UDAN GERRAK

Errealitatea da herri-irudian udaberria maitasunarekin eta bizitzara esnatzearekin lotu izana, eta udak, berriz, oporren eta ospakizunen ideia ekartzen digu.  Dagoeneko, gure herri eta hiriek beren jai-programak eskaintzen dituzte, originalenak eta erakargarrienak izateko lehian.

Baina bitxia dena da uda eta solstizioa oso zuzenean lotuta daudela gerrekin, gatazka militarrekin. Eta horren arrazoi handi batek zerikusia du datozen egunak luzeagoak direlako eta eguraldiak ere armaden mobilizazioa errazten duelako, bata bestearen aurka. Historialariek baieztatu dezakete bi gatazka armatu ezagunenetako bi garai hartan hasi zirela. Napoleonek bere tropak Errusiara bidali zituen 1812ko ekainaren 23an, eta Hitlerrek Barbarroja Operazioa hasi zuen Errusiaren aurka 1941eko ekainaren 22an. A! Eta hortxe dugu uztailaren 18koa, gure artean ipin dezakegun adibiderik hurbilen, ilustratuen eta tristeena.

Horregatik, nik, nire kartilla militarrak frogatzen duen bezala antimilitarista izan arren, uste dut borroka gauez izan behar dela —Montelarreinako udetan irakatsi ziguten bezala: etsaiak ezin zaitu ikusi. Hori bai, ohartarazi ziguten horrek eragozpen bat ere baduela: ezin duzu etsaia ikusi. Hortik, irudimen apur batekin, ondorioztatzen dut gerrak alferrikakoak direla. Nahiz eta asko, gauaren iluntasunean galduta dabiltzan, etengabeko tiroketa absurduan.

Argazkia: El Comercio

GERRARIK EZ

Urteak pasa ahala, gerra bat jasan zuen belaunaldi batean jaio eta hazitako gure gurasoen jarrera hobeto ulertzen ari naiz. Gerra hartan ezagututako eta pairatutako izugarrikeriak barruan gorde zituzten gure nagusiek, eta, suposatzen dut, oinazea euren baitan hausnartzen zuten, ezelako kanpo keinurik gabe. Nire kasuan eta milaka euskal etxetan berdin, ez nuen inoiz gurasoen arteko elkarrizketarik entzun sufritutako infernuari buruz, ezta, noski, seme-alabekiko komunikazioan ere. Katarsia isiltasun emozional esanguratsu baten bidez sakrifikatu zuten.

Jakina, alderdi galtzailearen kide izan zirelako -askotan erabateko pasibotasunetik- jakitun ziren ezer adierazteak zekarren arriskuaz, baita senideak bezalako zirkulu itxietan ere, eta beldur ziren haien iritzietan hautematearen ondorioez. Baina, zalantzarik gabe, parapetatzen ziren isiltasun hark sustrai sakonagoak zituen, eta gerrak eragindako izu-sentimenduarekin zegoen lotuta. Nahiago izan zuten gerra madarikatuaren itzalik txikiena ere gure ingurutik uxatzea, agian gorrotoaren zurrunbilo birrintzailean eror ez gintezen. Eta eskertu egiten diet oraingo ezintasunetik.

Gerra ez da ezeren konponbidea eta azkenean bizitzak eta itxaropenak suntsitzen ditu. Ez zaizkit ezta jostailuzko armak ere gustatzen. Baina badakit ezin zaizkiola begiak itxi errealitateari, utopia gure borondatean bakarrik existitzen dela, eta mundua aldatzeko lehenik gizaki guztiok lur planetatik desagertu beharko genukeela. Baina hori gertatzen ez den bitartean, agian ez legoke gaizki geure zilborrari gutxiago begiratzea, eta, bizitzaren bihozgabekeriak geure baitan bakarrik hausnartuz, aldameneko lagunaren bizitza atseginagoa egiten saiatzea.

Argazkia: Ekain

LAPURREN ISTORIOAK

Ez da Clausewitz irakurri behar  Ukrainako gatazka gizakiek gaizkia egiteko duten nahiaren ondorio garbi eta gogorra dela konturatzeko. Izan ere, gerrak gizakiak lapurtzeko duen joeraren ondorio bat besterik ez dira. Lapurtzea, interesatzen zaiguna bizilagunari kentzea, eta gure onerako bakarrik hura sufriaraztea. Gatazka honetako historiaren eskaileretatik igo gabe, zeruertzean harrapaketa bat ikus dezakegu, ebazleari aurretik ez zegokion jabetza bereganatzeko nahiak bultzatuta.

Gatazka armatuak gorrotatzen ditut, baita txikiena ere, neurri horretako kriminalitatean kategoriak ezar badaitezke. Denak dira gaitzesgarriak eta nazkagarriak. Badakit eremu zingiratsu batean sartzen ari naizela, eta gerren gaineko teorialariengandik kontrako iritziak jaso nitzakeela, batzuetan indarkeria justifikatuta dagoela adieraziz. Baita zera ere! Bestearen txikizioa nahi duen persona deitoragarria da, indar guztiz.

Ez dakit noiz — inork ez daki— amaituko den gatazka hori, baina ez dut uste errusiarren buruzagi aurkeztezina ergela denik, eta dagoeneko kalkulatuta izango ditu jasan ditzakeen arriskuak. Zenbaki beltzak gorri jartzen zaizkiola ikustean, geratu egingo da. Eta beste aldean, gorabehera askorik gabe noraino iraun dezaketen kalkulatzen dutenak daude, beren negozio partikularrek hegaldia azkar igo dezaten itxaroten ari. Ba, hori, lapurren istorioak.

Argazkia: wikipedia

ERLIJIOAK ETA MILITARRAK

Ikaragarri itzela dugu erlijioaren izenean elkar hiltzea. Militarizazioaren garroek erlijioaren alde iluna astintzen dutenean garrasi erdiragarria ozen altxatzen da eta fusilek heriotza ekartzen dute giza taldera. Hori (nire) tesi  bat da, baina erlijioaren desbideraketak fusilak eskuan hartzera gonbidatzen duela idatz liteke ere. Eta bi bideek ondorio berdinera eramango gintuzkete: hondamendira.

Dei dezagun Egipto edo Belutxistan. Berdin dio. Erlijioaren gaineko neurriz kanpoko erabilpenak tragedia sorrarazi du beti, ekialde, mendebal, hego edota iparraldeko kolektibitateetan. Erlijioa gizakien inbentoa da eta horregatik grina guztien arragoa bihurtzen dira gizon emakumeok instrumentalizatzen ditugunean. Gerra santuak zein gurutzadak gizabanakoen ezintasunaren ezaugarri nabarienetakoak ditugu, eta ahalmenik ezak bortizkeriaren abiapuntua gertatu izan dira tximinoa bi oinen gainean ibiltzen hasi zen unetik, edo agian lehenagotik ere.

Irrazionalizazioak hondatu egiten du elkar bizitza, eta erlijioak militar izatezko  muturreko jokaerarekin nahasten direnean ekidin ezinekoa da gizarte eztanda, ez baitago ezer irrazionalagorik  jainkoaren hitza indarrez sartu nahi izatea eta, zer esanik ez, armen bitartez arrazoia ezarri gura izatea baino.

Erlijioak gizakion arteko kohesio gai bezala ikusten dut, elkarri zor zaion begirunetik proiektatua. Osterantzean arma higuingarria bilakatzen dira. Militarren gain, berriz, aldeko ezer gutxi esan dezaket. Baina ezin dut ahaztu pertsonen berezko jokaera arbuiagarriaren seme-alabak direla. Beraz, ia nork konpontzen duen korapilo tragikoa.

Argazkia: www.latercera.com