela eta, 1988an liburuxka bat idatzi eta argitaratu nuen: Amuarrantza. Eta libururako lankide maitagarri bat izan nuen, nirekin Uribarri Ganboako uretan orduak eman zituen beste arrantzale iaio batena: Karlos Garaikoetxea lehendakaria, Ajuria Enea jauregitik 1980-84 aldiko arratsalde batzuetan nire txaluparaino jauzi egiten zuena,  bere zaletasunaz gozatzeko gogoz. Eta liburua idaztea otu zitzaidanean aukerakoa iruditu zitzaidan sarrera idatz ziezadan.

Behean jarri dut Lehendakariaren idazkia, euskaraz egina. Lehen aldiz irakurri nuenetik harrapatu ninduten bere sentsibilitateak... eta euskara erabiltzeko trebetasunak.

Bitez lerro hauek, berriz ere nire miresmen publikoa aurkezteko, Lehendakart handia izan zen adiskide arrantzalearentzat.

 ====.====

Quienes me conocen saben que paso gran parte de mi tiempo libre con una caña de pescar en la mano. Han sido muchas horas felices pescando, aunque a menudo haya regresado a casa con las cesta vacía. El objetivo del pescador —al menos en mi caso— no es el pez, sino encontrar la paz interior. Y siempre he conseguido ese premio

Gracias a la experiencia acumulada con la caña y otras herramientas, en 1988 escribí y publiqué el libro “Amuarrantza” (pesca de la trucha). Y tuve un colaborador extraordinario para el libro, otro pescador experimentado que pasó horas conmigo en las aguas de Ullíbarri Ganboa: el Lehendakari Karlos Garaikoetxea, quien algunas tardes de entre 1980 y 1984 cambiaba el Palacio de Ajuria Enea por mi txalupa, deseoso de disfrutar de su afición. Y cuando decidí escribir el libro, pensé que sería una buena idea que él escribiera el prólogo. Y aceptó gustoso.

Traigo aquel texto del Lehendakari, escrito en euskera. Desde la primera vez que lo leí, me cautivaron su sensibilidad... y la habilidad de Garaikoetxea con el euskera.

Sirvan estas líneas para expresar una vez más mi admiración pública por el Lehendakari recién fallecido, gran amigo pescador.

SOLUS LABOR...

Maiatzaren Lehena - Nazioarteko Lan Eguna-  iragan da eta normaltasunera itzuli da langileria, jai-zubi luzexkak ahalbideturiko oporraldia amaituta. Gauzak ez dira lehen bezala, bistan da. Egutegiko egunaren gorriztasuna galtzen doa bere zentzu aldarrikatzailearen intentsitatea, eta gure kale eta plazetan ia ez da beharginen aldeko oihuaren oihartzuna entzuten, Itsas aldeko uhinen eta aireportuetako hegazkinen erreaktoreek amatatuta.

Solus labor parit virtutem… irakur daiteke Arrasateko jauregi bateko aurre aldean, gizakiaren bertutea lanetik bakarrik erdiesten dela baieztatuz. Suposatzen dut esaera asmatu zuena ez zela Erdi Aroko olaren bateko behargin gizarajoa izan, eraikin dotorea jaso ahal izan zuen olaren ugazaba baino. Ene ustez, , hain baieztapen borobila hobeto zatekeen, Solus labor operarii virtutem domino parit, edo antzekorekin.

Edozein modutan, iruditzen zait gizartearen norbanakokeriazko utzikeria basati gero eta larriagoak ezinezko egiten duela latinezko esaldi hori zuzentzea merezi duen ala ez erabakitzea. Jendeak nahikoa du hurrengo festan nora egingo duen ihes pentsatzearekin.

Argazkia: Wikipedia

TXILLARDEGI ETA FUTBOLA

 

Jose Luis Alvarez Enparanza “Txillardegi” Idazle donostiarrak artean hogeitazortzi urte bete gabe zituela, “Leturiaren egunkari ezkutua” eleberria apurtzailea argitaratu berria, Euzko Gogoa aldizkarian “Taupadak” titulupeko hausnarketatxoa idatzi zuen, 1957ko uztailaren zenbakian. Ondoko lerroak atera ditut bertatik:

“ (Granada)ko eztai bat egiteko zorian zegoela, luzatu egin da. Zergatik ala? Ona emen korapilloa: futbol partidua zela bide! Ortaz, partidu bat ikusi gabe ez uzteko, olako gertaera pisurik ez galtzeko, eztaia atzeratu da, ezkontza batek partidu batek baño ajola gutxiago duelakoan”

Zer esango zukeen Txilardegik lehengo asteko futbolari buruzko informazio-jarioa eta Donostia eta Gipuzkoan izandako emozio eztanda direla-eta?

Nire badaezpadazko “Aupa Erreala!” aurretik doala, entzun ditudan irizpide, esamesa eta iruzkin guztion artetik, honako hauxe gustatu zitzaidan gehien, zentzuzko hitzak zirelako:

https://www.facebook.com/share/r/1E48SUKxbK/?mibextid=wwXIfr

Argazkia: Dani Blanco (Argia)

PROMETEOREN ALDAERAK

Mitoaren garapen gordina ikusten ari banintz bezala iruditzen zitzaidan. Berari ez zegokion sua (jainkoek bakarrik erabil bide zezaketen askatasunez) lapurtu zuenaren gainekoa zen istorioa, legenda, literatura klasikoa eta errealitate bortitza uztartzen zituen munduko eszenategi zabalean eskainia. Bitartean, bere burua jainko berri izendatuak gizaki pobreen etorkizunaren kontrola hartu zuen.

Prometeo berria zen, Zeus ahalguztidunaren ( edo hori uste zen orain arte) gainetik, planetako antzinako zibilizazio guztien etorkizuna bere gurarira egokitu nahi zuena, sua haiek konbentzitzeko arma gisa erabiliz. Mito klasikoaren eta gizon hori-zurbilduak pertsonifikatutakoaren arteko aldea honako hauxe zen: lehenengoak gizateriaren garaipena nahi zuen, eta bigarrenaren asegaitzezko irrikak, aldiz, bere zeruko gortearen ahalduntze sendoa bilatzen zuen.

Prometeo I.ak sua erabili zuen lurra garbitzeko eta gizon-emakumeentzat bizigarri egiteko, eta Prometeo II.ak, berriz, sua erabili zuen lurretalo bizidunak suntsitzeko eta gutxiengoarentzako aisialdi guneak sortzeko, gainerakoak miseriara kondenatuz. Lehenengoa, Prometeo kateatua zen. Bigarrenak, Zeus bera balitz bezala, kateak prometitu zituen. 

====.====

“Itzak egintzak dira onezkero. Lurra kordoka ari da ta ostotsaren oiartzuna orroaka aren erraietan. Oinaztarriaren sigisaga gartsuek diztira egiten dute. Aize biurrak autsa yirabiran darabil… Nire kalte dator, nunbait, eta Tzeugandik aizeburrunba bildurgarri au… Zuek ikusten dituzute nolako bidegabeak yasaten ditudan!!

Prometeo-ren hitzak, Eskiloren “Prometeu burdinean” obrari Bizente Amezagak 1958an egindako itzulpenetik

ZALDIZ ZERUAN

Ameriketako Estatu Batuetan hain zabaldua den country musikaren piezarik ospetsuenetakoa – ospetsuena ez esatearren- “Ghost riders in the sky” da, hainbat bertsiotan grabatuta. Nik gehien atsegin dudana Johnny Cashena da. Gauza da, lehengoan, autobus bidai luze horietako batean nindoala, Iokin Zaitegiren Euzko Gogoa aldizkariaren 1967ko ilbeltza-otsaileko zenbakia irakurtzen ari nintzela, eta topo egin nuen abesti horren hitzei Jon Mirandek egindako itzulpenarekin, "Zaldiz zeruan" tituluarekin. Eta hona ekarri nahi dut, Stan Jonesek idatzi zuen jatorrizko  ingelesa eta Miranderen itzulpena. Niri bikaina iruditu zait.

Abestiak, cowboy baten ipuin herrikoia kontatzen du, begi gorri eta altzairuzko perretako behiak zeruan zehar dabiltzala ikusten ari dena, cowboy madarikatuen espirituek jazarrita. Haietako batek ohartarazten dio bere jokabidea aldatzen ez badu, haiekin bat egitera kondenatuta egongo dela, betiko "Deabruaren artaldea zeru amaigabe hauetan zehar harrapatzen saiatuko" dela. Istorioa ehiza basatiaren Europako mito zaharrekin lotu izan da.

 

An old cowboy went riding out One dark and windy day Upon a ridge he rested As he went along his way When all at once a mighty herd Of red eyed cows he saw Plowin' through the ragged skies And up the cloudy draw,   Their brands were still on fire And their hooves were made of steel Their horns were black and shiny And their hot breath he could feel A bolt of fear went through him As they thundered through the sky For he saw the riders coming hard And he heard their mournful cry Yippie-yi-o Yippie-yi-yay Ghost riders in the sky,   Their faces gaunt Their eyes were blurred Their shirts all soaked with sweat He's riding hard to catch that herd But he ain't caught 'em yet 'Cause they've got to ride forever On that range up in the sky On horses snorting fire As they ride on, hear their cry. Yippie-yi-o Yippie-yi-yay   As the riders loped on by him He heard one call his name 'If you wanna save your soul From hell a-riding on our range Then, cowboy, change your ways today Or with us you will ride Trying to catch the devil's herd Across these endless skies Yippie-yi-o Yippie-yi-yay Ghost riders in the sky Ghost riders in the sky Ghost riders in the sky

Unai zar bat zaldiz zoan ekaitz egun baten bid´erditan egon zan gaiñ batean ats artzen Batik bat zun millaka bei begi-gorri ikusi zeru itsas zear korri, odeietan goiti Yipi yiyay, Yipi yio Sorgin beiak zerun…  Markak gorri zituten bai et´arnasa bero adarrak beltz dirdir eta perrak burdiñezko Bildurtu zan trumoi antzo ziralarik pasa zaldizkoak atzetikan bai´zebilzkien deika Yipi yiyay, Yipi yio Zaldizkoak zerun…     Izerdiz blei, begiak lor, arpegia zurbil Gogor dabiltz beiok bildu naian et´ezin bil Zeren beti bear duten zaldizkatu zerun Zaldiek su daritela… aien deia entzun. Yipi yiyay, Yipi yio Sorgin-zaldik zerun…     Aren aurrez pasatzean batek zion ots egin “Arima gal ez dezakan ibiliz gurekin biziera gaur alda zak, ezpa ba´duk bear sorgin-beiak biltzera yin zeru oriek zear” Yipi yiyay, Yipi yio Sorgin beiak zerun… Zaldizkoak zerun…

 JOHNNY CASH

Ghost riders in the sky

NORK BERE JAINKOA

Platonek gizateriaren gaineko teoria idatzi zuen, eta badakigu zer zen greziar filosofoak arimari buruz uste zuena. Egia da edozein tratatu filosofiko irakurtzen dudanean, arreta handiz saiatzen naizela, hitzak eta egilearen pentsamenduak euren osotasunean ulertzeko ahaleginduz. Gaztetatik aritu naiz klasikoekin harremanetan, eta arazo ugari sortu dizkidate, proposatzen dituzten esparruak nire buruarekin bateratu ezin izan ditudalako.

Platon aipatuz hasi naiz, denbora gehien eraman didan pentsalaria baita. Eta aitortu behar dut ez dudala beti ulertzen bere kredoa. Platonek arima desberdinak ikusten ditu kultura ezberdinetako pertsonentzat. Uste dut hori bat datorrela Hipokratesen teoriarekin, arimari eragiten dioten gaixotasun fisikoak diagnostikatzeko medikuek ingurunea aztertu behar dutela dioena. Baina, Hipokratesek medikuntzan konfiantza zuen bitartean, Platonek bere jainkoengan fede handiagoa jartzen zuen, berarentzat gorputza arimaren kartzela baitzen. Jainko bakarra aldarrikatzen duen arren, ezagutza, alegia, eta gaizto bakarra ezjakintasuna. Eta hemen estropezu egiten dut, ez baitakit zein ezagutza mailatik aurrera  hartzen zuen Platonek jainkotiartzat.

Agian gauzak sinpleagoak dira eta herri desberdinentzat arima ezberdinak egon beharrean, animali bakoitzak berea du, eta bere jainko partikularra.

Argazkia: Ekain

INOIZ IBILI AL DA BALIOEN FABRIKA?

 

Munduak edukiari baino ontziari arreta gehiago jartzen dionean, zaila da, ezinezkoa ez bada, ontziaren barruan dagoenaren erabilgarritasunak nora eraman dezakeen asmatzea. Sinesgarritasuna ematen diegu,-beren irabazian bakarrik sinesten duten pertsonek eta erakundeek - gu kontrolpean edukitzeko artalde bihurtzea izan ezik, gertatzen zaigunaz bat ere arduratu gabe-zabaltzen dituzten zurrumurruei.

Gizateria bi taldetan banatuta dago, elkar onartu ezin dutenak, ikuspegi kontrajarriak dituztenak eta elkar ulertzeari uko egiten diotenak. Inor ez dago bere bizilagunari eskua luzatzeko prest: nirea da, eta kito. Elkarrekin aurrera egitea lehentasuna ez duen mundu bat sortu dugu gizon-emakumeok lur azalera agertu ginenetik. Nork irabaziko duen apustu egiten dugu, eta ez denontzako ongizatearen alde elkar ikusi ezinezko egoera natural horretan nork lehenago amore emango duen.

Ez dago izenik eman behar, guztiok modu berean funtzionatzen baitugu. Balioak ez dira berez existitzen; fabrikatu egiten dira, eta nire ustez fabrika horrek ez du inoiz funtzionatu. Ez dakit inoiz bere ateak ireki dituen ere. Beldur naiz ezetz.

Argazkia: JMVM

ZUHAITZA, ONDARE HORI

Ez dut oroitzapenik haurtzaroan Zuhaitz Eguna inoiz ospatu genuen, ezta gure irakasleek basoen zaintza eta errespetuarekiko sentimendu berezirik txertatu zigutenik ere. Zalantzarik gabe, azken hamarkadetan aldaketa izan da alderdi horretan, eta orain kontzienteagoak gara, behintzat teorian, gure zuhaitz ondareari eustearen garrantziaz.

Egutegian etengabe agertzen diren nazioarteko egunen bonbardaketan,  Basoen Nazioarteko Eguna edo Munduko Basogintzaren Eguna ospatu da martxoaren 21ean (udaberriko ekinozioarekin bat eginez) Arrazoizko deia da, ez dakit eraginkorra izango den, baina hala ere beharrezkoa.

Duela gutxi irakurri dut planetan hiru bilioi zuhaitz daudela, eta horrek batez beste 422 zuhaitz ematen ditu gizaki bakoitzeko! Harrigarria! esango genuke lehen begiratuan. Baina sentsazioa aldatzen da datuari gehitzen badiogu urtero 10.000 milioi zuhaitz desagertzen direla -desagerrarazten ditugu-, landatzen diren berriak kontuan hartuta. Orduan? Bada, kalkuluek ez dute gezurrik esaten: 300 urte barru, hamar belaunaldi inguru, agur zuhaitzei.

Eta zer axola zait 2.400 urtean zer gertatzen den... esan lezake ergel batek (eta asko dira). Espero dut horiek baino jende kopuru handiagok baso osasuntsuez gozatzeko beharraz jabetzea, eta oraingo joera negatibo hori alderantzikatzea. Jarrai dezagun saiatzen.

Argazkia: DDCA

UDABERRIA ETA LANERAKO GOGOA

 

Udaberria iristear da, eta bizitzaren eztanda bere osotasunean ospatzeko prestatzen ari gara. Planeta zahar honetako izaki guztiek nabaritu dugu gure baitan patu hurbilarekiko lotura bizigarriaren deia. Berpizkunde berri bat bezalakoa da, adin guztietan, intentsitate desberdinez bada ere. Mutur batean gazteen era guztietako indar positibo neurtezina jar liteke, eta bestean udaberrirako ikuspegi negatiboa polenerako alergia pairatzen dutenen aldetik.

Inon irakurri dut udaberriak lanerako gogoa ere handi dezakeela, eguzki-argia gehiagori esker aldartea hobetuz, eta horrek energia eta baikortasuna areagotzen ditu. Eta badirudi produktibitatea hobetzeko, aproposa dela kanpoko jarduerak sustatzea eta ohitura osasungarriak areagotzea. Ba, espero dut, gure herrietako izkina guztiak argazkiko mezu margotuarekin zikindu dituztenak ere udaberriaren zantzo indarberritzaileak harrapatzea, eta agian mezua sinatu dutenen ekarpen ekonomikoarekin hormak lehen bezala uztea.

Hiritarrok biziki estimatuko genuke garbiketa-operazioa, horrela berretsi egingo baikenuke udaberriak lanerako gogoa berpizten duenaren ustea. Hala bedi.

Argazkia: JMVM

ABERASTASUNA DUINTZEN

 

Badirudi Eskoziako gobernuak parlamentuko ekimen bat abiarazi duela desberdintasun ekonomikoa errotik murrizteko, dirua geldirik gera ez dadin eta aberastasuna sortzen duten komunitateen barruan gera dadin ziurtatuz. Beste era batera esanda, helburua leku batean sortutako aberastasuna beste batzuetara desagertzea saihesteko modu bat aurkitzea da.

Ekimen txalogarria da eskoziarrena, mundu osoko parlamentuek onartu beharko luketena, banaketa-justizia ahalik eta maila gorenera eramateko ahaleginean. Badakit, ordea, proiektu honek hasieratik arazoak izango dituela, munduko korporazio boteretsuenetatik etorritakoak, nortzuk diren zehazki ez jakin arren, aberastasuna euren eskuetan pilatzeko metodo zitalak garbi erakutsi dutenak.

Eskoziako legegintza-proposamenaren postulatuak oso azaletik irakurrita, uste dut aldarrikatzen dituen jarraibideak ez daudela oso urrun gure herrialdean kooperatibismo eredu bezala ezagutu den horretatik, eta lankidetza publiko-pribatu batekin oinarri sozialaren ustiapen ekonomikoa bultzatuz, batek dakien norako kapital-ihesa ekiditea du helburu. Ea, bada, lerroan jartzen diren munduko parlamentuak.

Argazkia: CDV

… ETA GERO HIL EGITEN ZARA

 

Lagun bat nuen bizitza putakeria bat baino ez dela... eta gero hil egiten zarela, esan ohi zuena. Arretaz begiratuta, ez zegoen oker, behintzat azken zatian.

Oscar Wilderen biografia irakurri berri dut, eta irudipena dut nire lagunaren ebaluazioarekin guztiz ados egongo zela. Idazle mirestu gisa zuen posizio pribilegiatutik inguruko munduaz barre egiten saiatzen zen, eta ezta bere iragarpen ilunenetan ere imajinatu ezin zuen amaiera bat gorde zion patuak.

Ez daukat kristalezko bolarik, eta ez naiz igarle, baina nahiko gertutik aztertzen dut gizon-emakumeen mundu honetan gertatzen dena —ikusitakoa ikusita ez dut uste Jainkoaren mundua denik—... eta susmoa dut batzuek gaizki amaituko dutela, beren hileta-elizkizunetarako imajinatzen duten eszenatik urrun. Oscar Wildek ere izena aldatu behar izan zuen, atzerriko lurralde batean, txalotu eta beldur izan zioten guztiek ahaztuta.

Oraintxe bertan badira munduaren arreta erakartzen duten pertsonaiak... eta esatera ausartzen naiz, beren poltroietatik jaitsiarazi eta iluntasunean usteltzen utziko dituztela, ziurrenik boterera igo zituztenek eurek. Ba, hori, azkenean hil egiten zarela, Wilde eta nire laguna bezala.

UMANDI ALDARRIKATUZ

 

Naturak kapritxoa izaten du noizean behin, eta soin txikiko gizon-emakumeak forjatzen ditu, bizitzan zeharreko bilakaeran erraldoi bihurtzen direnak. Euskal memoria kolektiboan, Jose Miguel de Barandiaran agertzen da lehenik. Gorputz txikia, balentria handiak. Beste adibide bat, lehenengoaren garaikidea, Andoni Urrestarazu "Umandi" da, Araiakoa, arabarra, benetako borrokalaria berak funtsezkotzat jotzen zuenaren alde: bere hizkuntza zaharrean oinarritutako kultura. Bi gizonak ezagutzeko pribilegio handia izan nuen, eta ohore handia da niretzat haien lagun izana.

Duela egun batzuk albiste bat jaso nuen, lerro hauei laguntzen dien argazkiarekin. Eta izututa geratu nintzen. Bere garaian Jesus Mari Alegria "Pinttu"-k Jose Karlos  Marcote margolariari eskatutako obra bat da, 1990ean Araian arte garaikideko museo bat sortzeko hark abian jarri zuen proiektu baten barruan. Museoaren helburua bikoitza zen: Umandi euskaltzalea omentzea, eta Araia kultura eta artearen gune bihurtzea. Hogeita bost artista, besteak beste, Nestor Basterretxea, Josetxu Aguirre, Iñaki Cerrajería eta Daniel Castillejo bezalakoak, batu ziren proiektura. 

Hiru hamarkada geroago, 1990ean Umandi Araiako Seme Kuttun izendatu zutela oroitzeko sortutako margolana, eta museoaren bildumara gehitu behar zena, ganbara batean ahaztuta dago, euskaltzale handiaren ahoa zinta itsasgarriz estalita —basakeria kulturalaren erakusgarri argia—. Uste nuen Araiako udal agintarien sentsibilitate kulturala maila altuagoan zegoela. Argazki honek zalantzan jarri nau.

Euskararen alde gutxik bezala borrokatu zuen gizona, hemen eta atzerrian gure Herriaren errealitatea zabaltzeari bizitza eskaini zion gizakumea, bertako eta kanpoko erakunderen sariak jaso zituena, herrien arteko bakea bere indar guztiarekin sustatu zuena, Gasteizko ikastola bati izena eman zion pertsonaia erraldoia… horrek, Umandik, pertsona zintzo guztien errespetua merezi du, bere herrikideena barne.

 

 

MUSIKA INSTRUMENTUEN HARIRA

Irakurlearen arreta erakartzeko kazetaritzak darabilen sentsazionalismo ukitu horrekin, estatuko egunkari batzuek eman ziguten berria: gazteek ez dute ezer jakin nahi musika tresnei buruz, ordenagailu bideko programen berehalako emaitzak nahiago baitituzte.

Esan beharra daukat ez nagoela aurreko baieztapenarekin guztiz ados, behintzat bere aplikazio orokorrean. Ehunka urteko instrumentu marka oso errespetatuen desagerpena errealitate bat dela onetsi arren, horrek ez du esan nahi gazteek instrumentuen praktika uzten ari direnik, instrumentua edozein dela ere. Uste dut gure gazteen musika interesa hazten jarraitzen duela, duela bi edo hiru belaunaldi gertatzen zenarekin parekorik gabe. Musika ikasleen kopurua biderkatu egin da. Hori bai, agian ikasle horiek beren bokazioari eskainitako ikuspegia aldatu egin da: ez dute hainbeste musikara profesionalki dedikatu nahi, baizik eta beren hezkuntzaren osagarri gisa ikusten dute. Eta aukeratutako instrumentuen sorta zabaldu egin dela iruditzen zait, ikasleek orain abaniko ugariagoarekin praktikatzen baitute, duela hamarkada batzuk gitarraren erregealdia atzean utzita.

Ez naiz, eta ez naiz inoiz izan — pena handiz— instrumentu-jole. Baina, zorionez, ikusten dut gazte askok eta askok hainbat instrumentu jotzeaz gozatzen dutela eta guri ere gozarazten digutela. Musika-kultura hazten ari den seinale da.

Argazkia: JMVM

INAUTERIETAN

 Inauteri astean sartu gara, gizateriaren zati handi bat esanahi unibertsal eta bakar bat zehazterik ez duen jai-trantze moduko batean ipintzen den garaian. Bakoitzak ospakizuna egoki ikusten duen bezala interpretatzen du, eta ez du axola bere auzokideak bestela ulertzen badu. Garrantzitsuena tradizioaren parte dela esan diguten zerbait ospatzea da, nahiz eta bere jatorria edo bilakaera nolakoa den eta izan den ez jakin.

Baina antzeko zerbait gertatzen da jai gehienekin, baita intimoenekin ere. Edozein fenomeno sozial aztertzeko ikuspegia etengabe aldatzen ari da, eta belaunaldi bakar bat nahikoa da aurreko belaunaldiek emandako interpretazioa iraultzeko. Ospakizunen artifizialtasuna munduko txoko guztietan nagusitu da. Horregatik, haien izaera iraunkorrak talka egiten du bizimodu naturalago batekin.

Diotenez, landa-inauteriek benetakoagoak dira hiri handietakoak baino. Nik, herri txikietan egiten diren batzuk nahiko gertutik ezagutu ditudanez, uste dut benetakotasuna ez dagoela inauterien alderdiaren adierazpen materialean, baizik eta parte-hartzaileak une horretan duen jarreran. Hor dago benetako gakoa. Eta, zalantzarik gabe, gero eta zailagoa da ospakizunaren arrazoia aurkitzea, edozein dela ere. Nolanahi ere, kontraesanean segitzeko, mozorra gaitezen!

Argazkia: www.euskadi.eus

OSAKIDETZA ETA BILBOKO ATHLETIC

Errealitatea da Osakidetza atzeraka doala. Karramarroen antzera, krustazoak normalean aurrera ibili arren ihes egitean isatsa erabiltzen baitute ezkutalekurantz ziztu bizian abiatzeko. Osakidetzak aukeratu du... - zer aukeratu du Osakidetzak? Zaila da galdera horren erantzuna asmatzea, ez baitugu argi ikusten zein maniobra egiten ari den EAEko osasun zerbitzu publikoa, dagoen zulo beltzetik ateratzeko. Azken hamar urteotan izandako gainbehera ilustratzeko adibide ugari eman genitzake. Eta mesedez, ez dezagun Covid sartu horretan, aitzakia bat baino ez baita.

Duela berrogei urte inguru hasi ziren Eusko Jaurlaritzaren gizarte-prospekziorako bulegoak lanean, eta zein izan da emaitza? Porrot izugarria. Ehunka milioi euro inbertitu dira... eta inork ez bide zuen aurreikusi egungo egoeraren antzeko abagune batera iritsiko ginenik, 1980koaren desberdina den adin-piramide batekin, duela berrogeita bost urtekoaren antzekorik ez duen gizarte-egitura batekin eta malgutasunik gabeko zerbitzu publikoen sistema batekin. Esaten digute medikuak beste latitude batzuetara hegan egiten ari direla lan eskaintza hobeak lortuta, euskara oztopo bat dela profesionalak erakartzeko, mediku eta laguntzaile belaunaldi berriek nahiago dutela euren buruak denbora tarte luzez ez konprometitzea… Aitzakiak, aitzakia hutsak.

Badago futbol talde bat Euskadin —nazioarteko futbol munduan eredugarria dela diote—, bertako jokalariekin bakarrik jokatzen duena. Eta egiten dute — badakit hori— oso ondo, eta gehienen txaloekin. Baina, pentsatu al dugu lehiakorrak izateko, bertako jokalariekin bakarrik dagoen talde bat mantentzea garestiagoa dela, helburu berdinak izanda, mundu osoko jokalariekin egitea prestatzen dena baino?

Osakidetzaren asmoa al da joko ona emango duen profesional talde bat edukitzea? Baiezkotan, badaki zer egin behar duen. Herrialde honetan ala kanpoan jaio arren, konbentzitu itzazu proiektuan sartzeko, eta — koloreetarako leialtasuna dirua baino gehiago baloratzen duten "Iribar" batzuekin batera— ikusiko duzu nola hurbiltzen diren gainerakoak fitxaketara... nahiz eta euskara ikasi behar.

Argazkia: Athletic Fundazioa

INFERNUKO (ZORIONEKO) PATINETEAK

 Ia hamabost urte eman dira nire blog honetan paniteneetaz aritu nintzela. Amaitu nuen hura, modak datozen bezala joan egiten direla adieraziz, baina orain, beste era batez bukatuko nukeen - edo hasi- izan ere patineteak geratzeko etorri bide dira.

Txikitan nik ere izan nuen halako jostailu bat, noizean behin lagunekin jolasteko ateratzen nuena. Aipatu artikulu hartan, gaztetxoak eskolara joateko erabiltzen hasia zela nioen. Gaur biderkatu egin da erabilpena, gure neska mutiko askok patinetea darabilte sorbaldan liburu, ordenagailu eta ahaztu ezineko tupperaz beteriko motxila daramatela.

Baina elektrizitatez mugitzen den beste patineteek inbaditu dute hiri-paisaia, eta horiek ez dira hanka baten indarrez mugitzen direnak bezain inozoak. Arautegia ipini zaie, erabiltzaileek bete dezaten, baina badirudi alperrekoa izan dela.Tramankuluaren erabilera ezegokiak oinezkoen  osotasuna arriskuan jartzen du, ustezko seguritatean espaloian barrena abiatu bezain laster. Gure artean geratzeko heldu denez, automobilarekin gertatu zen bezala, bete beharreko arauak ezartzea lehen urratsa bada ere, patinetelaria praktikan eta teorian heztea da bigarrena. Eta hirugarrena, arautegia ordenaren agenteek betearaztea, zigorrak ezarriz. Bide bakarra da kaleetatik istripuaren arriskua gutxitzeko. Ez dugu beste moduz ikasten.

Argazkia: wikipedia

MUSIKA EMOZIOA DA

 Nire anaia Yoni, bihotzetik eskainia

Izaki bizidun guztiengan emozioak esnatzeko bide aproposa da musika. Jakina da gaitasun kognitiboa murriztua duten pertsonek ere musika-nota sekuentzia bati erantzuten diotela, eta horrek iraganeko eszenetara eramaten dituela. Inork ez daki zehazki zer emozio maila bizi duten, baina badago zerbait haien mugimenduetan melodia edo abesti ezagun baterako berehalako erreakzioa islatzen diena.

Biziki inguratzen gaituen errealitatea da musika, askotan ohartu gabe, eta gure portaeran eragina du. Horregatik, melodia edo abesti ezagun batek emozio txikien kate bat sortzen du, eta horrek —une bakoitzean pertsonaren egoeraren arabera— intentsitate desberdineko sentimendu bat pizten digu, positiboa ala negatiboa. Edozelan ere, beti bizia.

Baina musikak ez du eragin positiboa oroimenean bakarrik eta entzuleen ongizate emozionala ere nabarmen hobetzen du. Horregatik ohitu beharko ginateke gure bizitzan musika gehiago txertatzera. Ez dakit bizitza luzeagoa egingo digun, baina bai eramangarriagoa.

Ziur nago, gaur danborradak entzule guztiongan emozioak sorraraziko dituela, norbaiten gaitasun kognitiboa zeroren hurrengoan bada ere.

SAN CUCUFATO

 

Olentzerok ekarritako eskularruak galdu nituen, oparia jaso eta zenbait egunetara. Atsekabetu egin ninduen, batez ere euskal pertsonai mitikoari eskutitza idatzi ziona nire hutsak tristetu egingo baitzuen. Beraz, gertatua erdi isilpean gordetzea erabaki nuen. Hala ere, lagun bati azaldu nion galera eta horrek aurkitze lana San Cucufatoren esku uztea aholkatu zidan. San Cucufato?

Hasierako harriduraren ondoren, bere existentziaz ere ezertxo ez nekien aipatutako santua, galdutako objektuak berreskuratzeko bitartekaririk onena dela azaldu zidan adiskideak. Eta haren gaineko sasi otoitz hutsezin baten berri eman zidan.

Interneten sartu eta pertsonaia aurkitu nuen, hari batean hainbat korapilo lotzen dituzun bitartean esaten duzun esaldiagatik ezagun dena, galdutako objektua agertuz gero korapiloak askatzeko promesa egin behar diozuna.  Jakina, ez nintzen joko horretan sartu, baina nire buruak etengabe gogorarazten zidan norbait goibelduko zela eskularruak falta zitzaizkidala jakin izan balu.

Buru nahaste ilun hartan, hotz izugarria egiten zuen eguerdi batean eskuak izoztuta nituela kafetegi batera sartu nintzen eta artean atean nengoela zerbitzariak barratik bota zidan, denok aditzeko moduan: "lehengo astean hemen utzi zenituen eskularruak". Hori entzutea eta nik "Gora San Cucufato!" oihu egitea bat izan zen! 

Orain ez zait batere axola, erregalatu zizkidanak dakien ala ez egun batzuetan bere oparia non zegoen jakin gabe egon nintzela. Ziur nago interes handiagokoa izango dela berarentzat, galdutakoa aurkitzen laguntzen dizun pertsonai bat dagoela santuen olinpoan, galdu eta aurkituetako bulegora joan beharrik gabe.

 San Cucufatoren sasi-otoitza:

https://cajondelsastre.com/2017/05/12/san-cucufato-los-huevos-te-ato/

POSTA ZERBITZU PUBLIKOA

 

Abenduaren 15ean, pakete txiki bat bidali nuen Arrasatetik Donostiara postaz. Hiru aste geroago, hartzaileak ez du jaso, eta tokiko posta bulegoan inork ezin dit azaldu zer gertatu den nire igorpenarekin. Aldi berean, irakurri dut Danimarkak bere posta zerbitzu publikoa itxi duela, bidalitako gutun eta pakete txikien bolumenaren jaitsiera bortitza dela eta. Aro digitalak paisaia berri bat ekarri du, eta aldaketa horrek zerbitzu publikoa etetea adierazi du. Hornitzaile pribatuen sorrerak arazoa areagotu du.

Danimarkako erabaki horrek, laster iritsiko zaigunak, pentsarazi dit interes publikoa babestu behar dutenek askotan irizpide ekonomiko hutsetan oinarritutako erabakiak hartzen dituztela. Eta bizi naizen eremu geografiko honetan badakigu zerbait horretaz, garraio publikoaren sektorean bakarrik zentratzen bagara ere. Posta zerbitzu publikoa ez dabil, ez ditu bere helburuak betetzen, baina ez da eskaintza horri begira baikortasuna ahalbidetuko lukeen irtenbiderik ikusten. Itxi egingo da, eta kito. Horrela doaz gauzak guretzat etorkizun sozial orokorrari dagokionez.

NORK DITU MANIKOMIOKO GILTZAK?

2000. urtean Caracasera egindako bisitan, aukera izan nuen denbora luzez Euskadi-Venezuela Elkarkidetzarako Eguzki elkarteko Domeka Etxearterekin egoteko. Euskal Etxean kafe bat hartzen ari ginen bazkalondo batean, autoan berarekin zihoan semea bala galdu batek hil zuen gertakariaren berri eman zidan. Chávezen estatu-kolpearen aurrekaria izan zen, eta Domekak gertaera tragiko hau kontatzen ari zenerako, Caracasko kaleetako segurtasun eza Europatik etorritako norbaitentzat maila irudikatu ezinean zegoen. Hugo Chavez zen herrialdearen nagusia.

Duela egun batzuk, mediku lagun batek esan zidan Madrilgo bere klinikan, besteak beste, Venezuelako bezeroak dituela, eta haien aberastasuna maila lotsagarrietara heltzen dela, eta botere ekonomikoa harrokeria gaitzesgarriarekin erakusten dutela. Gaur arte, Maduro bolivartarren defendatzaileak gobernatu ditu Caracasko kaleak.

Mundua isilik, Gabonetako ajetik suspertzen eta Urte Berri Oneko oihartzunen artean oraindik, sheriff berri bat agertu da Caracasko kaleetan, jokoaren nazioarteko arauak aldatzeko eta GIZATERIA OSOA egoera konponezin batean murgiltzeko gai dena. Trump gizon hori eroa izan daiteke —ez dut zalantzarik—, baina inork ez du ausardiarik hura ospitale psikiatriko batean sartzeko.