BILATU

lunes, 2 de septiembre de 2013

GIZON IZATEN IKASTEN ARI





Jean Haritshelhar lagun nuen eta euskal langile porrokatua izan zenaren oroimenez


 Abuztuko irakurgaien artean aspaldiko liburu bat izan dut. Eta hain aspaldikoa, izan ere hamalau urteko gaztetxo bizar gabea nintzela irakurri behar izan nuen lehen aldiz, testu liburu gisa. “Aprendiz de hombre” titulatzen da, Gonzalo Torrente Ballester espainiar idazleak prestatuta. Eta liburuaren orrietatik gora eta behera aritu izan naizenean oroitzapenetako kajoian hamaika jauzi egin dituzte bertara bildutakoek. Garbi dago oroitzea bizi izatea dela. Frogatu ahal izan dut, berriz ere. 

Liburuaren lehen argitalpena –Delegación Nacional de Juventudes zeritzan elkarteak eraginda- 1960ean kaleratu zen da eta nik daukadan alea 1963koa da, laugarrenekoa, hain zuzen. Testuaren helburua - tituluak darakutsan legez- garaiko mutilak uneko balore induzituetan prestatzea zen eta, zer esanik ez, gure izaera espainiar zipriztinez elikatzea. “Formación del Espíritu Nacional” ikasgai haren estilokoa dela esango nuke -–“esta obra ha sido declarada de texto para enseñanza de Educación Política de 2º Curso de Bachillerato General” dio liburuak kreditu-tituluetan. Baina bazuen partikularitate bat:  mundu osoko literaturaren zati hautatuek osatzen dute liburua. Horrela,  Sofocles, Kipling, Frisch, Aldecoa, Curie, Chejov, Foe, Shakespeare, Vigny … Jose Antonio Primo de Rivera, Perez de Urbel, Miró  eta gure izpiritu gaztetxoan eragina izan zezaketen pertsonaia “politikoki zuzenak” azaltzen dira, nor bere ekarpenarekin.

Torrente Ballesterek egileen hautaketa egin zuen eta liburuaren atarikoa eta kapitulu bakoitzaren sarrera eta epilogoa idatzi zituen. Itxura guztien arabera, galiziarrak orekari eutsi behar izan zion zenbait puntutan, zentsurarekin tupust ez egiteko. Ez dut gogoratzen zer sentitu nuen nire gaztaro gordinean lehen aldiz irakurri nuenean. Seguruenik, ez hotz ez bero utziko ninduen liburuak. Oraingoan, ordea, harriduraz bete naute zenbait kapituluk, batez ere lanari eskainitako arlokoak, beren tonuarengatik. Eta adibide gisa bi zati aukeratu ditut. 

Lehenean, “Cuando se desdeña el trabajo” tituluarekin, irakurtzen da: “¡Penoso espectáculo el de la gran España, con sus campos incultos, sus labradores pobres, sus ciudades melancólicas y sus miles y miles de tramposos, ladrones, pícaros y mendigos … El arte de robar constituido en meta de las aspiraciones de los muchachos … porque es profesión lucrativa” 

Bigarrenean, aldiz, “El señoritismo” titulupean idatzi zuen Torrente Ballesterek: “El español no cree en la eficacia del trabajo. El menosprecio del trabajo llega a inventar la curiosa paradoja de que el trabajo es deshonor. Cuando la sociedad piensa disparate semejante ¿quién puede asombrarse de que la gente no trabaje? Y sucedió que mientras los españoles holgaban o esperaban el remedio de la fortuna que había de llegar sin esfuerzo, el resto de los paises europeos se levantaban sobre su esfuerzo, sobre su trabajo. Aquí no nos dábamos cuenta de que corrían una carrera en la que nos iba a ser muy difícil alcanzarlos” 

Torrente Ballesterek 1960n idatzi zituen aurrekoak. Aplikagarriak izan litezke egun?
 
Oharra: Torrente Ballesteren idatzien azpimarra nirea da.

No hay comentarios:

Publicar un comentario en la entrada