INTERES SINDIKATUTA

Panama nor bere tokitxoan uzten ari da. Ez nagokio, jakina, kanalari, hortik zehar dabilen txosten mamitsu bezain argigarriari baizik, iruzurle pilo baten datuak erakusten ari zaiguna. 

Kirolari, politiko, nobleziako kide, artista... hau da, lapur tropel margo askotarikoa ageri zaigu, etiketa guztietako pertsonaia guztiz higuingarriak desenmaskaratuz. Errepublikazale, frankista eta monarkiko konbentzituak ditugu zerrenda amaigabean, fededun eta ateoak, diruak ez baitu erlijio bakar bat baino gurtzen: interes krematistikoa, ahalik eta altuena. 

Ez nau ustekabean harrapatu Juan Luis Cebrian El Paiseko faktotuma txorizoen artean ikusteak. Kutsatze ustelgarria sortu zen hasierako hasieran  politikako sektore konkretu batzuen eta zenbait komunikabideren artean. El Paisek 1976tik bere jokoa egin zuen - "PSOE botoen premian zegoen eta El Paisek irakurleak behar zituen" (Felipe dixit) Hortik maldan beherako  prozesu degeneratibora jauzi txiki bat da. Eta Cebrianek bere jokoa egin zuen , Gonzalez "Isidoro"k  bezalaxe. Areago, euren arteko interes sindikatua garatu zutela erakutsi digute Panamatik.

EZ ZAHARRAGOA BAINA BAI GUAPOAGOA

Iragan asteko albiste batek etsipenik ilunenean utzi ninduen eta oraindik jota samar nabil: euskaldunok ez bide gara hain zaharrak. Esan zaigunez,  "gainerako" espainiarrekin batera agertu ei ginen lurralde hauetara eta baliteke, gainera, euskara ez edukitzea hain gurea. 

Ez esan niri, honaino iritsi zaren irakurle estimatua, ez dela triste eta noraezeko sentsazioarekin egoteko!  Independentismozko txinparta ideia oker uste batengan genuen eraikia. Hori desastrea! Eta, noski, Sabinoren ezjakintasunari egotzi behar zaio okerraren jatorria eta euskal gizartearen gainera erori den madarikazioaren sorburua.

Zer esanik ez, espainiar medio maitagarriei - El Paisetik hasita- zor diegu gehien bat oihal itsuarazlea gure begietatik  kentzea. Etsipenean preso egon naitekeen arren, behintzat orain badakit egia (egia zientifikoa, berdaderoa) eta nire bilobei ipuinak kontatzen dizkiedanean euskaldunak ez garela hain beteranoak adierazi beharko diet. Baina hobe pentsatuta, nire baitan alaitasuna berreskura dezadan, agian esango diet gure lehen tximu-arbaso hura askoz guapoagoa zela "gainerakoena" baino. Eta galdetuko balidate nola dakidan hori, erantzungo dut gure sendiko ahozko tradizioari esker dela. Uf, ze lasaitasuna!

 

EL PAIS ERE BAI…

Eskuma alderako El Paisen deriba kezkagarria ez ezik argigarria ere gertatu da. Aspalditik zetorren editorial iritzi-moldearen norabidezko aldaketa eta azken hilabeteotan zeharo definitu du bere enfokea, erabakiak har ditzakeen klase politikoa eskumako teoriarekin (eta praktikarekin) lerrotu dela jabetuta. 

Sintoma garbia, beraz, inoiz ezkerraren erreferente izandako medioak etorkizuna non dagoen ikusi duenaz. Europa - bozkatzera joatea eskatzen ari zaigun Europa politikoa- eskumaren besoetara bota da, eta mamutzar administratibo horren sostenguan ezinbesteko pieza pasiboak bilakarazi gaituzten hiritarrok ergel aurpegiarekin segitzen diegu jokoa politiko lotsabakoei, gero eta jipoituagoak garen arren. 

El Paisek - editoriala merkatal iragarpenekin egokitzen duen enpresak- barometro balitz bezala zerbitzatu digu Europaren geroa: ez da zerumugan ezker planteamenduetarako aukerarik igartzen. Presta gaitezen, beraz, ibilaldi luze, neketsu eta garestirako. Gizarte iraultza ez da egingo El Paisen orrietatik. Egia esan, egunkari horren xedeetan ez da inoiz beste asmorik izan, aldeko haizeen eraginez patrika gizentzea baino. Urtetan balizko aukeraren balantzan kulunkatu da, maisuki. Eta orain, itxura denez, jatorri bakar batetik datoz haizeak, epe ertainean aldaketarik sumatzen ez delarik.

A! Igandean europar hauteskundeak ditugu. Nori eman botoa? Zuk aukeratu (nik egin dudan bezalaxe)

 

IRONIA NIRE ALIATUA DA

Ironia bide da, komunikazioari dagokionez,  giza banakoen askatasunaren azken babestokia.  Gero eta nireago daukat ikuspuntu hori, eta  ironia literatura-figura gisa maiztasun handiagoaz erabiltzen dut barne satisfakzioa ez ezik irakurlearengandik -ekartzen didanean- adostasun subjektiboa baitakarkit, asebetasuna biderkartuz.

Ironia umorearekin joan daiteke lotuta baina ez derrigorrez. Gertakizuni buruzko iragarpenen eta errealitatearen arteko diferentzian oinarritzen da ironia, sor daitekeen paradoxaren hurrena bilakatzeraino iritsiz. Eta umorea antzematen bada mezu ironikoan, bide erdia dago eginda, esanahiaren gunea ulertu dela adierazten baitu. Nire lehen idazkietatik –eta ordudanik laster lau hamarkada beteko ditut- nahitako zentzuaz azalduta eman dut sarritan gertaeren berri, lengoaiaren eta autokontzientziaren orekari eutsi behar izan diodalarik, barne estropozuan ez jausteko. 

Mendebal estatuek eta arabiarrek Sirian bakea ezarri nahi dutela idazten badut ironia dosi batekin jokatzen ari naiz, noski. Rajoy eta Merkel proiektu ekonomiko amankomun baten liderrak direla adieraziko banu nire hitzei ironiazko kutsua bilatu beharko litzaieke, ezen nire ideiak publikoki azaltzean gezurretan aritzeko asmorik ez dudalako. Eta ironiak, barre algararen premiarik ez badu ere, nahita nahi ezkoa du egia osoaren bertute gardenarekin jokatzea, mezua hipokresiaren itzalpean ezkutatuko ez bada.

 Ironia da, beraz, etsipen sakonean ez erortzeko seriotasun zorrotz ortodoxo aspergarria eta aldarrikapen irrigarriaren artean geratzen zaidan errekurtsurik baliozkoena. Izan ere, nola arraio egin niezaioke aurre ironiarik gabe eguneroko albisteen gurpil monotono, antzugarri eta kirasdunari? Gezurrak eta desinformazioak behartzen naute ironiaz mintzatzera, idaztera eta  ia-ia baita pentsatzera ere. Adibide berri bat: enpleguaren gaineko erreportaia El Paisen, bere orrietan  Prisa taldearen  langileen murrizketa aipatu gabe, informazio prostituitua iruditzen zait eta sentsazio horrek ironia paseatzera ateratzera gonbidatzen nau, zuzeneko enbidora inora eramango ez nindukeelakoan. Baina, bada ezpada ere, beste barik ozen esaten dut gezurrik borobilena dela egia –zatitxo bat bada ere- aproposean ezkutatzen duena.

Ironia atsegin dut ihes tutu egokia baita, orduak joan eta orduak etorriko desinformazio lotsagabeak morala jan ez diezazun. 

Argazkia: Tere Anda

 

FELIX AZUA TXIT ARGIARI: HERREN ZABILTZA!

Felix de Azua irakaslearen idazkia irakurri nuen pasa den larunbateko El Paisen eta hotz geratu nintzen. Azuakeria irentsi ondoren sutan jarriko nintzen, aspaldiotan nire baitan nagusitu den deiadar antzeko batengatik izan ez balitz: eten gabe, erlatibizatzeko erregu boteretsua egiten dit. Horri esker, nire bihotz taupadak neurriko abiaduran doaz azken hilabeteotan.

Goiko behe hondoei buruzko ikasgai magistrala eskaini zigun katalanak Madrileko egunkarian, bere ekarpenak bilbatzeko hain maisuki darabilen estilo jauzilari eta ertzez beteak lagunduta. Eta bere teoriaren euskarriari nondik lagun ziezaiokeen oraindik asmatu ezinik nabilelarik, honako adierazpen borobila zegien Azuak, lasai asko: “La tradición que venera a los asesinos como héroes “antisistema” arranca por lo menos de Rousseau y en algunos lugares, como las provincias vascongadas, parece ser endémica, pero siempre hay un posible relato verosímil”

Delinkuentzia masiboaren kritika egiteko euskaldunok sartu gintuen analisian, berriz diot, nire meningeek oraindik dezifratu ez duten ezkutuko arrazoiren batengatik. Baina intelektualak horrela egin zuen eta milaka irakurlek irentsiko zuten  harrikada, agian bat ere ohartu gabe. Endemikoa, nik dakidanez, lurralderen baten berezko kualitate (normalean, negatiboari) aplikatzen zaio. Eta badirudi Azuak horrelako iritzia duela gurekiko, izan ere kualitatea ez du lurraldeak berak ematen –zentzu geografikoan- baizik eta horren biztanleek, eta horien artean ni neu eta nire lagun asko ere sartzen ditu Bartzelonan jaiotako espainolak.

Esan dut beste garai batean ziztu bizian kristorenak esango nizkiola Azuari, baina urteen poderioz nire izpiritua sosegatzen joan bide da, eta erantzun gisa esango diot, soilik, ez nauela konbentzitu bere azalpenean, nik ez baititut sekula hiltzaileak gurtu. Baina gehituko nioke herrena iruditu zaidala bere argumentazioa,  izan ere “parece” horrekin ez du arriskatzen. Zer irudituko litzaioke berari, prostituzioari buruzko balizko nire ikerketa batean honako hau idatziko banu: “Esan didatenez, Madrileko Azuaren etxeko guztien amak putak ziren” Balio al du horrek ezelako teoria eraikitzeko? Behintzat, gaiaren gaineko tesia gauzatu nahi banu, Azuari buruzko aipamen hori testuan soberan egongo litzatekeelakoan nago, eta nik ez nuke erabiliko. Ez balitz, jakina, Azuaren moduko pertsonaren bat –zuzen zuzenean- mintzeko. Baina zientifikoki ez lioke pisurik emango, inondik ere. Gehiago esango nuke, ziur nago tesiko zuzendariak ez lidakeela baimenduko halako errazkeria merke eta oinarririk gabea jartzea.

Izan zaitez osasuntsu, Azua jauna, eta ahaztu ezazu ni bezala hiltzailerik maitatzen ez dugun euskaldunon tropel handia!

Argazkia: alfaguara.com

ZERGATIK EZ KAZETARI EUSKALDUNIK HAINBAT MEDIOTAN?

Interesarekin irakurri nuen lehengoan, El Paisek zekarren albistea, Martin Garitako Ahaldun Nagusiak bere lehen prentsaurrekoan euskara bakarrik erabili zuela jakinarazten zuena. “Medioetako gehiengoaren haserrea piztu zuena, informazioa behar bezala jaso ez zutelako” Harrapazak! Iñaki nire lagunak esango zuen moduan.

Hogeita hamar urte eta gero, hau! Hego Euskal Herriko gizarte-bizitzaren aldaketa ekarri zuen Francoren heriotzak (1975!) gure herri honetan gauza asko gertatu dira normalizazioaren bidean, eta horietako bat Unibertsitate publiko baten sorrera izan da, eta, beste bat, oinarrizko hezkuntza sisteman euskarazko adarrak gero eta indar gehiago edukitzea, ia-ia bere osotasunean betetzeraino iritsiz, batez ere EAEn.

Hogeita hamar urte daramazkigu euskararen bideetatik profesionalak merkatarazten eta norbaitek ez badio aukera horri heldu, berari galdetu behar zaio zergatik egin dion uko. Komunikabideetako espektroan oraindik ere mesprezu handia diote zenbait enpresak euskararen profesionalak kontratatzeari eta horixe egotzi behar zaie, argi eta garbi. Ez dago eskubiderik –eta hamaika bider pairatu behar izan dut nire bizitza profesionalean- medio lotsagabe horietako kazetariek (maiz kazetariak dira errurik gutxienekoak) informatzailea bi hizkuntzetan aritzea behartzeko. Informatzaileari berari dagokio hizkuntza hautatzea, eta kasu honetan Garitano Gipuzkoan ari zen, hau da, euskararen defentsan ari direla predikatzen diguten erdal medio horiek egoitza daukaten lurraldean. Hemengo medioek ez liokete eragozpenik jarri beharko komunikazio-hizkuntzaren hautatzeari, baldin eta egiazko gizarte eleanitzean sinetsiko balute.

Nola arraio ez dute medio horiek kazetari euskaldunik kontratatzen? Zergatik ematen diote bizkarra herri honen hizkuntza-normalizazioari? Nork eragiten dio gure herrian anti-euskalduntzeari?

Nire galdera horiek inozo batek eginak direla dirudite, ezta?

Garitano eta gainerako kargu publiko euskaldun militanteen keinuak indarra edukiko du, denboran iraunkortzen gai diren bitartean. Lerro hauetatik, eutsi gogoz lantegiari!

Argazkia: http://www.deia.com