AKADEMIKOEN ZORROZTASUNA

Akademiko izateak ez du zorroztasun zientifikoa bermatzen. Bistan da intelektoa baldintzatua dugula hainbat eta hainbat eragile subjektiborekin eta gizon-emakumeok ahaleginak egin behar ditugu etengabe lege orekari eusteko.

Horra hor, adibidez, espainiar historiaren gainean sortutako eztabaida, erreakzio eta kontraerreakzioak, Historiako Erret Akademiak publikatutako Hiztegi Biografikoa dela-eta. Estilo desbideratu lotsagarri eta salagarrian parapetatuak, akademikoak gai izan dira idazteko, hain justu, kontzientzia-zentzurik txikiena ere duen edonork dakiena desitxuratuz. Onestasun etikoa -erredundantzia!- zer den ere ez dakitela garbi utzirik, labirintu oker, ilun eta gezur-tranpaz osatutik bideratu nahi izan dute hiritargoa, helburu bakar batekin: denborak gezurraren alde jokatzen du eta -mitifikaziorako tranpolina ahalbidetuz- ahazturak historia interesatua indartzen du, betierekotuz.

Espainiar historia ofizialak hamaika adibide eder eskaintzen ditu horretaz Don Pelayo eta Franco bitartean, Errege Katolikoak, borboiak eta enparauak barne. Gu umetxo ginela erakutsi ziguten historiaren nondik norakoa diktadurapean bizi izatearen ondorio zuzena genuelakoan geunden eta egoera politikoa konpontzeaz bat urak beren onera etorriko zirela uste genuen. Baina diktadorea aspaldi joan zitzaigun –espero dut infernura- eta ikusten dudanez historiaren errekak lehengo ubidetik segitzen du.

Espainiaren gizarte ibilbidea beldurra sortu adinako erakusle ugari uzten ari da azken urteotan. Eskuin garratzerako joera geldiezina atzerakoikeria kabernarioa sendotzen ari da eta arlo guztietan nabarmentzen zaizkigu ondorioak. Ezker muturrik gabe, espektro politikoa otzandu egin da zaldun ahaltsuaren -Quevedo dixit- esanetara. Eta Historiako Erret Akademiaren jokaeraren kontra erakuspen solido, indartsu eta aurrerakoia gauzatu beharrean... jauregiko inguru zirriborrotsuetan galdu zaigu, "a mi que no me toquen" higuingarriak geldiarazia.

Akademikoak ez dira zorroztasun zientifikoaren paradigma. Hori bagenekien lehendik ere, ezen zorroztasunaren ezinbesteko baldintza aldez aurreko zintzotasuna da. Eta hemen behintzat nor bere buruarekin zintzo izatea ez da aintzakotzat hartzen den balorea. Ezta mundu akademikoan ere, batzuek ideializatuta eduki dezaketen arren. Baina zientzia-kolektibitate multzo handi baten jokaera salatzeaz gain,  behartuta gaude gero eta ozenago arbuiatzera kasta politiko sasi ezkertiarraren maltzurkeria. Egiaztapen mingotsa da, eskuinak ostera ere partida irabazi diela.

 

 

Argazkiak:  conocimiento.incae.edu // eportafoliomcytejchuizar.blogspot.com

ZINTZOTASUNA MORRONTZAREN GAINETIK, POSIBLE OTE?

Datorren igandeko hauteskundeen aurrean, egunkari baterako iritzia eskatu zidaten, nire herriko udal-talde berriari zer eskatuko niokeen adierazteko. Erantzunean ez nuen balio materialeko ildoetatik jo, gutxien balio duen faktorea delakoan nago-eta. Hauxe botepronton adierazitakoa:

“Ez dakit aurrekontuko diruaz lor daitekeenik nik eskatuko nukeena: ardura publikoa hartuko dutenen kargua herritarrentzako hurbila egitea. Gero eta urrunago ikusten ditut behin kargura helduz gero. Ondorioz, errealitate hori egunero egiaztatzen dugu herritarrok udal-kudeaketa osoan. Udala esklerosizatu egin da, zurrundu, eta sentsazioa daukat gero eta konplikatuagoa dela udal-egitura adeitsua, adikorra bihurtzea.

Korporazio berriari gestioan freskotasuna eskatuko nioke, hau da, irudimena erabil dezatela, arinkeriarik gabeko irudimen partizipatiboa. Eta parte hartzeak suposatzen du siglarik gabeko lankidetza, hots, hauteskunde kanpainan hainbeste aldarrikatzen den “herriaren aldeko” helburu hori, alderdi politiko eta sindikatuen morrontzatik aske bideratzea. Azken finean, hiritarrok pertsonak gara, gure betebehar eta eskubideekin, eta horiek lau urtean behin baino maizago islatu behar dugu, egiazko demokrazian biziko bagara”

Tokiko administrazioari dagokion hausnarketa txiki hori, herrialdeko edota beste edozein motatako administrazioaren konplexutasunari aplika liteke samur asko, zertzelada multzotxo apur batekin aberastuta.

Oinarrizko exigentzia, beste edozeren gainetik ondratasuna da, kargu publikoen zintzotasuna, hain zuzen. Ez dezatela eskua zikin. Pentsa dezatela uneoro gutxien uste dutenean legearen zama eror litekeela euren gainera... Nahiz eta, daukagun zirko politikoaren karpa azpian, legea hanka artetik pasatzen den askotan, administratuok ergel aurpegiarekin uzten gaituzten bitartean. Baina, ni behintzat eskatzeagatik ez naiz isilik geratuko.

Eta administratzaile publikoentzako gainerako eskakizunak koordenada kartesiarren ordenatu eta abzisa-ardatzetako balio bakarretik pasarazten ditut: zintzotasunetik. Gauza asko ez dakit nik geometriaz, eta ez nago oso seguru hori posible ote den. Horregatik, nik ere galdera egiten dut: Ezina al da, kargu publikoek teorian bederen defendatzen duten herriarenganako zintzotasuna, bakoitzaren alderdiarenganako morrontzaren gainetik jartzea?