Garai batean, bi ospakizunak egiten genituen. Gaur egun, ordea, dena apalagoa da; arreta pixka bat jasoko balute ere, gehiengo zabal eta gaztearentzat guztiz oharkabean pasatuko lirateke —salbu eta, atzo gertatu zen bezala, igandez egokitu eta egutegian gorriz markatuta agertzen badira. Gogoan dut, duela hirurogei urte inguru, Domu Santu Egunaren ondoren Arimen Eguna ospatzen zela, eta horrek zalantza bat sortzen zigula: zer ospatzen ari ginen, zehazki?
Azaroaren lehena ofizialki aitortutako santuak eta ordurako zeruko loriaz gozatzen ari ziren guztiak ospatzeko bazen ere, azaroaren bigarren eguna artean beren santutasuna osatu beharra zuten hildakoen arimen aldeko otoitzetarako gordetzen zen, betiko erreinua lor zezaketen. Vatikano II. Kontzilioaren ondoren Eliza Katolikoak ospakizun hau bertan behera utzi ez bazuen ere, hark gizartean zuen garrantzi handia galdu zuen, eta garai batean harekin batera egiten ziren herri-ospakizunak lurrundu egin ziren.
Interesgarria da aipatzea *Gau Baltza*-ren jatorria hildakoen arimei lotutako antzinako tradizioetan egon daitekeela. Arima horiei beren lehengo etxeetara itzultzeko bidea aurkitzeko, harrapatuta zeuden iluntasunetik ihes egiteko laguntza eskatzen zuten. Eta bizidunek argizariak pizten zituzten leihoetan eta balkoietan, baita errepideetako puntu jakin batzuetan eta bidegurutzeetan ere. Horrela, arimek norabidea aurkitu ahal izaten zuten, eta ondorioz baita senideek eskainitako laguntza eta oroitzapena ere.
Ondo pentsatuta, *Gau Baltza*ren benetako data azaroaren 1etik 2ra bitartean egon daiteke. Baina ez ditut bakean dauden arimak asaldatu nahi… Ospa dezatela nahi dutenean. Ni, behintzat, ez naiz joango.
