etorkizuna etorkizun

ALKARPODEROSOA. ESKUBIDEA, NOREKIN GAUZATU?

2012-02-20T07:18:00.000+01:00

Pasa den ostiralean ekitaldi jendetsu batenlekukoa izan nintzen. Ez zen ihauteriekin erlazionaturiko ezer, zuzenbidediziplinarekin baizik. Guztiz harrigarria: ostirala, arratsaldez, gai konplikatu samarra eta gainera euskaraz azaldua. Baina Aramaioko Kultura Aretoa jendez bete zen, AndresUrrutia notario eta, besteak beste, Euskaltzainburuak eskainitako “Euskalforu-zuzenbidea eta bere eragina Aramaion” hitzaldia entzuteko. Txaloaantolatzaileei, benetan asmatu baitzuten.

Egun euskal foruakeduki dezakeen garrantzia eta balizko aplikapena zen entzuleoi interesatzenzitzaiguna, jakina, Aramaioko kasuan foru zuzenbide zibila nola berpizdaitekeen jakiteko. Mendetako arautegia –ahoz zein idatzizko tradizioan- gauregokitzerik ote den eta gizarte berriak bere kide gazteagoen kasuanforutasunaren zehazkizunetaz baliatzerik ote duen jakin minak eraginda hurbilduzen jende andana kultura aretoraino.

Urrutia notarioakargi azaldu zuenez, nahiz eta 1489an Arabara igaro zen, Aramaio bizkaitarforuaren zeinuak gorde zituen eta gaurdaino iritsi dira horiek aplikatzekoaukera. Usadioa gero eta ahulagoa izan bada ere, gizartearen karakteristikaberriek aholka lezakete haietara itzultzea kasu batzuetan. Eta bidea zabalik dago. Zailtasunadatza, hain zuzen, aramaioarrek nahi izatean... eta euren tramite notarialaklagundu beharko lizkieketen pertsonengan sentsibilitaterik aurkitzean.

Aukera izan dudanean, euskal foruaz eta guretzat izan dezakeenabantailaz galdetu ahal izan dietHego Euskal Herriko zenbait notariori. Eta aitortu behar dut gehienetan oso harrera hotza izan duela niregalderak. Seguruenik, bat ere inporta ez zitzaien gai bat zelako. Oso urrutizeuden kasusitikatik eta euren eguneroko betebeharrean elementudistortsionatzailetzat hartzen zutela esango nuke. Eta ene ustez, horiexekditugu lehen eragozpenak gure eskubide forala behar bezala ezagutua etaaplikatua izan dadin.

Aramaioko Udalak ikusi du zein nolako harrera eskaini dioten, batez ereherriko gazteek, “alkarpoderoso”, “ezkontza kontratue” eta antzekozuzenbide-giltzek eman dezaketen jokoari. Zergatik ez du prestatzen berak -etagaldera/erregua euskal foru zuzenbidea indarrean dauden herrietako udalei zabal liteke- errolda bat, eurenkasu partikularretan haren aplikazioaz interesatuta dauden balizko bezeroak–azken finean notarioen bezeroak gara- normaltasunean atenditu ditzaketen profesionalekin? Behintzat jakingo luketenora jo, denbora alperrik ibili gabe eta euren eskubideei muzin egin barik.

Argazkiak: catalogonotarias.es

MARISORGIN OTOIZLARIA

2012-02-13T07:37:00.000+01:00

Aitortu behar dut,ze arraio!, telebista ikusteak gauza onak ere badituela. Ezin da dena txarraizan eta ziur nago hamaika adibide ipin litzaketela irakurleok kutxatik iristenzaizkigun edukietaz. Beraz, eta oso telezale ez naizen arren, aparailuarenaurrean adi egoteak bere onura ekar dezakeela froga dezaket.

Marisorgin otoizlaria

Adibide gisa, basamunduari dagokion nomenklatorra jar nezake. Orain arte banekien gaztelerazkomangosta, orangután, periquito, pantera, et abar luze batek euskarazko antzerako bertsioa dutela. Ez pentsa, baina nire hiztegia alde horretatik aski aberatsada. Baina orain hurrengoan, perone hautsiaren kariaz faunari buruzko tele-saiobat ikustera ohitu naizela, euskarazko nire hiztegia aberasten ari dela konturatunaiz. Poliki, poliki, hori bai, baina munduko basa fauna zein florari buruzkoizendegia hazten ari zait. Badakit nola esan behar dugun gaztelaniazko leopardo(lehoinabar), libélula (txerrenburduntzi), orca (ezpalarta) eta halako hitz mordoa.Ikasi dudan azken hitza, “marisorgin otoizlaria” izan da, hots, orainarte "mantis religiosa" bezala bakarrik ezagutzen nuena.

Azaldu behar diotirakurleari ilusioa egiten didala gero eta hitz gehiago erabili ahal izateak.Jakin badakit publikapen espezializatu batzuetan –horra hor, adibidez, ADEVE bilduma eredugarria aurki dezakedalamundu osoko animali desberdinen euskarazko deitura. Baina ez nindoan ni aldehorretatik: esan nahi nuen telebistak gauza onak ere eduki ditzakeela. Etaadibide bat jarri dut, besterik gabe.

Bide horretatikjoanda, ez litzaidake gaizki etorriko, gustuko ditudan animali, zuhaitz,landare, lore eta ortuarien gaineko beste ariketa bat burutzea. Hasi beharkonuke hurbilenetik: gure inguruko espezie horiek identifikatzea, behar bezala,uso arrunta eta pagausoa ez nahasteko, adibidez. Edota loina eta ezkailuabereizteko. Behin hori lortuta, Serengetiko zelaietara edo Borneoko oihanetarabidaiatzea ere polita litzateke. Seguru asko, izadiaren gaineko nire hiztegiakeskertu egingo lidake.

Argazkia: www.arnaldobal.wordpress.com

XABIER LETEREKIN ZALANTZAK ARGITZEN

2012-02-06T06:32:00.002+01:00

"Neguan izanzen" titulatu zuen Xabier Letek "Egunsentiaren esku izoztuak"bere liburuaren azken atala. Eta Letek berak behin aipatu zuenez, atal horrekeskaintzen zion zentzua liburuari eta, oro har, ordura arteko bere sortzaileizatezko bizitzari.

Gertatu izan zait, pasa den negu gorriko asteburu izoztuan "XabierLete (auto) biografia bat" irakurtzeko aukera izan dudala,arrasatearrik oiartzundarrenak -Eusebio Iñarra- ekarri baitzidan liburua,peronea hautsiaren errekuperazioak beharturiko entzerratze zama arindukozidalakoan. Eta asmatu zuen, bete-betean, eseraldi batean hasi eta bukatubainuen.

Xabier tratatzeko aukera izan nuen. Hain zuzen ere, autobiografian aipatzenduen Sor Maria Luisa bere lehen maistra -"oso irakasle ona zen", dio-nire izeba zen eta haren bitartez egin nuen Xabierrenganako aurrenekohurbilketa. Oso azalekoa, Xabier abeslaria pittin bat gehiago ezagutzekoahalbidetu zidana.

Gero, 1983an, bera Kultura Zuzendari izendatu zuten Gipuzkoako Diputazioan etani Eusko Jaurlaritzako Kultura Sailburuorderako hautatu ninduten. Harrezgeroztik eta bi urtez kontaktu zuzena izan genuen, batez ere gaiadministratiboak tarteko. Ez zen, jakina, Xabier poeta ezagutzeko biderikonena.

Euskal Idazleen Elkartearen baitan, ordea, ugaldu egin ziren 1985-90 urteetangu bion arteko hartu emanak, eta behin baino gehiagotan ireki zizkidatenXabierrek eta Lurdesek Urnietako beren etxeko ateak. Behinola afaltzera erejoan ginen, gure kuitak elkarri kontatzeko. Poeta eta kantariaren sekretuakhobeto ezagutzera heldu nintzen.

Tartetxo bat geroago, 1994tik aurrera, Eusko Ikaskuntzaren nirebetebeharretatik ere, maiz mintzatu ginen gai desberdin ugariz. Sekretu batazalduko dut: eman nahi izan genion Manuel Lekuona Saria. Ahaleginak eginarren, alperrik gertatu zitzaidan, ez bainuen konbentzitu ahal izan. Banindoansakontzen poeta, abeslari eta mistikoaren nortasunean.

Baina Xabier joan zen gure artetik 2010ean, behin eta berriz eskatzen nionelkarrizketa literarioa egin gabe. Bere nortasunak erakarrita, lehen kantakentzun eta aurreneko poesia sorta irakurri nionetik, galdera mordoa neukanXabierri buruz-buruko batean planteatzeko. Ez nuen gauzatu ahal izan nireasmoa, eta horixe daukat bihotzean arantza balitz bezala sartuta.

Neguko asteburuhotz honetan, ordea, autobiografiaren irakurketaren bitartez nire balizkogaldera askori erantzuna eman die Xabierrek. Eta bere buruari eskainitakoerretratuan, berretsi dut Xabier gai izan zela munduaren mezua irakurtzeko.Bizitza horixe bera baita: etengabe agertzen zaiguna irakurtzea etainterpretatzea. Eta Leonardo Boff teologoak idatzita utzi zuen moduan,iragankorrean iraunkorra irakur daiteke, denboraldi baterakoan eternoa etamunduan Jainkoa. Xabierrek ideia sendo horretatik erritoak –Boffek sakramentuakdeituko lituzke- mamitzen jakin zuen,haien bitartez bere bizitzarentzako eta, oro har, euskal komunitatearentzakograzia sortzeko.

“Neguanizan zen

oinazearen malutek

lurra zuritzen zutenean

eta elurra hilator errukitsu zenean,

orduan joan zinen hain maiteak zenituenhartxoriekin batera...”

BEIZAMAKO UNIBERTSITATEA

2012-01-30T07:34:00.000+01:00

Urki baserriko Arruti-Olazabal sendia, 1972an

Irakurleetariko askok jakingo duten bezala Beizama Gipuzkoako herri txikitxo bat da, lurraldearen bihotzean sartuta, ongi gordeta. Herri bezala erdi aroko deitura den “Universidad” titulua du, hau da, zenbait udalerriren interesak defendatzen zituen herriari dagokiona. Eta Beizamako udaletxearen aurrealdeko inskripzioak harrotasunez adierazten die bisitariei, “universidad” batera iritsi direla.

Goi hezkuntza eskaintzera dedikatzen den erakundearen adierazpenarekin ez nintzela okertu aldez aurretik garbi utzi behar dudalarik, 1972ko maiatzean unibertsitate-karrera Donostiako ESTEn amaitu bezain laster Beizama “Universidad”era zuzendu nituen nire urratsak, prestakuntza partikularrean gorantz egin nahi nuen-eta. Bai. Eta Universidad hartan aurkitu nuen Unibertsitate berri bat, ohiko hezkuntza erregimen eta sistemetatik zeharo urruti zegoena.

Matrikulatu egin nintzen Urki Fakultateko udako ikastaroetan eta uztailean ekin nion ikasketa intentsiboari. Goizeko 6ak inguruan jaikitzen nintzen eta kafesnea hartuta, ikas-gela desberdinetatik igarotzen nintzen, normalean nitaz arduratzen zen tutoreak lagun. Hark erakusten zidan –besteak beste- nola gobernatu behar ziren haziendako ehun eta hirurogeita hamar izar nagusiak (1) . Kargaz ongi beteriko eskorgarekin hamaika joan etorri burutu behar nituen gelen eta “campus”eko bazter bateko biltegiaren artean. Eta... Baina, utz dezadan metafora eta noan hizkera errealera, hobeto esplikatuko naiz-eta.

Beizamako Unibertsitateko "campus"ean, 1972an

Halaxe da. Berrogei urte betetzen dira, euskaraz jabetzearen aldeko urtetako nire ahalegin antzuari “orain edo inoiz ez” gogor bat bota niola, eta lan-bizitza profesionalera salto egin aitzin euskal sendi batean murgilketa derrigorrezkoa nuela agindu nion neure buruari, inoiz euskaldunduko banintzen. Agindu, onartu eta egin! Jesus "Patxus" Arzamendi adiskide arrasatearrak erakutsi zidan Beizamarako bidea, bera handik igaroa baitzen, oso emaitza onarekin, gainera. Eta horrela, Urki baserrira jo nuen.

Beso zabalik hartu ninduten sendiko kideek: Iñaki, Juanita, Joanixio, Jon eta Xabi. Bost adiskideekiko interakzio zuzen eta jarraikia egundoko hauspoa bihurtu zen niretzat, eta hamaika bider komentatu ahal izan dudan moduan Beizamakoa dut inflexio puntu zoragarria euskararekin bizi izan dudan historian. Oso esperientzia ikaragarri polita gertatzeaz gain, nengoen “zirt edo zart”eko abagune hartan arras erabakigarritzat daukat. Egonaldi hark mundu berri baterako ireki zidan gogoa. Arruti-Olazabal sendiari esker.

Konbentzituta nago, Beizamara joan izan ez banintz egun ez nintzela euskaldun izango. Beizama “universidadean” lortu nuen nik inongo unibertsitatek eskaintzen ez duen titulua: euskaldunena. Eta horrexek aldatu zidan bizitza.

(1) Urki baserrian urte hartan 170 behi zituzten, zenbait ikuilutan banatuta.

FRAGA IRIBARNE FAXISTA ETA HIZKERA POLITIKOA

2012-01-23T08:39:00.002+01:00

Fraga Iribarne faxistaren heriotzaren berri izan eta berehala pertsonaiari buruzko lerro batzuk idatzi nahi izan nituen. Baina buruak freno ipini zion bihotzari, “itxoin apur bat” adierazi nahi izan balio bezala. Orduak igaro ahala, nire harridura eta amorrazioa gorantz zihoazen, medioetatik iristen zitzaizkidan albisteen arabera. Eta hara non, bat batean oroitu nuen, duela hogei urte –1992ko maiatzaren 5ean, “Hizkuntza eta politikoak” titulupean Euskaldunon Egunkarian idatzi nuen artikuluxka. Eta espainierara itzuli dut, “para general conocimiento” Hona hemen idazki haren zatitxo bat:

Arias, diktadurako gobernu buruarekin

“El lenguaje político nos acerca siempre una imagen misteriosa. Dicen que son los politólogos los únicos capaces de interpretar esa forma de expresión enrevesada y llena de recovecos. Pero estoy en que ni ellos. En el Antiguo Egipto los escribas eran formados durante años en internados especializados para que reflejaran leyes y documentos oficiales. Ellos, junto a los sacerdotes, utilizaban un lenguaje imposible de ser interpretado por los ciudadanos normales.

Aunque desde los egipcios a nuestros días ha caído más de una tormenta, no han podido éstas erradicar de la nomenclatura política esa cerrazón inescrutable, y para sorpresa de los mortales de a pie, nuestros políticos siguen usando terminología de lo más oscura. Pero hoy en día tenemos una dificultad añadida que en tiempo de los adoradores de Amon-Ra no existía: los medios de comunicación nos hacen sentirnos aún más inútiles en nuestra incapacidad interpretativa.

En ese continuo servicio diario de “comentarios políticos” –de los cuales es imposible librarse si no nos apartamos drásticamente de este mundo- nos enredamos en una confusión tal que nos parece que lo que oímos, vemos y leemos no tiene que ver nada con la pura realidad. Nos hacen llegar mensajes y declaraciones ex catedra que nos desconciertan y despistan sin tregua. Todo vale para confundir al personal”

Fraga hil ondoren, medioetan entzun, irakurri eta ikusi dudan asko eta asko pertsonala despistatzera jokatzen ari zela iruditu zait. Baina nire hirurogeita bi urteek eskaintzen didaten eskarmentutik diokedan bakarra da, Franco diktadorearen kumea zen Fraga Iribarne faxista hil dela. Egiaztapena daukat, berriz, atzean Legioi bat faxista-kume utzi duela, bere eskutik elikatuta.

Argazkiak: losgenoveses.net

ZORIONTASUNAREN COCA COLA INSTITUTUA

2012-01-16T10:33:00.002+01:00

Txundituta egoten naiz Institutu horrek telebistaren bidez egunero eskaintzen dizkigun lau minututako ikasgaiekin. Marka iparamerikar petoak egokiro hautatutako adituek –Eduardo Punset “saretarra” barne- euren klabeak azaltzen dizkigute zoriontasunean bizi gaitezen. Hara non, gizakiaren helburu nagusiari buruzko bidea erraztuta “bizitzaren txinparta”koei esker!

Emmanuel Mounier frantziar filosofoak idatzi zuen moduan, gizakiok orientazioko utopiaren beharrean gaude, aurrerapen aldera norantz jo behar den antzeman dezagun. Baina Mounierren teorian pertsonalismoari ematen zaio toki garrantzitsua, hau da, pertsonaren balore, historia eta ezagutzaren metafisikari. Eta haren ustez, gizarte garapenak derrigorrezkoa du bizitzak exigitzen duen zoriontasunaz bainatzea. Zailtasuna, ordea, zoriontasunaren definizioan datza. Eta definiziorako askatasunean.

Zer da zoriona batzuentzat eta besteentzat? Utopikoa al da, gizakioi askatasun nahikoa ematea bizitzari zentzua aurkitzen saia gaitezen? Zein da askatasun hori? Noraino heltzen da? Nik uste dudanez, zoriontasuna hemen, lurrean, gizon-emakumeon artean lortu behar bada. Zoriontasunak ukigarria izan beharko lukeela esan genezake, neurgarria, nolabait. Eta hori badakigu ezina dela.

Gizaki izatezko enpresa hasierako proiektuaren garapen osoan datza, errealitate integrala eta humanoa bilakatuz. Eta horretantxe kokatu behar dugu zoriontasunaz ulertzen dugun kontzeptu abstraktua. Askatasun propioan eraiki behar den zoriontasuna, jakina, egoera pertsonal intransferiblea baita. Gizarte garapena Mounierren intrapersonalismoan eraiki behar den ez bezala, zoriontasuna nork bere baitan bizi behar du. Eta instantean bizi izan, gainera, zoriontasuna ez baita denboran finka daitekeen balioa, etereoa baitugu, gizakiarengan kontzientzia piztu zen unetik beretik.

Zoriontasunaren Coca Cola Institutua plazebo bat da, ezertarako balio ez duena eta, okerrago oraindik, pertsonarengana ilusio faltsua eramaten duena. Markaren onurako.

Argazkia: nocturnar.com

LIDERRAK EDO IDEIAK. ZER DA LEHENAGO?

2012-01-10T14:55:00.001+01:00

Espainiakosozialistak ideologiari buruzko barne hausnarketa prozesuan bide dabiltza,alderdiaren lema noren eskuetan jarriko ote duten erabakitzeko. Aurrekobaieztapenari zalantza puntu bat eman diot, ez bainago ni oso ziur, orain arteaurkeztutako bi hautagaien aldetik egiazko erreflexiorako ildoa ahalbidetzenari ote den ala, soilik, militantziari leiho mugatua zabaltzen zaion,“biharamunean” kide bakoitzak bereburua –batez ere ikuspuntu biologikotik begiratuta, gainera- non eta nola kokalezakeen ikus dezan.

Eztabaida sortzendenean –sortu den bezala- “ideiak eta liderra” binomioaren barruan lehentasunazeri dagokion argitzeko, zerbait ez dabil ongi. Izan ere, eman al daitekeliderrik ideiarik gabe? Edota ba al da ideiak pizterik lider barik? PSOE gaizki pasatzen ari da eta boteretikerortzeak maldan beherako galera itzela ekar diezaioke, irudika ezin dezakegunmoduan. Sozialistek ez dute bat ereerrazik espainiar eskuinak irabazitako espazioa berreskuratzea. Ez nagokio,noski, hautes-espazioari, ez. Hori, azken finean, hautesleen kopuru mugatuaridagokion aldagaia da, zenbakia -hitz batez adierazita- eta formula matematikoakirtenbideren bat eman lezake, eskuinaren higadurarekin batera letorkeena.

Batere dudarik gabe, sozialistei mingarrien gertatuko zaien galeraideologiarekin zerikusirik duena da. Eskuinerantz eskoratu den doktrinak nekez berreraikiko du babes-etxea,gaur bere sustraietatik ukituta, munduko botere-korronteen ertzera ekarri baituegungo sozialismoak bere joko-eremua. Hau da, dinamitatu egin ditu errotikhamarkadetako ohiko diskurtsoa eta lorpenak. Eta espainiar sozialismoa,Europa osokoa bezala, dialektikakontrajarriko laberintoan dago galduta gaur, inoizko sentsaziorik penagarrienadariolarik. Ez da teoria koherenterik bilbatzeko gauza.

Zer da lehenago,ideiak ala liderra? Nor da gai liberalismo suntsitzailearen ordez gizadiarenelkartasunaren bila abiatu beharko litzatekeen diskurtso mamitsu etaesperantzagarria aldarrikatzeko? Gauden zulo etsigarrian egonda, ezin dabertara sartu gaituzten erantzuleen aldetik inolako formula magikorik espero.Eta ezin da, hain zuzen, magia –sarritan esan dudan bezala- gezurra delako.Erabateko aldakuntza higienikoa behar da, eta horretarako buru argiak diraezinbestekoak, euren lepoan inongo motxilarik ez daramaten gizon-emakume ausartbezain mugarik gabeko gizartearekiko konprometituak, baldintzarik gabeak. Hainjustu, eguneko politikoen kontrako irudia.

Espainiarsozialisten eta, oro har, beste edozein balioren gainetik giza-eskubideenerrespetu eta defentsa aktiboaren alde dauden mundu osoko pertsona guztienelkartasunerako lantegiak liderrak behar ditu. Baina balizko horiek teoriarensustatzaileen artetik aterako dira, egiazko korronte ideologiko suspertzaileeta iraultzailea izango bada. Bihar etziko sozialismoak, edo izendesberdinarekin giza-duintasuna lehen helburutzat har lezakeen ideologiakpikutara bidali beharko lituzke interes ekonomiko, sozial eta erlijiosobastardoak, etnozentrismoak, estatu eta nazioen sakralizazio ortodoxoa, etagizon-emakumeen garapen askerako behaztopa gerta litezkeen arropa guztiak. Arrosa dalia bilakatu beharko litzateke.

Hori, adiskideok, ez da goizetik gauera gorpuzten. Baina gaur bideanjarriko bagina, hurbilago egongo ginateke xedetik.

Argazkiak: Tere Anda

EUSKONEWS GAZTEA ETA PUBLICO: ERRU GABEKO BI BIKTIMA

2012-01-09T09:34:00.003+01:00

Egun gutxitan nirezirkulu hurbileko bi hedabideri buruzko albisteak eman dira, biak zentzunegatiboz jantzita. Arrazoi naturalen batengatik, espeziendesagerpen jarraikiarekin lotu dut bi medio horien inguruko zalaparta (txikia,egia aitortzera). Entzun egiten dugu egunero ez dakit zenbat espezie mota behinbetiko erauzten direla lurreko azaletik, baina gure gorputz eta gogoan dardaragutxi edo bat ere ez du albisteak sorrarazten.

Ari naiz Euskonews Gaztea astekari digitalaz eta Público egunkariaz. Euskara hutsezkoa, bata; etaespainieraz argitaratua, bigarrena. Biak, dirudienez, krisi ekonomikoaklurreratu ditu. Eta infernuko krisi horri egun gertatzen ari zaizkigunmadarikazio guztien errua egozteko joera hartu dugularik, ematen du lasaigeratzen garela. “Krisia mundiala da!” gatz gabeko baieztapenarekin onartzendugu edozein gertaera ilun, patu horrekin ohitu izan bagina bezala.

Euskonews Gazteakbost urtez ekarri ditu azalera Euskal Herri osoko milaka gazteren iritzi etailusioak, berezko duten hizkuntzan. Bat-batean hiltzera kondenatu dute, etagaurdaino bikain funtzionatu duen ibilgailua bertan behera geratuko da, bidebazterrean abandonatua. Medio batgutxiago euskal kazetaritzaren panoraman. Medio apala, agian, baina beste ahotsdesberdin bat zen boteretsuago eta ohikoen artean. Utzikeria. Público egunkariarekinerabateko desagerpena izan ez den arren, amaiera laster izango duela dirudi. Espainiar hedabide horrek modu desberdinezikustarazi digu egoera sozio politikoa azken urteotan. Ekarpen diferentzialhori, oso oker ez banago, historiara igaroko da hemendik gutxira. Mingarria.

Euskonews Gaztea eta Público, biek euren espazio partikularra irabazi zuten dagokien merkatunaturalean, zerbait diferente eskaini zutelako. Behin eta berriz haizatutakokrisiaren biktima erru gabeak ditugu. Eskela txiki batekin gogoratuko zaie. Eta hemen ezda ezer gertatu. Animali eta landare espeziekin bezala, “bi gehiago” izangodira medio horiek iraganeko arasetan, eta guk ez diogu egiazko galeraren arrazoiazgeure buruari galdetuko. Eta patxadaz biziko gara, krisi ekonomikoak jandituela pentsatuz. Horrela dela uste al duzue?

Argazkiak:

www.gaztea.euskonews.com

www.publico.es

JAIETAN GALDUTA

2012-01-02T08:52:00.000+01:00

Jaietan murgildurikgaude, auskalo zein sustrai mota duten jai argiz beterikoetan, alegia. Egungehien bat modu profanoan ospatuta, jaiaren misterioak ez digu, inguratzen duenargiaren laguntzaz ere ezer argiztatzen eta herriak errito, zeinu etaospakizunak berpizten ditu, zein logika dagokien ez badaki ere.

Baina, balitekelogika tokiz kanpo egotea egungo jaietan, dibertimendu folklorikoak hartu baitulekukoa ospakizunetan, zein eratakoa den berdin diolarik. Logikarik ezak ez duiparra non dagoen itaundu behar, noraezak ez baitio kezkarik sortzen gizakolektiboari.

Elementu erlijiosoa -estu estuan loturik superstikzioarekin- indarra galtzenjoan da, assem habeas assem valeas ospetsua gizartearen goiburu izateraigaro denean. Eguberri jaiaren adierazpena bera ere ezezagutzaren multzorapasatu da eta neguan denez gero ez da oraindik, ipar hemisferioan behintzat,turismoko erakarpen bat bezala saltzera igaro. Baina dena ibiliko da, denboralekuko.

Garbi dago gizakiok ezin dugula jairik gabe bizi izan, eta zentzu praktikoa-adierazpen ugariko praktikotasuna, hain zuzen- galdu dutenean jaien zentzuartifiziala asmatzeari ekin zaio, batez ere arrazoi komertzialen eraginez.Sentimendu kolektibo inposatuak toki hartu dio, oharkabean agian gizateriarenmultzo handi batean, dimentsio kolektiboko esperantzari. Jaiak, edozein,gizartearen bizitzari buruzko islapena dira, gehienetan -beti ez esatearren-artifizialtasunaren paradigma bilakatuta. Eta lehen, seguru asko, gizartearenbizitasuna adierazten zuena, gaur giza kolektiboaren mugimendu induzituabihurtu da, hots, sustrairik gabeko erakuspen nostalgiko folkloriko baliogabea.

Erlijio arautuen aurreko sineskeriek ospatutako jaietatik erlijioek gorrizmarkaturikoetara igaro zen, kateari etenik eman gabe. Gizarte planfikatuetan,berriz, jai erlijiosoak desagertu egin ziren eta ideologia diferenteko gogoaeskaini zitzaien jaiei. Gaur eguneko ospakizunetan, berriz, gizaki modernoberriaren planora ekarri dira jai modeloak, eta supertxeriak agindu egiten dukupidagabe, manto arrosa izarrez beterikoak estalia. Hau da, faltsukeriakestaltzen du giza-arrazonamendua, sekula baino indar handiagoarekin. Eta jairikjai gabiltza, zertan ari garen hausnartu gabe.

Argazkia: Tere Anda

BORBONEN ZIRKOA ETA L´ESTACA

2011-12-26T10:07:00.001+01:00

Franco hil berri da. Tristezia.

Lagun batek idatzi dit Juan Carlos Borboninanoak handitu egingo litzaizkiokeela zirkoa ipiniko balu. Ari zen, jakina,Urdangarinek “pilota-jaurti”[1]rakoerakutsitako trebetasunolinpikoaz. Baina baita Maritxelarrenespektakulu sinkroniko gogaikarriaz, infanten eta Felipe-Letizia bikotearen ibilbide anakronikoaz eta abar.Ez diot nire adiskideari arrazoirik kenduko, bera -izatez- oso zentzuzkoa baita.Baina...

Lluis Llach

Borbonek zirkoaipinita dauka hildako diktadorearen eskutik espainiar lur-sailaren gobernuaeskaini zitzaionetik. Eta zirkoak espektakulu jarraikia borobiltzen duetengabe. Badirudi espainiar hiritargoak parte hartzen duela gogotsuekitaldietako ikusle moduan eta neurri handi batean panderetako kastakoakdirenez gero txalo ugari zuzentzen dizkiote borbon klanari, edozein “eskaintzaartistiko” dela-eta. Zirkoak, gainera ez du, espektakuluak sorturiko irabazieiburuzko zergarik ordaintzen, eta edozein lur sailetan eraikitzen du karpa... Eta hemen bake eta gero aintza! Norkjartzen dio isuna zirkoko ugazabari?

Aurtengo errege magoei kartan eskatu nien III Errepublikarako bidea errazten hastea. Eta entzun zidatelakoan nago, urteanzeharreko gertaerei erreparatuz ez nautela hain ahaztua eduki iruditzenbaitzait. Magoek monarkiaren zutabeak dardaran jartzen lagundu dutela uste dut,behintzat aurten inoiz baino gehiago hitz egin baita logikarik ez duenerakundeaz. Magoei bihotzez eskatuz gero eurek ez dutela hutsik egiten erakutsizitzaidan ume nintzela, eta pasa den urtarrilaren 5eko nire karta ilusioz etafedez beterik sinatu nuen. Beraz, erregeek ezin zuten nire eskabidearen aurreanentzungorrarena egin.

Borbonen inguruko aurtengo mugimendu horrekLluis Llachen “L´estaca” kanta ekarri dit gogora, Gorka Knörri esker euskaraz abestengenuena, frankismoa artean pil-pilean zenean:

Baina guztiok batera
saiatu hura botatzera,
usteltzen hasita dago-ta,
laister eroriko da.
Hik bultza gogor hortikan,
ta bultza nik hemendikan,
ikusiko dek nola-nola
laister eroriko dan.

Esango nuke magoek esperantzari leiho batireki omen diotela (hara non, beste kanta baten titulua, Oskarbiri zor)Behintzat nik itxaropentsu begiratu nahi diot datorrenari, eta prest nagobultzadatxoa ematen jarraitzeko. Ia, beraz, laster den erorketa!

Argazkiak: rtve.es; www.lluisllach.cat

[1] Arrasaten umetan egiten genuen jokoa: "¿Jugamos a pelotajaurtis?" Batak besteari pilota indarrez botatzea,gorputzean ematera. Pelotazo.

OUT OF ORDER

2011-12-19T08:44:00.002+01:00

Horrela nago,normaltasunean ibiltzeko ezgaitua, peronea hautsita. Lehengo ostiralekoegunsentian gertatu zen: etxe-itsripu batek erabat jokoz kanpo utzi ninduenhurrengo sei astetarako. Amorruzkoa izan zen aurreneko erreakzioa bainahaserreak inora ez ninduela eramaten ikusita, pazientziari heldu nion. Eta oheabilakatu dut joko eremua.

Orduak aurreradoazen neurrian Interneti esker peroneari buruzko nire ezagutza biderkatu eginda eta hezur horren gaineko espezialista bihur nintekeela pentsatzera iritsinaiz. Hori bai, titulurik gabeko ezagutza, doktore izan barik. Ez naiz inoizpraktikara igaroko, lasai. Jasan nuen erorketaren balizko arrazoiekin ari naizorain, jaustea baino segundo bat lehenago sentitu nituen goraleek zer ikusirikizan ote dezaketen jakin minik. Jarraituko dut kontsultatzen eta informazioaarakatzen.

Eguneko hainbatordutan oinak aurrez aurre edukitzeak, bestalde, normalean burura ez datozenpentsamenduak sortzen dizkit. Eta, besteak beste, gaur goizean berpiztu ditutahaztua nuen pelikula bateko sekuentziak. Ez dut titulua oroitzen baina berdindio, ez baita inportanteena. Protagonista mendian gora zihoan atsedenik gabe,nondik ari zen ez zekielarik, baina bazterrak familiarrak egiten zitzaizkion.Hau da, ezaguna eta ez ezaguna elkarren ondoan bizi ziren gizaki haren baitan. Bazekien ez zekiela, jakin behar zuenik ezzekien arren. Eta horretan murgildu naiz, Lucio Senecaren esaera presente eginarte: gizakia beti txikia da, oinarritzat mendi altua hartzen badu ere.

Horretan utzi dut hausnarketatxoa, bada ezpada ere. Perone hautsiak emandiezadakeen aukera aprobetxatu behar dut, baina gehiegi arriskatu gabe. Gauzabat da hezurra apurtzea eta beste bat, larriagoa, burua galtzea.

Argazkia:: http://www.fisaude.com

MODAREN AGINDUAK

2011-12-12T12:44:00.000+01:00

Iritsi da nireeskuetara asteburu honetan eta bere tituluak erakarrita, plis-plas bateanirentsi dut. “Concepto psicobiológico del traje, del adorno y de la moda” dutitulua, Arabako hiriburuan 1941ean Aurelio Vallejo abade eta GasteizkoApaizgaitegiko irakasleak argitaratutakoak.

Modarensubjektibotasuna, ohitura induzituek gizabanakoengan eragin ditzaketen gorabeherekin nahastuz koktel ulergaitza gertatzen da, bederen emaitza modupatxadatsuan aztertu nahi badugu. Horregatik, gizakia gizaki den unetxotikgizadiak bizi izan dituen janzkera, zintzilikario eta apaingailuei buruzkotratatuak ez luke amaierarik izango, inbentario edo katalogo ez ezik, norbaitekhaien arrazoi eta nondik norakoak interpretatu nahi balitu.

Biluzik jaiotzenden bizidun bakarra gizon emakumeak gara. Ez dakit Paradisuko bekatuak zerikusirik ote duen honetan baina, zalantzarik gabe, espeziaren eboluzioakanimali ezgaiak bihurtu gaitu, eta daramagun joera honek noraino eramangogaituen asmatzerik ez dugun arren, gauzak gero eta konplikatuagoak jarrikozaizkigulakoan nago. Seguru nago ere, historiaren gaueko aurreneko pertsonaiahaiengan burmuinaren bilakaera gero eta sofistikatuagoa egiten ari zen heineaneuren soinetarako osagarrien premia nabarmenagoa zela, gorriagoa. Lehenikhotzaren eraginez, eta aurrerago –gizakiak gizakia otso, aspaldikoa delakontuan izanda- auzoko kideengandik zetorkiekeen arriskua magiaz saihestekobehartuta, narruak, landare-janzkiak, margoak, ukenduak eta gainerakobitxikeriak presente egin ziren gure bizitzetan.

Aipatu dut magia–erabat ezinbestekoa gizaki batzuen besteenganako nagusikeria zuritzeko- eta hortik ondorioztatu zen modaren morala,erlijio-magoek hain trebetasun handiz erabili ohi dutena, alegia. Antzinateanzein gaur egun ere modaren aginduak giza-burmuinaren zirkuitu berdintsuetatikigarotzen dira, eta uneko zirkunstantziak dira moda-transmitzaileari produktuitxura ematen diotenak. Hala gertatu da beti eta horregatik modakodenbora-mugak mezu-hartzailearen produktuarekiko arretaren araberakoak izan ohidira. Modak ez baitatoz zerutik, ongi orkestraturiko (merkatal) politikareneskutik baizik.

Bestela ezinzitekeen moduan, moda eta bekatuaren arteko loturari buruz garatzen dituAurelio Vallejok bere teoriak, eta uler daitekeen legez garaiko moralhertsiaren oinarrian sostengatzen du bere eraikina. Subjektiboa, beraz. Halaere, badira apunte batzuk gaurkotasun aparta gordetzen dutenak eta horiengatik bestela ez bada ere liburuxkatxoairakurtzea ez da alperreko ariketa. “Modaren esklabuak bihur gaitezke –dioegileak- eta baloreen ordena atzekoz aurrera jar dezakegu anekdota besterikizan behar ez zuena gizakiaren ideala bihurtzen denean” Begira diezaioguninguruari.

IÑAKI PERURENA

2011-12-05T08:23:00.001+01:00

Peru-Harriko baserrian

Aitortu behar dut ez naizela herri kirolzale handia. Eta inoiz idatzi dudan bezala, euskaldun atipikotzat daukat nireburua, ez bainaiz ohiko tipologiaren mugetara egokitzen. Begira: elkartegastronomikoek ez naute betetzen, arraun estropadek jai daukate nirekin etapilota partidu baten eta arratsalde eguzkitsuko ibilaldiaren arteanbigarrenaren alde egiten dut beti. Bertsolaritzari dagokionez, nahiago dutbertsoak etxean lasai irakurtzea plazan bertatik bertara entzutea baino.Harri-jasotzaileak, aizkolariak eta abar estetikoki baloratzen ditut gehiagonorgehiagokan buru dezaketena baino.

Baina hori adierazita, esan behar dut IñakiPerurenarekin hitz egiteko irrikan egon naizela aspalditik. Berarekin mintzatueta darion gizatasunaren dosiren bat dastatu, horixe zen helburua azaroarenazken egunean Leitzarantz abiatu naizenean. Eta Peru-Harri bere lur-eremu zabaleta harrigarrira igo garenean Iparraldeko haizeak ez du solasaldia hoztu.Euskonews aldizkarian argitaratuko dut hil honen 23an Iñakirekin izandakoelkarrizketa bat. Normalean egiten dudan ez bezala, elkarrizketatuari ez nionaldez aurretik galdeketa igorri. Naturaltasuna nahiago zuela adierazi zidan.

Peru-Harriko eskultura baten ondoan

Iñaki Perurenaeuskal herri kiroletan sekula izan den pertsonaiarik adierazgarrienetakoa delaadieraztea ez da arriskatzea. Beraz, herri kiroletako gizakumerik eraginkorrenadugula sinatuko dut. Kirolari gisa eta, horren ondorioz, gizarte eragile moduanuhin desberdinetan gure herriarenganako arreta piztu duen pertsonaia duguleitzarra. Gai izan da herri kirolarien gaineko topikoak hausteko eta hamaikaikasgai eskaini ditu, han eta hemen, herriari zor zaion zintzotasun etaonestasunaz. Berezko buru argitasunak gidatua, harriaren bidez herriari heldudio zentzu zabalean, eta bere soin-neurriekin bakarrik aldera genezakeeneskuzabaltasuneko erakuspen jarraikiarekin dotoretu ditu euskaldunon hainbateremu.

Lerro hauekin biadibide eder doaz, iruditan. Bideo batean, Jose Migel Barandiaran zenariburuzko bat bateko nire galderari ihardetsi zion, buru eta bihotzez. Bigarrenean,Iñaki Perurena hurbileko bere egitasmo batez mintzatu zitzaidan.

http://www.youtube.com/watch?v=aW14k_x-3PE

http://www.youtube.com/watch?v=4EuwbuJpfX0

MAFIAK, KANPO-ZORRA ETA MISERIA

2011-11-28T08:00:00.001+01:00

Pablo Escobar

Galdetu zidan atzo kolonbiar lagun batek zerulertzen den kanpo-zorraz. Eta ahalegindu nintzen arren, ez dakit lortu otenuen, ez baita erraza kontzeptuak azaltzen dituen ertzak ulertzeko ariketa.

Kolonbiako berejaioterriko gogo-irudiak oraindik freskoak dituelako, Pablo Escobar drogatrafikatzailearen kasuaz mintzatu ginen: 1992an, AEBetara extraditatua ezizateko, kolonbiar gobernuari eskaini zion berak drogaren diruarekin estatuarenkanpo zorra kitatzea. Pablo Escobarren nazioarteko lotura politikoak nolakoakziren ideia egiteko, komentatu genuen adibide gisa, Felipe Gonzalezenaginte-hartze ekitaldira gonbidatu zutela 1982an. Eta botere politikoa etamafiak zeharo erlazionatuta egon daitezkeela adostu genuen, behintzat, gureelkarrizketan.

Geure eguneroko ergelkeriaz eraiki dugun mundu honen berbideratzeaz europar hiritarrok buruaberotzen ari garenean, Pablo Escobar berriak lotsagabe ari zaizkigu boterepolitikoaren entramatuan infiltratzen, eta estatu zorren galdarak lehertzeardaude hainbeste irakite-presioa dela-eta. Horra hor, Goldman Sachs bankuboteretsua, bere pioiak Italia, Grezia eta Europar Banku Zentralekopresidentzietan jarri dituena. Lehen AEBko gobernura ere heldu zen, indartsu.Demokraziaren beraren zentzua arriskutan jartzen duten politikak burutzen dituamerikar bankuak.

Goldman Sachsekbere garroak mundu osora eta sektore mamitsuenetara luzatu ditu. Eta horietakobat jakietakoa da. Duela hogei bat urte erabaki zuten inbertsio polita izanzitekeela oinarrizko zenbait jakiren gainean intziditzea –garia, artoa, kafea,kakaoa, azukrea, ganadu-okela...- eta horien prezioak eskaintza-eskaria ohikolegearen araberakoa izan beharrean, inbertsoreen esku gera litezkeen“etorkizuneko”-en iragarpenen aginduetara mugituko ziren. Inbentoa!

Gauden mendearenlehen hamarkadan, adituen esanetara, jaki horien prezioak hirukoiztu egin dira,merkatuan. Noski, lehen gai horien sortzaile diren lurraldeetanekoizpen-kostuak, jaitsi ez direnean, mantendu egin dira. Beraz, diferentzialaGoldman Sachs eta antzeko finantza-funtsentzat ikaragarri handitu da. Zergertatzen da munduko hainbat eta hainbat estatutan euren ekonomiekin?Hiritarrentzako jan gaiak hornitzeko ezgaiak direnez gero, kanpora jo behardute... eta zorra disparatu egiten zaie, infiniturantz. Miseria.

Kanpo-zorra zer den argitzeko gauza izan ote nintzen ezdakit. Baina nire adiskide kolonbiarrari behintzat ideia bat garbi geratuzitzaion: mafiak mota askotakoak izan daitezke eta hiritarren sufrimenduarekinaberasten dira beti. Gobernuekin ados jarrita.

Argazkiak: gurusblog.com; desdeabajo.info

JOSE MIGEL BARANDIARAN: GIZON PUXKA BAT!

2011-11-22T12:13:00.001+01:00

Hogei urte izango dira laster Jose MigelBarandiaran hil zenetik eta Euskal Herriaren pertsonaiarik maitatuenetakoarenirudia proiektatzen ari zaigu egun hauetan, han eta hemen, abenduaren 21ekoefemeridearen aurrean.

Gutxitan erakarriko ditu hobeto bereherritarren aldeko sentimenduak inork On Jose Migelek baino. Irudi mitikoabihurtzeraino, euskal kulturaren bidezidorretatik barrena abiatu zengazte-gazterik, euskal kultura bera zer zen bere buruari inork gutxik galdetzenzionean. XX. mendearen hastapenek, gure herri-sentimenduaren gaineko neurriaridagokionez, gero On Jose Migelek hain sakon ikertuko zuen paleolitikoko garaiakdirudite gaurko perspektibatik. Izan ere, euskal kulturak urrats sendoak emanditu ordudanik, bere bideak –hori ongi azpimarratu beharra dago-Kalbariokoarekin antz handiagoa izan duen arren beste edozeinekin baino.

Barandiaranek argi eta garbi markatu zueniparra, bere nortasun-zeinuen aldetik iluntasuna nagusi zuen duela ehun urtekoeuskal gizarte hartan. Astindu egin zituen ezjakintasuna eta nagikeria.Lanerako deiadarra burutu zuen, helburura ganoraz ekinez gero bakarrik iritsizitekeela jakitun. Eta asmatu zuen, bete betean, Ataungo semeak ezer lortubazuen, euskal kulturaren gaineko kontzientzia suspertzea izan baitzen.Diskurtso huts eta hitz merkekotik aldendua, edukiz bete zituen berealdarrikapenak, orain arte beste inork egin ez duen moduan. Eta bere ingururahamaika langile prestu bildu zituen, etorkizunerako proiekzio itxaropentsuanarituko zirenak.

Barandiaran buruzagi petoa izan genuen,ertzik gabeko aitzindaria. Talde lanaren beharraz konbentzituta, Euskal Herrikolau haizeetara barreiatu zuen hazia, egun ere fruitu ugari ematen ari dena.Baina ez dugu ahaztu behar, On Jose Migelen lorpen zientifikoa kristauhumanismo sendo eta bizi baten gainean eraiki zenik. Zientziaren aplikapenzorrotzari zor zaion zintzotasuna, gizabanako gisa bere baitan garaturiko arauetiko, erlijioso eta sozialekin uztartzen jakin ahal izan zuen, maisuki.Horregatik, bere heriotzaren hogeigarren urtemuga iristen ari denean, On JoseMigelek behin eta berriz aldarrikatutako balioek gaurkotasuna dute guregizartean.

Errealitate zientifikoa eboluzionatzen joandaiteke, eta ulertzen da beti hoberako joeran egiten duela. Giza balioenerrealitateak, berriz, berean segitzen du ia osotasunean. Alde horretatik esandaiteke, Barandiaranek ez zuela ezer erdietsiko ez balitu giza balioak tentuzaplikatu. Areago, zientzia, berez, ez zitzaiola interesatzen esango nuke.Solidaritatea, lagun hurkoarenganako emate jarraikia, eguneroko jardunekobekoki zabaltasuna, printzipioen defentsa, onestasuna, lana..., berreskuratueta erabili beharko genukeen Jose Migel Barandiaranen legatu baten konstanteakditugu.

IÑAKI URDANGARIN ETA ARISTOTELES

2011-11-13T19:58:00.001+01:00

Iñaki Urdangarinek zer tamainako delitu eginduen eztabaidagai den uneotan, ikaragarri friboloa iruditzen zait zenbait medioeta pertsonaia publikoren jarrera. Nire adinean ohituta egon behar banuen ere,amorru bizian jartzen naute hainbaten iritzi eta erreakzioek. Eta ahaleginaketa bost egiten ditudan arren, ezin dut konprenitu nola arraio eman daitekeenhainbeste ergelkeria, berez adimentsua suposatu behar zaion giza-kolektibozabalean. Baina, jaun-andreok, Espainiaz hitz egiten ari gara!

Urdangarinekepaitegitik igaro behar du, hori hasteko. Eta bere irabazpideei buruzkoargibideak eman beharko ditu, beste edozein hiritarrek egin beharko lukeenbezala. Delitu lepora lekiokeen negozio esparrutik Urdangarinek larderia iraingarriaerakutsi du besteenganako. Eta hori berezko dohaina den ala sendi politikotikdatorkion inoiz asmatuko ez dugun arren, zalantzaren itzala berarengana eroridenean espainiar Nortasun Agiri Nazional baten titularra delako erantzun behardu espainiar justiziaren aurrean, argi eta garbi.

Cayo Lara EB-kokoordinatzaile nagusiak eskatu dio erregeari errieta egitea bere suhiari.Hombre! Goazen poliki-poliki. Errieta? Edozein senditan bezala, aitaginarrebakaskatasun osoz atera diezazkioke koloreak bere alabaren gizonari. Alderantzizgerta daitekeen moduan. Horrekin bat nentorke. Baina, erregeak? Espainiakoa?Cayo: zer aginte moralarekin? Nolaerakutsiko dio espainiar estatu buruak etikaz ezer bere alabaren senarrari? Negozioetako etikaz ari naiz. Alde horretatik,aspaldi ikasi genuen Aristotelesek merkataritza chrematisike-ari buruzzioena: bertuterik gabekoa da, eta parasitotzat zeuzkan mazedoniarrak bidehorretan iharduten zutenak.

Batzuek monarkiarenezeztapenerako urrats berri bat ikusi dute Urdangarinen kasuan. Errepublikazalea naizela berretsiz, errepublikarekin ere zumarragarraren modukoak han etahemen sortzen direla aitortu behar da. Hor dauzkagu Italiako Berlusconi,Frantziako Giscard d´Estaing, Alemaniako Kohl eta abar. Gobernu sistemak ez dituzintzotasuna, gardentasuna eta etika bermatzen.

Urdangarinennegozioetan usain txarra dago. Hori ez ezik, susmoak ere bai iruzurra burutudenaz. Anakroniko eta ez demokratikoa den erakunde politikoaren partaidea krematistikokilege txarrez aberastu den ala ez erabaki beharko du epaileak. Edozein modutan,epaia zein den jakin aurretik ere, ni Aristotelesekin nago. Parasitoak dira.

Argazkia: casareal.es

UNESCO ETA AEBren PURRUSTADA

2011-11-07T14:12:00.001+01:00

Edouard Glissant

UNESCOren beherapenekonomikoak eta AEBen haserrea eskutik helduta joaten dira betidanik. Zuzenproportzionalak izaten dira, aldatzen dena haserrearen arrazoia dugularik.

UNESCOren mekanismo administratiboa ezagutzeko aukera izan nuen 1984an,Eusko Jaurlaritzaren izenean Unescoren Albistariaren euskarazko edizioanegoziatu nuenean. Edouard Glissant argitalpeneko zuzendari nagusia izan nuensolaskidea, urtebete inguru luzatu ziren negoziazioetan.

Glissant martinikarrak lehen unetik ireki zidan bere lan gelako atea, PariskoFontenoy plazako eraikinean. Eta atearekin batera, baita bihotza ere.Gehienetan literatura genuen mintzagaia. Glissant frantsesez idazten zuensortzaile kreolarra zen eta sentsibilitate berezia erakutsi zidaneuskararekiko. Herrienganako begirune eta errespetua zerion etengabe, eskainizidan “La Lezarde” bere liburuan idatzi zidana lekuko: “A Joseph Marie, enl´honneur de toutes les cultures dominées qui aujourd´hui rayonnent” –JoseMariri, egun dirdiratzen ari diren kultura azpiratu guztien ohorez.

M' Bow senegalarra zen UNESCOren garai hartako zuzendari nagusia etaerakundearen baitan bizi zen giro aske eta, zergatik ez idatzi?, iraultzaileak AEBak 1984an UNESCOtik ateratzera eraman zituen. Horreksuposatu zuen, jakina, amerikarren kuotaren murrizketa mehatxatzailea. Etaestualdi ekonomikoak nagusitu ziren munduko hezkuntza, zientzia eta kulturahelburu dituen erakundearen baitan.

Glissantekin neraman negoziaketa aldrebestu egin zitzaidan, izan ere hastapenetakoikuspuntuei erreparatuz doan atera zitekeen argitalpenarengatik EuskoJaurlaritzak ipini behar izan zuen azkenik dirua, HABEren bitartez. UnescorenAlbistariaren euskarazko bertsioaren lehen zenbakia 1985eko otsailaren 15eanaurkeztu genuen eta ekitaldira Edouard Glissant etorri zen Donostiara. Bestebehin ere egon zen idazle kreolarra gure artean, 1993ko otsailaren 23an, hainzuzen, Euskaria elkarteak eratutako ekitaldibatean, Gasteizko Europa Gizarte-Etxean. Martinikarra, aurtengo otsailaren 3anhil zen, Parisen.

Duela hogeita zazpi urte, beraz, Unesco erakundearen ibilbidea iraultzailetzat hartu zutenifarramerikarrek eta bertatik atera ziren. Egun erakundean Palestina onartuaizan delako, “osabasamen” izpiritu guztiz larderiatzailearekin probokatuz,dagokien kuota ekonomikoa berriz ere erretiratu diote UNESCOri. “Nirekin ezdagoena, nire kontra dago” jarrera arbuiagarriaren estiloan, beti bezala.

Argazkia: lehman.cuny.edu

AZAROKO HAUTESKUNDEAK ETA PINOTXO

2011-10-31T07:44:00.002+01:00

Heldu gara azken txanpara eta hautagaiekdiskurtso monokorde bezain ulergaitza zerbitzatzen digute, botoaren sariaeskuratu asmoz. Eta kanpaina aurrera doan heinean, zuzeneko proportzioanhazten da hautesleengan asperkeriaren maila. Iritsiko da azaroaren hogeigarreneguna. eta "amets-erosleak" bere hautuaren alde egingo du , panorama ezertanaldatuko den bat ere esperantzarik gabe. Ziurta liteke politikoak eurak ere–agian ergelenen salbuespenekin- konbentzituta daudela ezer gutxi egindezaketenaz, inori ez baitiote ez naturak ezta unibertsitateak ere ahalmennahikorik luzatu daramagun bide okerra zuzentzeko. Epe laburreko ameskeriakhorretantxe geratuko dira, amets huts zentzu gabetan.

Gure haserrean, ordea, ezingo gara geldirik geratu. Gazteak zein adinekookganoraz bultzatu beharko dugu, daukagun hondarrezko eraikinetik atera etaharrizko oinarrietan sostenga daitekeen berrian gure bizimoduaprestatzeko. Ez da lantegi samurra, hura jaso bitartean zaharraren hondakinetanaritu beharko baitugu, itoginez beterik dagoen teilatu azpian eta haizezurrunbilo kontrolaezinek behin eta berriz astindutako harezko horma faltsuenerorketaren mehatxupean. Baina horixe daukagu, ez besterik.

Epe luzerako norgehiagoketa da aurrean daukaguna. Hauteskunderik ez balitz ere,erantzukizun punturik txikienarekin jokatu nahi bada, jadanik ekin beharko genioke. Azken hamarkadetako gizartearen desitxuraketa interesatuak ekarridizkigun fakturak ordaintzea dagokigu orain, eta bitarteko aproposik ez dugunezgero etorkizuna hipotekatuta daukagula aitortu behar da. Nola arraiojasoko dugu zama astun hori? Nork lagunduko digu, baldin inork laguntzerikbadu?

Hauteskundeek ez digute egoera ekonomikorako formula magikorik ekarriko. Magiagezurra da, eta gezurretan ezin da ezer eraiki. Formula bakarra,estualdiei aurre egitea da, irudimenez eta pazientziaz. Erabaki oker galantekeraman gaituzte oraingo egoerara, eta zulotik ateratzea ez da bi egunetakoerronka, ezta legealdi batekoa ere. Behar ditugu, beraz, ausardia, aurreiritzigabeko ameslari argiak, zintzotasuna eta gizarte berrindarturako ezinbestekoakzaizkigun aldeko osagaiak. Eta, jakina, denbora.

Botoa emango dut baina daukagun aukera ikusita, emaitzak beltzez segituko duetorkizuna iragartzen. Aldaketa ez zaigu, zoritxarrez, norabide horretatik ailegatuko. Eta hori badakite, ongi jakin ere, politiko askok. Botere faktikoenpanpinak bilakatuta, Pinotxoren sudurra jartzen zaie hitz egiten digutenbakoitzean.

Argazkia: http://es.wikipedia.org/wiki/Pinocho

RAXOI ETA BILDU

2011-10-25T10:51:00.000+02:00

Raxoik diobere helburua -PPrena- Bilduri botoak kentzea dela. Baieztapen horrekzilegitasuna eskaintzen dio euskal alderdiari, beste kontsiderazio askorengainetik. Ez da gutxi. Komentzituta nago Raxoi jakin gainean zegoela ETArenazken komunikatuan esango zenaz. Rodriguez Zapatero, CNI eta enparauak zeudenbezalaxe. Enteratu bide ez zen bakarra Patxi Lopez dugu, jokoz kanpoharrapatuta lehen pilotakadatik.
Baina gaurkoa ez doa ETAren erabakiari buruz baizik eta Raxoiren asmo telurikoilunaz. Izan ere, lurrikararik galantarenarekin ere gailegoak ez zukeenergelkeria handiagorik esango.

Nola arraio kenduko dio PPk Bilduri botorik? Produktu berdinik saltzen dute,ala? Ez dago zalantzarik egungo PP eta PSOEeren arteko diferentzia hutsarenhurrena dela, gobernu programari dagokionez. Badirudi bata besteak zer esangozain egoten dela, bere lan lerro programatikoak aldarrikatzeko. Egia da, bialderdiak arrantza esparru berdintsuetan ari direla eta antzerako sareak erabiltzendituztela. Galdeketa bat egingo bagenu bi alderdien arteko diferentziakzehazteko, ziur nago pertsonalak ez lukeela inondik ere asmatuko, biak zeinbiak joko arau berdinekin ari baitira hautesleen bila.

Sarritan jarri dut sarrailgilearen adibidea: ekoizle guztiok sarrail berdinafabrikatzen badute, merkatuak laster hondoa joko du, degradatu, deskontu eustezinekineta mahai azpiko jukutriekin. Merkatuaren dibertsitatean datza ekoizlebakoitzaren osasuna eta, ondorioz, merkatuarena berarena. Eta espainiar bialderdi nagusiek ez dakite azaltzen euren eskaintzaren diferentzia non dagoen.

PPk eta Bilduk, bistan da, produktu desberdinak dituzte eta merkatuak garbidauka bakoitzaren eskaintza zein den. Ez du dudarik azalduko botoa ematekoorduan. PPk botoak, batezere, PSOEri kenduko dizkio. Agian, banaka batzuk EAJri (alderantziz ere gertaliteke) Baina Bildu eta PPren arteko hautesleak galaxia desberdinetakoak dira. Hor lasai egon daiteke Bildu, hortik ez baitzaio arriskua etorriko. Bainakoalizioari iragarpenak pikutara joan dakizkioke, baldin eta besteendemerituetan bakarrik eraikitzen badu bere hauteslegoa.

Bilduri ekintzapositibista eta posibilista argigarria arlo guztietara ematea dagokio. Etahorrela, seguru, dardaran PP eta bere orbitako guztiak egongo dira. Era horretanbakarrik joan ahal izango da aurrera herri honen eraikuntza itxaropentsuan.

Orain artekoerokeria guztiak albo batera utzirik, Euskal Herriaren gero baikorreansinesten dugunon indarra elkartuko bada urratsak elkarren arteko konfidantzaneman behar ditugu.

Amaitzeko diodangaur, urriaren 26, ez dudala ezer ospatzerik, hau ez baita nire eguna.

Argazkia: elrincondelalibertad.blogspot.com

BAKEA DA PROTAGONISTA

2011-10-17T05:24:00.001+02:00

Kofi Annan badakartere argazkian, ez da bera protagonista delako gaur Donostian burutuko denkonferentzian. Gaurko ardatz nagusia, izar bakarra, bakea da, oinarrizko gureeskubidea.

Bakean sinesten du -desiratzen du- Euskal Herriak eta horixe oihukatzen dioozen etengabe munduari.

Sinetsi, desiratu... exigitu egiten du bere ezintasun ia kronikotik.Bidean egon nahi dugulako begi guztiak Donostiara zuzenduko dira gaur,itxaropen izpiari eite jarriko ote zaion irrikan, guretzat eta bihar etzikobelaunaldientzat bortizkeria larbatuaren estigma errotik erauzita izan dadin.

Baina ez gara inuzenteak eta jakin badakigu bide hori sastrakaz beterik edukikodugula. Espazioak irabazten joan beharko da, amore eman gabe. Eta denoidagokigu betebeharra auzo lan erraldoian. Elkar ulertzea bultzatu beharko dugubakoitzak, orekaren zentzua, guztion ongizatea, eta unibertso bertsuko partaideizatearen sentimendua. Interesetako gatazkak eta elkarrizketarik ezak aurreandugun gizabanakoa zein kolektiboa modu karikatureskoan islatzen dizkigute. Etazirkulu horretatik ateratzeko kemen handia behar da.

Errepasa dezagun apurtxo bat historia eta gure herri honi bortizkeriak zerekarri dion ikusiko dugu. Historiak ere erakusten digu herrien duintasunak modupositiboan eragiten duela horien garapenean. Eta Euskal Herriak bere buruarengaineko jabetza berreskuratuko badu, aurriritzi, egia erdiak, irizpidesinplistak eta injustizia baztertu beharko dira. Baina aldi berean adorez etaindarrez ihardutea dagokio gure gizarteari, egin nahi lituzkeen aldarrikapenguztietan.

Ez dut oroitzen nork esan zuen, txar eta onaren arteko muga gizaki bakoitzarenbihotzetik igarotzen dela.

Argazkia: swotti.com

JENIOTASUNAREN MORRONTZAN

2011-10-10T07:28:00.000+02:00

Asteari ekin diogu Steve Jobsek utzitakohutsunearekin. Eta bere estelarekin eman nahi dut pare bat minutu, lerro hauekidazten ditudan bitartean. Aitortu behar dut bere nortasunak erakartzenninduela -batik bat berrikuntzarako erakutsi duen trebezia eta begiklinikoarengatik- eta berarekiko nire errezeloak ere izan nituela, gutarikobakoitzarekin jazotzen den moduan. Jobs izan dugu XX-XXI. mendeetako izarrikeragingarrienetakoa, eta orain beharbada izarren artetik begiratuko digu hemenutzi duenaz bere buruari galderatxoren bat eginez.

Jobs desagertu da, jenio bat bihurtuta. Gaztetatik erpinik gailenetara ohituta,bere ahotsa, bere diskurtsoa, bere proiekzioa iragarpen guztien gainetik igozen eta mesianismo zaleek beste iluminatu berri bat bezala gurtu zuten.

Jobs espazio sideralean galdu denean, eta beste modura ezin zitekeen bezala,hemengo eta hangoek orriak betetzen ditugu haren gaineko gure usteekin, etaespektrorik zabaleneko aburuek nortasun zaileko pertsona definitu dute. Hariburuz genekienari orain arteko ezezagunak zitzaizkigun kolore ugarikoxehetasunak gehitu zaizkio, jenioaren gaineko mugaketari dimentsio berri batemanez.

Jenio bat izan da eta jenioei dagokien legez izaera konplikatuarekinjantzi du berak sortutako errealitatea, Einstein, Mozart edota JorgeOteizarekin gertatu zen moduan. Jobs ez da izan azken profeta garduna. Ezta munduaren kalamitateak konponlitzakeen deabruaren mandataria ere. Baina aldakorra dugun gizarte-unibertsoandesberdin joka dezagun komunikazio- plataformak asmatu zizkigun. Hoberako izanden ala ez geuk erabakiko dugu, eguneroko gure jarrerarekin.

Oteizak, bere jeniotasunean, sekula ez zigun berarenganako lilura erakusleaeskatu. Areago, esan liteke gugan berarekiko korronte elektriko negatiboasortzen ahalegindu zela, etengabe. Baina oriotarrak gugan kezka eta zalantzajarraikirako joera piztu zuen bere obrarekin. Eta hori eskergarria da.

Jobsek ere, bestelakoa den arren, duda handi bat utzi digu, bakoitzaren barneerantzuna behar duena: gai izango al gara gizon-emakumeok sentimenduakteknologien gainetik jartzeko?

Jobs jenioa joan da eta jeniotasunarenmorrontzatik askatu da betiko. Guk hementxe segitzen dugu eta askatasunarenaldera geuri dagokigu esklabu ez izatea, jenioak jaio ez ginen arren. Edohorrexegatik, hain justu.

Argazkiak: iphoneworld.com.es

KRISI ALA IRAULTZA?

2011-10-03T14:34:00.000+02:00

Krisi ekonomikoaren eraginez sektorepublikoko langileen ordezkarien kopurua murrizten ari dela irakurri nuenlehengoan. Ez dakidan zer artikulaturen arau bat aplikatuz, badirudi langilepubliko horien interesak defenda litzaketen sindikalisten eragina, kantitatezbederen, txikiagoa izango dela aurrerantzean. Ez dut ezagutzen zein erantzunizan duen erabaki horrek langileen kolektibotik, baina pentsatzera ematen du,jatorrian behintzat, ekintza sindikalistan ondorioa izango zuela.

Krisi ekonomikoaaipatzen da bazter guztietan eta egia da zuloan gaudela, guk geuk urtetako gureiharduera itsuarekin sortutako zuloan, hain zuzen. Horregatik, krisi hitzabesteren batekin ordezkatzeko garaia iritsi delakoan naukazue. Krisiakabaguneko zerbait adierazten du, egituran gerta daitekeen uneko fenomenoa,alegia. Krisiak denboran irauten badu,krisia ez baizik iraultza bihur daiteke. Eta ene ustez, iraultza baten atariangaude; behintzat, nolakotasun guztiak ematen ari dira iraultzan pentsatzen jargaitezen. Egoeraz konturatu ote garen ala ez, beste gauza bat da. Zoritxarrez,errealitatea da segitzen dugula erabiltzen krisi hitza, galdutako “ontasunezko”denboren esperantzan gaudelako, nonbait. Eta gure politiko zein sindikalistek ezgaituzte errakuntza horretatik ateratzen, eurak ere itsu daudelako, ala–posible litzateke- ezgai direlako.

Eszenategi berribat diseinatu behar da gure bizitzarako. Eta orain artekoa ez bezala, obraberri bat eszenifikatu behar du gizarte osoak, munduko antzokiak guztientzakoaukera eskainiko badu. Horregatik, iraultza eragiteko prest ez ezik, partaideaktibo izateko borondatea aurkeztu behar du gizabanako bakoitzak. Iraultzahandi bat ordezkaritza-sisteman, iraultza enpresen sorkuntza eta kudeaketan,iraultza hezkuntzan, iraultza bizitza-kalitatean eta, oro har, iraultza gurebizimodu arruntarekin zerikusirik duten arlo guztietan.

Hori bai, krisiekonomikoari partxeak jartzeak ez du iraultzarako ildoa erraztuko, krisia berairaunaraziko baizik. Arazoa gizarte-egituran dago, eta paradigma aldatzeak gauregungo sistema hankaz gora jartzera behartzen gaitu. Eta, zoritxarrez, ez ditutohiko alderdi politiko zein sindikatuak egiaztapen horrekin oso ados ikusten.Behintzat ez zaie euren aitorpenetan aldakuntza integralerako borondaterikigartzen.

Argazkia: peatonet.blogspot.com

LEINUAK ETA TRIBUAK

2011-09-25T20:12:00.001+02:00

Nortasunari buruzkoeztabaida hain zabala eta konplikatua dugu, non beti da zalantzarako arrazoia,pertsonaren borondate askearen araberakoa, hain justu. Hertsiak – hots, euren teoria kosta ahala kosta aurrera atera nahi dutenak- arriskutsuakdira defendatzen duten buru-itxituran, giza kalamitaterik handienak ortodoxiadiktatorialen aldetik sortu baitira.

Sarritan leinuaren zutabera mugatzendugu pertenentziaren esparrua, eta hain gure bihurtu ohi dugun kontzeptuaktxirrist egiten du arakatze hasten garen unean.
Nik behintzat zalantzak ditut, ez baitakit, adibidez, puzzle horretan non kokatu behar dudan birramonaerrioxarraren erroa. Hurbilenez, agian, beronarra izango nuen. Baina nolauztartu bereak karistioen nolakotasunekin? Zein konponketa emandiezaioket, ordea, Valladolideko birraitonak esentziaren ekuazioansartzen didan korapiloari? Beraz, zein da nire gogoaren jatorria?

Leinuaren horma zaharrak historiaurreko gau beltzean lurreratu ziren eta inoiztente egon ote ziren ere dudan jar daiteke. Behintzat, leinuak giza taldearensustraien zio bakarra gordetzen duela pentsatzen bada, leinuaren nortasunerakusleak giza interakzioaren bidez amaitu zirelakoan bainago. Eta horiekinteresen doinura egin zuten dantza. Munduko edozein ertzetan eta gizakiari adimena egokitu zitzaion unetik.

Tribuak -aintzinakoak zein gizarte modernoko adibideak- askoz samurragoak diraidentifikatzeko. Eta giza norbanakooi aukera ematen zaigu, nahi dugun adinatributako partaide izateko, modu aktibo zein pasiboan. Tribuek ardatz bateninguruan biltzen dituzte euren helburuak eta ez da sekula iraupena bermatzen.Sortzen diren moduan ezaba daitezke. Aise.

Tribu-kideak eurenarteko erlazioa ahalik eta engranatuen izaten ahalegintzen dira, beti ere barneasebetasunaren mesedetan. Gizabanakook, beraz, tribu desberdinetatik eriondaitekeen satisfakzioaren bidez aberats dezakegu gure bizitza. Sendia, tribubat da. Eliza katolikoa, beste bat. Budismoa. Athletic edota Alavesa. EAJ-PNV.Txikiteoko lagunak. Antzerkiko taldekideak. Lankideak. Ikaskide ohiak. Eta abaramaiezina.

INPERIOAREN KONTRA, EUTSI TINKO!

2011-09-19T18:32:00.000+02:00

Batzuetanpentsatzen dut euskal auziaren gunea ez datzala soilik Madrili leporalekizkiokeen arrazoi mordoan. Beste askotan, berriz, espainiar bota ikusten dutgure kalamitatearen sorburu bakarra. Eta gora behera horretan daramazkit azkenberrogeita hamar urteak, hots mende erdi bat, penduluak bihar zer markatukodidan asmatu gabe.

Berriki jakin izandugunez, Eusko Alderdi Jeltzaleak izena aldatuko du espainierazko bertsioan etaPartido Nacional Vasco izatera pasatuko da. Arrazoiak izango ditu EAJk eta eznoa eztabaidatzera. Batez ere militante ez naizelako, eta nireak ez direnetxe-auzietan sartzea ez zait bidezkoa iruditzen. Baina, hala ere, nire iritziaeman nahi dut, ez dudala polemika elikatu nahi azpimarratuz.

Niretzat, “nacionalista” –abertzale, zentzu hertsian-aberriarengatik sufritzera eta gozatzera prest dagoen pertsona edota erakundeada. Logika horretan aritu izan naiz ni, abertzale nintzela konturatu nintzenune beretik. Eta ideia horrekin bat eginda aritu izan dira nik ezagututakoeuskal abertzaleak, bai nire aurretik jaiotakoak zein geroagokoak ere. Euskalabertzaleak, berez, kontra egin dio inperioko gose asezinari eta uste dut mundumailako antzerako sentimenduek zentzu berean enfokatu dituztela eurenpostulatuak. Gero eta ilunagoa ageri zaigun logika inperialista –ikus, ikusmunduko panorama!- ongi merezia duen erantzuna jasotzen ari da egun ere,auzirako zentzuzko irtenbidea exigitzen duten herrien aldetik.

Abertzaletasuna erresistentziaren sinonimoa da. Justu, hain zuzen,zibilizazio desintegratzailearen hazia nonahi ereiten duten eragileendiskurtsoaren kontrakoa. Euskal abertzaletasuna –euskal nazionalista izatea-desjabetze ekonomiko, politiko eta kulturalerako erresistentzia da. Nik horrelabakarrik ulertzen dut abertzaletasuna eta zentzu horretatik segituko dutborrokatzen aurrerantzean ere. Eta ildo horretan, beraz, nazionalista naiz.

Argazkia: www.elgrancapitan.org

IRAILAREN 11ko BIHARAMONA

2011-09-12T09:31:00.002+02:00

Igaro da irailaren11ko efemeridea. Dorre Bikiei dagokienari buruz ari naiz, inork gutxik oroitubaitu egun horretan ere, baina 1973an, Txileko faxistek kolpea eman zutelaSalvador Allende demokrata eta sozialistaren aurka.

Igaro da efemerideaeta munduak, duela hamar urteko gertakari latzak oroituz malko jario berriaisurita ere, akats eta huts berdintsuekin segitzen du, daukagun kaosak noizarte itoaraziko gaituen asmatzerik ez dagoela. Amaitu dira efemeridearenospakizunak eta munduak bere errutinari heltzen dio gaur astelehenez, hilak 12.Azken hamar urteko eszenategi kaotiko bezain hipokritan inoizko obrarikerrepresentatuena ematen ari da: “munduaren desoreka da nire boterea”

Hizkuntza desberdinetan idatzitako testuberdintsua behin eta berriz eszenifikatzen ari da, patroi berberarekin hezirikoantzezleen lan saiatua eskaintzen zaigularik, “denak balio du” slogana bereegiten duten medio ahaltsuen bidez. Eta ikusliar soilek, pasibo isilakgehiengoan, erraiak jaten egon gaitezkeen arren, ezer gutxi burutzera bizi garakondenatuta, gero eta biziotuagoa –akastuagoa- ageri zaigun gurpil ero bateanezarrita. Erosotasunak erabateko galerara eraman gaitzake.

Baina irudimen apur bat geratzen zaigun bitartean ez da etsi behar.Nonbaitetik azaldu beharko da argi izpitxoren bat eta horren bila ahalegintzeadagokigu, giza duintasuna biziko bada.

Argazkia: Tere Anda

EUSKARA, KATALANA ETA ESZENATEGI POLITIKO BERRIA

2011-09-07T09:14:00.000+02:00

Azaroarenhauteskundeetara ailegatzen ari garen heinean eztabaida politikoa areagotuko daalderdi eta eragile politikoen artean. Horretarako ditugu politikoak, ideologiadesberdinetako ordezkari direnak, nahiz eta daramagun gain beherako martxahonetan diferentzia politikoak non dauden asmatzea gero eta ariketa zailagoabihurtzen ari zaigun.

Katalunya aldeanpizturiko hizkuntza-istilua bizi ari garen uneotan, euskaldunok ezin duguahaztu euskararen kontrako erasoak ere izan direla iraganean, ongiorkestratuak, nondik-eta katalanaren erabilera askea eragozten ari dentipologia bertsuko pertsonaiengandik. Auzitara jo zutenek jakin badakite–bazekiten, salaketa ipini zutenean ere- katalanak ez duela inondik ereespainiera arriskutan jartzen, baina beldurraren estrategiari eutsiz etaespainiar medio askoren laguntza ordain ezinarekin, bozgorailuak piztu dituzte,botoen arrantzan ale batzuk irabaztearren. Ez da txikikeria, alde horretatik, Katalunyan, Euskal Herrian bezala,bertakook ez ezik gero eta etorkin gehiago bizi dela, eta horiengana beldurrarenhaziarekin zipriztintzeak inperio sakro santuaren aldeko uzta ekardezakeelakoan ari dira betikoak. Inork sinesten al zuen euskarak gaztelaniaarriskutan ipintzen zuena?

PSOE-PPko gobernu batekin Gasteizen –ongi idatzi dut, PSOE- hizkuntza eztabaida ez da hain bortitzagurean, ez –jakina- Celaa eta enparauek euskararekiko euren jarreran oraingoGeneralitatekoek bertoko hizkuntza baino tinkoago defendatzen dutelako, baiziketa –justu- kontrako arrazoiarengatik. Eta ez dute Lakuako maizterrek brunetemediatikoaren grina sorrarazten euren politika linguistikoarekin, batzuek etabesteek uraska berdinetik edaten dute-eta. EAEn behintzat, azaroaren 20bitartean eztabaida horretatik libre egongo gara... euskararen kaltetan, noski.

Argazkiak:

http://www.que.es

http://www.socialistasvascos.com

EKIN DIEZAIOGUN BAIKORTASUNEZ

2011-09-05T14:08:00.000+02:00

Hilabete luzeskaeman dut blogean ezer idatzi gabe. Leiho bat irekita (ala itxita?) utzi nueneta bertatik ez da mugimendurik somatu azken hogeita hamaika egun luzetan.Mundua geratu izan balitz bezala edo denok oporrak batera hartzera joan izanbaikinen. Niri behintzat ederto etorri zait etena; ederra izan da atsedena etabideari berrekiteko asmoarekin itzuli naiz, mundua, inondik ere, gelditu ezdelako eta datorkigunak ezusteko galantak dakarzkigulako berarekin.

Abuztuak sentsaziomingotsa ere utzi dit, gu bizi garen gizarte polikromatuaren joerak eskuinaldera jo duelako, indarrez. Horratx, bestela, adibiderik sakratuenak:Vaticanoko buruzagiaren bisita zalapartatsua eta espainiar konstituzioarenaldaketarako proposamena eta, ondorioz, gauzaketa. Pentsatzen dut egoerakezkagarria dela eta botere ezkutuek amildegirantz garamatzate. Dugun irtenbidebakarra buru eta bihotzez borrokatzea da, amildegiko ertzetik aurrerako urratsaguk bolondres eman dugula lepora ez dakigun.

Ikasturteko aurreneko ekarpentxo honetan baikortasunez idatzi nahi dut,zailtasunetatik garaile aterako garela pentsatuz. Eta beti bezala, geroak zerekarriko dugun itxaroten egon gabe, ekin diezaiogun lanari, horixe baitasendabiderik egokiena.

Argazkia: Tere Anda Lazpita

HOY ES SIEMPRE TODAVÍA

2011-07-25T15:28:00.006+02:00

Auskalo zenbat ikastaro eta mintegitara joan naizen nire lan bizitza profesionalean zehar! Lan eskarmentuak ez du, berez, formakuntzaren beharra asetzen eta horregatik gizon emakumeok behartuta gaude geure buruak ezagutzaz janztera, bide bazterrean derrigorrez geldituta gera ez gaitezen.

Prestakuntzaren beharrizanak hain handiak izaten diren non etengabeko birziklapenak toki hartzen du, nahita nahi ez, nor beraren lan ibilbidean. Hala ere, aitortu behar dut beti ez dela indar bertsukoa izan nire gain sentitu dudan ikasteko premia. Gauza guztietan bezala badira aldiak eta aldiak, eta batzuetan zikloia bailitzan sartu bazait prestakuntza-gogoa, izan dira ere patxadazko tarte luzeak, zeintzuetan ahazteraino iritsi zaidan ikastaroetarako joera ia-ia naturala.

Aitorpen orokor horren barruan beste txikiago bat ere egin dezaket: gutxitan joan naiz prestakuntza trinkoko klaseetara positiboki motibatua. Burmuinak mekanismo bereziak erabiltzen ditu eta “nik ez dut behar”en gisako mezuak bidaltzen dizkigu, geure gurpiltxoei ohi moduan eragiten jarrai dezagun, berrikuntza larregirik gabe. Eragozpenak fabrikatzen ditugu sarri gure baitan, urratsik ez emateko, berez, erosoak baikara, eta zenbat eta gutxiago mugitu hainbat eta lasaixeago bizi daitekeela pentsatzera hel gaitezke, nahiz eta badakigun geure buruari tranpak egiten ari gatzaizkiola.

Egon naizen ikastaro eta mintegietatik, dena den, oso garbi daukat zein izan den gehien eskaini didana eta zeini atera diodan zukurik hoberen. Duela hiru bat urte izango zen -hau da, nire ibilbide profesionalaren hondarretan nengoen- Eusko Ikaskuntzaren baitan goitik behera eta behetik gorako iraultza animikoa eragin behar zela iruditu zitzaigula arduradun batzuei. Eta Nerea Urkolarekin jarri nintzen harremanetan. Erakunde garapenean eta emoziozko gaitasunetan aditua da Nerea, bere aita Juan Luisen ondoan formakuntzako espektroan izen handia egin duena. Nerearekin lehen bilera izan eta zenbait hilabetetara Eusko Ikaskuntzakook burutu genuen ikastaroa ez daukat ahazterik.

Santiago eguneko arratsalde honetan Nerearen izena zergatik etorri zaidan azalduko diot balizko irakurleari: Nerearen azken liburua, “Hoy es siempre todavía”, amaitu dut irakurtzen, eseraldi bakar batean. Bizitza instant batean alda daitekeelako, dio azpitituluak. Egileak liburuan biktimismoa eta desmotibazioa astintzen ditu bere maisutasun osoarekin, eta hausnarketarako gonbitea izan nahi duenak irakurlearen kontzientzietan jotzen du, une aproposak den-denak direla gogoraraziz.

Eskerrik asko Nerea, zure ezagutza gurekin konpartitzeagatik. Eta segi osasuntsu, zure zientziak argi diezagun.

ESPAINIAR TRANTSIZIOA EZ DA ORAINDIK AMAITU

2011-07-18T12:36:00.004+02:00

Espainiar trantsizio deiturikoa amaitu gabe dagoela pentsatzen dugunok hamaika arrazoi eskain genitzake, dioguna horrela dela frogatzeko. Faxistak errepublikaren kontra altxatu zirela hirurogeita hamabost urte betetzen dira gaur eta medioek horren gaineko informazioarekin ilustratzen ari zaizkigu, denetariko iritziz jabetu ahal izango garelarik. Juduen holokaustoa ukatu egiten dutenak ditugun bezala, espainiar gerra justifikatzen dutenak ere badira. Areago, ez dira gutxi hondamendi itzelaren ontasunaz mintzatzen zaizkigunak, Francoren misio jainkotiarra laudatuz.

Gauza bitxia da, gerrak utzitako zaurientzako baltsamo apur bat erabili nahi izan denean –horratx, adibidez, Memoria Historikoaren Legea- espainiar eskuinak, eta teorian ezkerreko postulatuak defendatu behar zituzten askok ere- argibideak bilatzeari balazta jartzea eta duintasunezko elkar bizitzarako oinarrizko urratsak ez ematea. Eskuin horrek, nik dakidanez behintzat, ez du oraindik errefusatu faxisten altxamendua. Ez du barkamena eskatu, gerrako hiru urtean eta diktadurak iraun zuen bitartean buruturiko bidegabekeriengatik.

Adolfo Suarezekin ekindako trantsizioak bere betebeharra amaitu gabe duelakoan nago. Zauri sakonei ez bazaie egiazko sendabiderik eskaintzen, bizi-bizirik irauten dute belaunalditan. Eta gorrotoaren sustrai luzeetarako isiltasun behartua bezain ongarri aproposa gertatzen da gaizki egindakoaren gaineko aitorpenik eza. Espainiar trantsizioari batzuen eta besteen aitorpena falta zaio, elkarri eskainitako barkamen zintzoarekin batera. Hori ezik bidean mamuak nagusituko zaizkigu, etengabe.

Azpimarratu behar da, espainiar gerraren ondorengo trantsizioaren kasuan hondamendiaren mapa ezin zitekeela, inondik ere, simetriko marraztu. Gerrak garaile eta garaituak ekarri zituen; borreroak eta biktimak, bi aldeetan, batzuk majo gailendu baziren ere. Baina mapa hura modu simetrikoan adostu zen. Hala ere, trantsizioak ez du bere epea amaitu. Itxitzat ematen has gintezke, hiritarrok prest baleude espainiar historiaren berrogei urtetako orbanaz aitorpena egiteko. Baldintzarik gabe.

ETAren hamarkadetako bortizkeriak eragindako zauriak zabal-zabalik daude. Euskal gizartea gertu badago historiaren orri beltzari amaiera emateko, euskal hiritarrok derrigorrez eskaini behar diogu elkarri gaizki egindakoaren aitorpena. Azken berrogeita hamar urteotako liskar armatuak garaile eta garaiturik izan ote duen galde genezakeen arren, zalantza izpirik gabe borrero eta biktimak izan ditu. Bi aldeetan, jakina, kolore gorria alderdi batean ilunagoa den arren.

Gorrotoak ez daki zabaleraz, ezta sakontasunez ere. Gorrotatu egiten da, ala ez. Maitatzearekin gertatzen den bezala. Horregatik ezin dut barkamen partziala ulertu. Trantsizioaren amaierarako motxilarik gabe abiatu behar izan zen. ETAren ondoko egun argitsurantz ere zamarik gabe mugitu beharko gara , inoiz gure trantsizio propioa atzean utziko badugu.

MUNILLA ETA SUKIA: EUSKAL GOTZAINAK OTE?

2011-07-11T14:29:00.005+02:00

Munilla gotzainak gipuzkoar elizaren “sinpatia” jasotzen segitzen du. Orain, Donostiako Apaizgaitegian zeuden hiru apaizgaiak Iruñekora aldatzea erabaki du, berari horrela otu zaiolako. Eta kito. Eta Iruñean Francisco Perez bertako artzapezpikuaren eskuetan utziko ditu hiru gazteak, ad maiorem Rouco gloriam. Zuetariko bateon batek ez badaki, diodan, Francisco Perez aintzatsua artzapezpiku militarra dela. De armas tomar.

Egia esan, gizarte dardararik sortzen ez duten albisteen artean sailkatu beharko genuke Munillak eragindakoa, gaurko eliza ez baita gizartetik hain urruti inoiz egon. Ez naiz erreferentziaz edo “diotenez” ari; egiaztapen propioa daukat presente lerro hauek idazten ari naizenean. Gizarteko kide arrunta naiz eta kristau elizarekin burutu dut nire komunioa hamarkadatan. Baina aitortu behar dut egungo elizak ez nauela betetzen. Areago, atzera eragiten nau. Duela berrogeita hamar urte Batikanoko Kontzilioaren atartean geunden, eta artean umea nintzen arren, eliza-planteamenduak askoz ausartagoak antzematen nituen –bederen niri bizitzea egokitu zitzaidan gizartean. Gizarte grisa, baina apaiz aurrerakoi eta herrikoiekin apainduta zen hura. Gaurkoaren guztiz kontrakoa.

Gotzainez ari naizela, ez dut aukera alperrik galdu nahi, 1987-1993 bitartean Espainiako Gotzainen Konferentziako lehendakaria izandako Angel Sukia aipatu gabe. Zaldibiarra kontuz ibiltzeko txoria izan zen. Espainiar elizarik karkarenarekin lerrotua, Angel Sukiak karrera egin zuen hierarkian goi-goi mailara heldu arte. Kardinala izendatu zuten 1985ean. Gerra zibila amaitu eta bere heriotza bitartean Sukiak ez zuen euskal eliza herrikoi eta askearen alde ezertxo ere egin.

Kontuz ibiltzeko txoria izan zela idatzi dut, baina ez dakit hobeto ez ote datorkion kamaleoi animaliarekiko konparazioa. Izan ere, Angel Sukia euskal poeta izan zen, hain justu, gerra aurretik. Zertxobait gehiago jakin nahi duenak, jo beza http://www.euskonews.com/0586zbk/gaia58602eu.html helbidera. Bertan idatzi berri dut Sukiari buruzko artikulu bat. Izango diren hiru idazkiren aurrena.

Euskal poeta izan zena Gasteizko Apaizgaitegiko errektore izendatu zuten 1954an eta hamaika urtez ihardun zuen betebehar horretan. Zaldibiako seme prestu eta euskal poeta ohiaren agintaldiko aurrenekoetako erabakia, besteak beste, Apaizgaitegian euskarazko klaseak debekatzea izan zen. Hain justu, Sukiak alde egin zuenean, Sabin Salaberri aramaixoarrak hartu zuen bere gain klase horien ardura.

Munilla eta Sukia, eskutik helduta doazen bi gotzain. Nire burua, behintzat, gaurko elizaren predikutik gero eta arrotzago sentitzera ahalbidetu duten zoritxarreko bi adibide.

Argazkiak:

Munilla: http://www.ciberdroide.com/wordpress/monsenor-munilla-defiende-el-diseno-inteligente/

Sukia: www.aciprensa.com

ZERGATIK EZ KAZETARI EUSKALDUNIK HAINBAT MEDIOTAN?

2011-07-04T11:37:00.004+02:00

Interesarekin irakurri nuen lehengoan, El Paisek zekarren albistea, Martin Garitako Ahaldun Nagusiak bere lehen prentsaurrekoan euskara bakarrik erabili zuela jakinarazten zuena. “Medioetako gehiengoaren haserrea piztu zuena, informazioa behar bezala jaso ez zutelako” Harrapazak! Iñaki nire lagunak esango zuen moduan.

Hogeita hamar urte eta gero, hau! Hego Euskal Herriko gizarte-bizitzaren aldaketa ekarri zuen Francoren heriotzak (1975!) gure herri honetan gauza asko gertatu dira normalizazioaren bidean, eta horietako bat Unibertsitate publiko baten sorrera izan da, eta, beste bat, oinarrizko hezkuntza sisteman euskarazko adarrak gero eta indar gehiago edukitzea, ia-ia bere osotasunean betetzeraino iritsiz, batez ere EAEn.

Hogeita hamar urte daramazkigu euskararen bideetatik profesionalak merkatarazten eta norbaitek ez badio aukera horri heldu, berari galdetu behar zaio zergatik egin dion uko. Komunikabideetako espektroan oraindik ere mesprezu handia diote zenbait enpresak euskararen profesionalak kontratatzeari eta horixe egotzi behar zaie, argi eta garbi. Ez dago eskubiderik –eta hamaika bider pairatu behar izan dut nire bizitza profesionalean- medio lotsagabe horietako kazetariek (maiz kazetariak dira errurik gutxienekoak) informatzailea bi hizkuntzetan aritzea behartzeko. Informatzaileari berari dagokio hizkuntza hautatzea, eta kasu honetan Garitano Gipuzkoan ari zen, hau da, euskararen defentsan ari direla predikatzen diguten erdal medio horiek egoitza daukaten lurraldean. Hemengo medioek ez liokete eragozpenik jarri beharko komunikazio-hizkuntzaren hautatzeari, baldin eta egiazko gizarte eleanitzean sinetsiko balute.

Nola arraio ez dute medio horiek kazetari euskaldunik kontratatzen? Zergatik ematen diote bizkarra herri honen hizkuntza-normalizazioari? Nork eragiten dio gure herrian anti-euskalduntzeari?

Nire galdera horiek inozo batek eginak direla dirudite, ezta?

Garitano eta gainerako kargu publiko euskaldun militanteen keinuak indarra edukiko du, denboran iraunkortzen gai diren bitartean. Lerro hauetatik, eutsi gogoz lantegiari!

Argazkia: http://www.deia.com

GASTRONOMIAREN EUSKAL PIZKUNDEA?

2011-06-27T16:48:00.003+02:00

Euskal Pizkundea deritzan mugimenduak sukaldaritza ere jo zuela esatea ausartegia den arren, nire eskuetan Antonio Grajales sukaldari gasteiztarrak ipini duen liburu batek zer pentsatzerik eman dit. Ignacio Domenech sukal-adituaren La cocina vasca da liburua, 1935ean argitaratua, Bartzelonan.

Domenech katalana zen, 1874an Manresan jaioa, eta bere garaian ospe handia hartu zuen, gastronomo eta editore bezala. Bere liburuek sukaldari askorengan izan zuten eragina eta oraindik gaur egun ere irakurtzen dira, beti aurki baitaiteke zehazkizun bereziren bat praktikara eramateko. Liburu horietako bat da La cocina vasca.

Argitaratzea erabaki zuenean, Laurak Bat azpitituluarekin, Antonio Zozaya idazle madrildarrari eskatu zion hitzaurrea eta honek Berorren aguidun heguira nago. Estoy a las órdenes de Vd erantzun zuen. Zozayaren testuan aurkitu ditudan beste harribitxiak:

- Mi amor a Vasconia no es una afirmación sin contenido ético y pasional. Vascongada es la madre de mis hijos, compañera idolatrada de toda mi vida. Y pudiera decir que tengo vasco el corazón, por mi amor a las luminosidades del mar y de la montaña, por mi fervor por las tradiciones seculares y a la libertad de los individuos y de las regiones.

- En el vasco y en el caldeo hay que buscar el orígen de nuestro lenguaje y en la indómita bravura y serena dignidad de los eúskaros el manantial étnico de toda nuestra raza.

- Comiendo los guisos admirables de los vascos no nos parece ya su idioma maternal tan impenetrable (Dionisio Pérez gastronomoaren hitzak bere eginez)

- Unas sardinas asadas sobre hojas de parra, al estilo de Santurce o de Bermeo, unos gustosos chimbos o una centolla rellena, como las famosas de la donostiarra Nicolasa, requieren que los comensales sean pocos y bien avenidos, no más que las Musas, ni menos que las Gracias. Creo que este carácter familiar, íntimo y cordial es la nota característica de las cuatro provincias unidas. Laurak Bat.

- El vasco, antes que tragar quiere saborear y paladear. Si un comensal excita a otro a comer con exceso, éste no dejará de contestarle: Engordaré demasiado. Gueiegui guicenduco naiz. Y si se le dice a un campesino de las Encartaciones o del valle de Orduña que los vascos se atracan sin medida y se trata de un viejo que rinde culto al idioma vernáculo, dará esta respuesta: Berori engañatu dute. Le han engañado.

- No me queda sino despedirme de los lectores castellanos y vascos, diciéndoles respectivamente: Queden Vds. con Dios. Gueldi bedi Jauncoarequin.

Liburuak dozenaka errezeta ematen ditu, gehienak Domenechek berak proposatuta eta besteak Teodoro Bardají sukaldariaren aholkuz. Bakoitzaren titulua bi hizkuntzetan daude, eta diotenez euskal formulak eta plateren deiturak Lazkaoko orduko sakristauaren ardura izan zen.

Utziko al didazu gaurko menua aukeratzea? Begira zer gomendatuko nukeen:

Sarrera: Txitxirio ta ziazerba eltzekaria (Potaje de garbanzos y espinacas)

Lehen platera: Legatza basi orlegitan (Merluza en salsa verde)

Bigarren platera: Arkume giltzurrunkada euzko-arauz (Riñonada de cordero estilo vasco)

Mahai-ondokoa: Bilbaoko odiño burindunak (Canutillos de Bilbao a la crema)

On egin dizula!

JUAN GARMENDIA LARRAÑAGA: ONDARE SARIA

2011-06-17T10:35:00.006+02:00

Juan Garmendia Larrañaga tolosarrari buruz behin baino gehiagotan aritu naiz txoko honetan. Orain ere bera ekarri nahi izan dut, Gipuzkoako Foru Aldundiak Ondare Saria eman baitio, eta adiskideaz zertxobait gogoratzea egokia iruditu zait.

Juan adiskideen adiskidea da eta horrek ahalbidetu dio gizarte-harreman sare zabala ehuntzea. Era guztietako pentsamoldeko gizon-emakume ugariren adiskidetasuna ondu du Garmendia Larrañagak bere bizitzan, eta norabide bikoitzeko estimu jarioak aukera paregabea eskaini dio gure lagunari behatoki berezi eta egokia eratzeko, euskal gizartearen nondik norakoak inork baino hobeto ezagutzeko.

Euskaldunen munduarekiko ukitze jarraikiak sentsibilitate aparta landu du Juanengan eta, aldi berean, gu guztiokin kritikoa izateko agintea eskaini dio. Kritiko zorrotza eta orekatua dugu, bihozkada hutsaz eramaten uzten ez dena. Bihotza erabiliko du, hori bai, bere iritzi eta epaiak azaltzean, baina buruari lehentasuna emanez. Eta hitz huts eta lausenguzkoak ongi antzematen dituenez gero, ez zaio hain samur engainatuko. Gu joaten garenerako, tolosarra itzuli egin da.

Bizitzari buruzko bere ikuspegi sosegatuak ironiazko puntu bat jarri du Juanen ekarpenetan. Bere obra seriotasun neurtua dario alde guztietatik, baina gure adiskidea ironia fina bihurtzen da berarekin hitz egiten denean. Munduaz erlatibizatzen ikasi duen gizon honek zilarrezko zubiak eraiki ditu iragan eta orainaren artean, baina ez du inoiz ahaztu bere lan guztiak ez zuela zentzurik izango etorkizunera begira aritu izan ez balitz. Eta horrexegatik da funtsezkoa Juan Garmendia Larrañaga antropologoaren lana gure gizartearen garapenaz ideia egin dezagun.

Ondare Saria eskuratuko zaio ekainaren 22an; hain justu, San Juan bezperako atarian. Juan Garmendia Larrañagak hain maisuki ikertu duen gau magikoaren sua, ihintza... eta sorginak prest daude, urteroko zikloa betetzeko. Ziur nago aurtengo akelarrean dantza eta salto egingo dela Juanen osasunaren ohorez! Nik ere, Juanito, Arrasateko plazan zutikako den txopoari eskatuko diot bere goiko muturretik Tolosa alderantz begiratzea eta zuri nire zorionik bihozkorrenak helaraztea.

NORA JOAN DIRA SUMINDUAK?

2011-06-14T21:51:00.002+02:00

Suminduek denda bildu dute eta barreiatu egin dira, han eta hemen, sistemak utziko dien aukeraz ostera baliatzeko asmoarekin eta, agian, esperantzarekin.

Maiatzaren-15eko mugimenduak orain arte ezer erakutsi badu, statu quo-ari buelta emateko zailtasuna izan da. Sistemak aliatu batekin jokatzen baitu: denbora. Eta horixe da, alderantziz irudi lekigukeen arren, suminduei falta zaiena.

Grazia egiten zidan gaur Esperantza Agirrek agintaldi berriaren aurreko bere hitzaldian, hauteskunde-erreforma agintzen zuenean. Zerrenda irekiak aipatu zituen, bera nagusi egin duen alderdi-sistema opakoari amaiera eman nahi balio bezala. Grazia egiten zidan, amorruzko tanta batzuekin zipriztindua, noski. Espainiar testuinguru politikoan zirrikitu guztietatik darion ustelkeriak itsutu bide ditu hiritarrak, azken hauteskundetako emaitzei bagagozkie. Eta suminduek bizio larbatu horren salakuntza egin nahi izan badute ere, sistemak isilarazi ditu, eskaintzen dizkien aukera berdintsuetaz baliatuta.

Suminduek jakin badakite gurpila gero eta pisutsuagoa dela. Jakitun daude, espainiar gizartea mutur eskuindarraren esku geratuko dela hurrengo hauteskunde nagusietan, eta ideologia gisa sozialismoak adieraz zezakeenak azken hogeita hamar urteotan bere balioak galdu dituela. Ideologia neoliberalaren postulatuetara lerrotu da PSOE, atzera itzulirik gabeko jarrera ulergaitzean.

Espainiar gizarteak gerra berri baten garro itotzaileak pairatuko ditu berriro, oraingoan – hori espero dut, behintzat- tankeak kalera aterako ez badira ere. Beldurraren arma erabiliko du eskuinak, hiritarrak isilarazteko. Eta eszenategi berrian luze iraungo dute, eskuinak –beti- izuaren karta jokatzen baitu agintea eskuratzeko eta bertan egonkortzeko. Eta hor jarraitu dute gizentzen politiko eta funtzionario ustelek, mafiako ejerzitoak, eliza eta armadako txupopteroek,... gizarte-eraikina bera zeharo baliogabetua utzita.

Suminduek denda bildu dute eta auskalo nora joan diren. Batzuk haien itzulera itxoiten geratu dira; baina hori ez da irtenbidea. Gutariko bakoitzak eguneroko praxian sistema ustelgarriarekiko sumindura pittin bat jarriko bagenu, gizarteak itxaropenezko izpi batekin joka lezake oraindik. Osterantzean, gureak egin du.

FRANCO HILTZAILE IZAN ZEN

2011-06-06T12:06:00.004+02:00

Jeneral autoritarioa omen zen Franco, espainiar Historia Akademiaren hiztegiaren arabera. “Franco autoritario? Bai, zera! Hori ez duzu zuk ere sinesten!” Horrela erantzungo nuen definizio bitxi horren aurrean baldin eta 9 urte genituela ikasten genuen Caton liburuan Francori buruz erakutsi zidatenarekin bakarrik geratu izan banintz. Eta pentsatzen dut inor ez dela harrituko, ondoko ilustrazioak dakarrena irakurrita. Begira:

Franco oso ona zen, eta espainiar guztiak maite zituen eta horregatik Jaungoikoak bidali zuen Espainiara, gure aberri bihotzekoa pertsona gaiztoetatik salbatzearren. Eta horixe egin zuen, lantegian “alma, vida y corazón” jarri zuelarik. Horregatik, guk gogoz maite behar genuen, gure salbatzailea zelako eta den-dena gugatik egiten zuelako. Eta Pilareko Ama Birjinai otoitz egin behar genion, Francok agintean jarrai zezan.

Nire etxean –Euskal Herriko gehienetan bezala- ez zen politikaz hitz egiten. Beldur zioten nire gurasoek horren gaineko solasaldirik txikiena ere etxeko gaztetxoen aurrean edukitzeari, eta nahiz eta ez nuen oso argi zer gertatu zen ni jaio baino urtebete gutxi lehenago, zerbait gogorra zela antzeman nezakeen. Baina inozotasunezko garaia zen...harik eta...

... Behin nire amaren paper ezkutuetako bat agertu zen arte –sukaldeko mahaian ahaztuta, nonbait- eta orduantxe irakurri ahal izan nuen ondoko prentsa-mozkina. “Sentencias cumplidas” zioen Gaceta del Nortek 1937ko abenduaren 22ko albisteak, eta bertan 1937ko urria eta abenduko lau egunetan Larrinagako presondegian exekutatutako ehunka lagunen izenak agertzen ziren. Haien artean, amaren anaia bat: Jose Mari Azkarraga. Hogeita bat urte. Bere delitua: Francok adierazten zuenarekin ados ez egotea. Eta arrazoi horrek kondenatu zuen fusilatua hiltzera... beste asko eta askorekin batera.

Eta orduantxe konturatu nintzen, Franco ez zela Catonek zioena, baizik eta nire gurasoek eta hainbat lagunek umeen aurrean esaten ez zutena: hiltzailea.

¡MIERDA VA!

2011-06-02T18:39:00.011+02:00

Lehen-lehenik, barkamena eskatu behar diot irakurleari, erabili dudan titulu eskatologiko horrengatik.

Eta jarraian, irakurleari berari galdetu behar diot zer sentitu duen, Gurtel kasua deitu izan den auziaren protagonista laster kalean egon daitekeela enteratu denean. Niri, aurreratzen diot, higuina eman dit albisteak. Justiziarekiko mesfidantza areagotu egin didan deliberamendua eskandalu etiko eta inteligentziaren kontrakotzat hartzen dut, goitik behera.

Hamabost milioi euroko fidantza ezarri dio epaileak eta hemen ez da ezer gertatu! Bere karrera “politikoa”ren hastapenetan ezkerreko eskua aurrean eta eskuinekoa atzean, besterik ez zuen lapur higuingarri horrentzat edozein fidantzak errekusagarria izan beharko luke. Nola arraio jar dezake “diru zuri”rik epailearen mahaian, baldin eta eduki dezakeen guztia zikina baldin bada?

Ezarri zaion fidantza diru kopururik txikienarekin estaltzeko prest balego ere, automatikoki, tipoa kartzelan segitzeko agindua emango nuke nik, balizko zigorra biderkatua, gizartearen ezinbesteko balioen kontra eraso interesatua behin eta berriz gauzatu zuen eta horiei esker zerri nazkagarriaren antzera gizendu zen pertsona nardagarri horrek ongi merezia baitu eskarmentu eredugarria.

Hor nonbait irakurri dudanez, badirudi Pedreira epailearen erabakia Giza Eskubideen Europako Epaitegiaren jurisprudentzian oinarritzen dela, “Justizia egitea bakarrik ez, baizik baita egiten dela itxura ematea”: "Justice must not only be done; it must also be seen to be done" Kasu honetan ez justizia ezta, are gutxiago, itxura.

Kaka-estolderiak beteta daude espainiar justiziarekin.

Lapurraren aurpegiko argazkia: http://www.elsiglodelasluces.net/?tag=gurtel

GASTEIZ, HIRIBURU BIZIA... BAI, BAINA GUTXIAGO

2011-06-01T08:29:00.002+02:00

Datorren urtean Gasteiz Europako Hiriburu Berdea izango da, Europako Batzordeak urtero eskaintzen duen titulua, hain zuzen, ingurugiroaren esparruan burutzen ari den eta aurrerantzean ere gauzatuko den lana nolabait sariztatuz.

Arabako hiriburutik ibilalditxo bat egiteak argi asko adierazten du udalak apustu gogorra egin duela titulu hori merezitzeko. Seguru nago hiritar guztiak ez direla ados nirekin egongo –ezin baita bazter guztietara intentsitate berdinarekin iritsi- baina Gasteizek aspaldi jo zuen iraunkortasunaren alde eta eredua bilakatu da Europako hiri gehienentzat.

Dena den, nik ere badaukat nire kexa azaltzeko motiboa. Begira: gaur goizean osteratxo bat egin dut hiriburutik eta argazkiko kartelarekin egin dut topo. “Vitoria-Gasteiz. Capital de vida. Hiriburu bizia” jartzen du, eta harritu egin nau, zeharo. Ez da gaizki deritzodala esloganari. Ez da hori. Guztiz txunditu nauena da, ordea, kartela Gasteizko Zezen Plazan dagoela jarrita, hain zuzen ere heriotzaren monumentua den tokian. Eta horixe bai gaizki iruditzen zaidala. Norbaitek esan dezake, urteko 360 egunetan beste erabilpen asko dituela Plazak, baina horrek ez dio larritasunik kentzen, gainerako bost egunetan heriotzarik krudelenetakoaren paradigma diren zezenketak eratzeari.

Hiriburu Berdean sinesten badugu, osotasunean babestu behar dugu gure ingurua, alperreko sufrimendua eragiten duten espektakulu basatiak bertan behera utziz. Inguruarekiko begiruneak maila bat gora egingo luke horrela. Eta berdeagoa izango litzateke gure bizitza.

BILDU-ren ERRONKA ZAILA

2011-05-30T07:25:00.006+02:00

Bildu egin ninduten Bilduk eta bere diskurtso programatikoak, nahiz eta oraindik oso garbi ez daukadan zein den agintzen duena. Baina agian horrexegatik harrapatu ninduen, ohiko alderdi politikoen erretolika nekagarri eta, azken finean, etsigarriarekin aspertuta. Ez dakit zer den Bilduk espektro politikoan bilatzen duena baina nire begien aurrean horrek ematen dio indarra bere promesari. Ez dakit nola lortuko duen, funtsean ados naukan ibilbide politikoaren gauzapena. Ezin dut antzeman, ahaleginean gogoa jartzen dudan arren, nola kudea daitekeen, inon idatzita ageri ez den Euskal Herriarentzako kudeaketa plan osoa. Baina horretxek eskaintzen dio planari erakartasuna, ainguratuta dagoen itsasontzia bezala, norabidea aukeratzeke baitago.

Politika burutzeko aukeratu beharreko bide berrietan daukat esperantza jarria. Eta Bilduk bide berri horien eraikiketan ezinbesteko protagonismoa eduki dezake, gainerako alderdiek kreditu politikoa agortu dutenean. Bortizkeriaren garroetatik aldentzea lortu duen bezalaxe, orain politika aktibo, osasuntsu, garbi, ireki eta ausarta garatzeko ahalmena duela erakutsi beharko du. Oso lantegi konplikatua da, sistema politikoa bera gaixorik baitago eta kutsatu egin dezake, irentsi, hain zuzen, bere sare ustelean. Baina ilusiozko garaia ireki da, eta Bilduk erakutsi beharko digu noraino eraman gaitzakeen bere estrategian, gu euskaldun guztion onbidean.

Aurreneko oztopoak jada bidean dauzka. Ezker-eskuin etorriko zaizkio zangotraba gehiago. Berria da Bildu politikako plazan eta oraindik zero akats ditu. Bertute gutxi ere, jakina, baina jaio berriak bat erakutsi du, orain arte agintean egondako alderdiek zeharo galdu dutena, euskal hautesleen artean itxaropena pizteko erakutsi duen gaitasuna, alegia. Edozein modutan, adi, Bildu: politikan marratxo igarri ezin bat dago maitasun eta gorrotoaren artean. Gaur zuri dena bihar beltz bihur daiteke, hautesleen harridurarako. Eta horretara ohitu gaituzte, demokraziako mekanismoak gure artean 1977an ezarri zirenetik. Denbora larregi galdu dugu.

LIZARTZAKO LAPUR BABESTUA

2011-05-23T08:54:00.004+02:00

Bart, hauteskundeen emaitzak ezagutzen zihoazen neurrian, gehien interesatzen zitzaidan datua, bitxia irudi badaiteke ere, Lizartzakoa zen. Norbaitek galde dezake zer arraio galdu dudan nik Gipuzkoako herrixka horretan. Ezer ez, eta asko. Ez dakit esplikatuko ote naizen. Begira: Herri honek- Euskal Herriak- duela lau urte bere duintasunean eraso zital eta doilorra pairatu zuen eta Lizartzako Udaletxean zirkorik txarrenetan ematen ez den espektakulu negargarria eskaini zen eta Regina Otaola PPko funanbulista txatxuak eskuratu zuen Lizartzako alkate-aulkia.

Espainiar medioek egundoko zarata atera zuten, azkenik emakume haren bitartez Euskal Herrira bakea etorri zela adieraziz. Diario Vascoren kronikak zioen, 2007ko uztailaren 2koan:

"Quiero dejar hoy bien claro que nada, excepto lo inevitable, va a apartarnos de nuestro principal objetivo, que es la libertad para todos", destacó la alcaldesa, quien reprochó al nacionalismo democrático no haber "sabido estar, a las duras y a las maduras, con los ciudadanos que se ven privados de libertad para asegurarles una vida digna si daban la cara frente a los violentos en sus respectivos pueblos, como Lizartza”

El Pais ez zen, ez alajaina, atzean geratu: "La alcaldesa Otaola amansa Lizartza" titulatzen zuen erreportaiak, 2010-06-13an.

Atzoko emaitzak garbi utzi du Regina Otaola kargu bat ebatsi zuela, legeak lagun. Eta medioek, esango al dute ezer?

Argazkia: http://ketari.nirudia.com/slide/tag/lizartza

ETAren DESAGERPENA, TORTURA ETA BORTIZKERIA

2011-05-17T13:00:00.005+02:00

Txoko honetan maiatzaren 9an ETAren desagerpenaz idatzitakoak erreakzio guztiz adeitsua sorrarazi dio Eneko Barberena lagunari, eta Mondraberrin irakurri ahal izan dugu bere erantzuna. Benetan eskertzen dut ekarpena.

Eta esan behar diot ados nagoela bere iritziekin. Gure herrian den-denok sufritu dugu bortizkeriaren zama, eta ez nolanahikoa gainera, edozein tokitatik begiratuta. Duela gutxi, blog honetan horixe salatu nuen, oraindik ere torturatu egiten dela konbentzituta bainago. Daramagun borroka ilun honetan, berrogeita hamar urteko historia latza hartzen du torturak. Hori ETA sortu ondoren. Zertarako aipatu, 1936tik erakunde armatua sortu bitarteko torturak! Eta aurrekoak? Bortizkeria-soka luze batekin otzandu –menpetu- nahi izan gaituzte,

Gehiago esango dut: ziur nago, ETAk bere ekintzak bertan behera utzi arren, euskaldunok estatuen indarkeriaz jasaten segituko dugula. Gure ardura izango da modu egoki eta efektiboan erantzutea. Izan ere, ni ez nago prest nire burua zilarrezko erretiluan entregatzera eta horregatik defentsa aktiboan jarraituko dut.

Aurrekoa adierazi ondoren, diodan ESTE-n irizpide desberdinetako kideak ginela. Oraindik ikusten ari naiz zein nolako bronkak antolatzen ziren Jose Ramon Rekalderen klaseetan: zuzenbide zibileko irakaslea FLPren teoriak defendatzen eta ikasleria – 40 lagun!!!- zatituta (gutxi gora behera, orain bezala) ezker eta eskuineko jarrerak oihuka inposatu guran. 1968 urtea zen.

Eta, azkenik, Perturen desagerpenari buruzko Angel Amigoren teoria ona balitz ere... nire ikaskide ohiak bortizkeriaren biktima izaten segituko luke.

Eskerrik asko, Eneko, zure hitzengatik.

ZINTZOTASUNA MORRONTZAREN GAINETIK, POSIBLE OTE?

2011-05-16T11:19:00.005+02:00

Datorren igandeko hauteskundeen aurrean, egunkari baterako iritzia eskatu zidaten, nire herriko udal-talde berriari zer eskatuko niokeen adierazteko. Erantzunean ez nuen balio materialeko ildoetatik jo, gutxien balio duen faktorea delakoan nago-eta. Hauxe botepronton adierazitakoa:

“Ez dakit aurrekontuko diruaz lor daitekeenik nik eskatuko nukeena: ardura publikoa hartuko dutenen kargua herritarrentzako hurbila egitea. Gero eta urrunago ikusten ditut behin kargura helduz gero. Ondorioz, errealitate hori egunero egiaztatzen dugu herritarrok udal-kudeaketa osoan. Udala esklerosizatu egin da, zurrundu, eta sentsazioa daukat gero eta konplikatuagoa dela udal-egitura adeitsua, adikorra bihurtzea.

Korporazio berriari gestioan freskotasuna eskatuko nioke, hau da, irudimena erabil dezatela, arinkeriarik gabeko irudimen partizipatiboa. Eta parte hartzeak suposatzen du siglarik gabeko lankidetza, hots, hauteskunde kanpainan hainbeste aldarrikatzen den “herriaren aldeko” helburu hori, alderdi politiko eta sindikatuen morrontzatik aske bideratzea. Azken finean, hiritarrok pertsonak gara, gure betebehar eta eskubideekin, eta horiek lau urtean behin baino maizago islatu behar dugu, egiazko demokrazian biziko bagara”

Tokiko administrazioari dagokion hausnarketa txiki hori, herrialdeko edota beste edozein motatako administrazioaren konplexutasunari aplika liteke samur asko, zertzelada multzotxo apur batekin aberastuta.

Oinarrizko exigentzia, beste edozeren gainetik ondratasuna da, kargu publikoen zintzotasuna, hain zuzen. Ez dezatela eskua zikin. Pentsa dezatela uneoro gutxien uste dutenean legearen zama eror litekeela euren gainera... Nahiz eta, daukagun zirko politikoaren karpa azpian, legea hanka artetik pasatzen den askotan, administratuok ergel aurpegiarekin uzten gaituzten bitartean. Baina, ni behintzat eskatzeagatik ez naiz isilik geratuko.

Eta administratzaile publikoentzako gainerako eskakizunak koordenada kartesiarren ordenatu eta abzisa-ardatzetako balio bakarretik pasarazten ditut: zintzotasunetik. Gauza asko ez dakit nik geometriaz, eta ez nago oso seguru hori posible ote den. Horregatik, nik ere galdera egiten dut: Ezina al da, kargu publikoek teorian bederen defendatzen duten herriarenganako zintzotasuna, bakoitzaren alderdiarenganako morrontzaren gainetik jartzea?

ETAren DESAGERPENAREN AURREAN

2011-05-09T15:12:00.004+02:00

Oraingoan badirudi baietz, azkenik Euskal Herriaren gizartea aske gera daitekeela ETAren bortizkeriatik. Horrela adierazten dute erakusleek eta euskaldunok inoiz baino itxaropentsuago gaude, datorkeen eszenategi politiko berria dela-eta.

ETAren zigorrak hezur mamietaraino astindu du gure gizartea. Eta biolentziaren gora beheretatik ez da inor salbatu. Denok dugu norbait balantze makabroaren aktibo edo pasiboan eta berrogeita hamar urteren ondoren horrek guztiak adierazi duena objektiboki ikertuko balitz den-denok etorri beharko genuke bat, Euskal Herriaren historiako tarterik beltzenetakoa izan dela aitortzean.

Duela berrogeita lau urte ikaskide izan nuen lagun batekin mintzatzen ari nintzen lehengoan, ETAren itzalak gure promozioan utzitako intzidentziaz. Ahoa bete hortz geratu nintzen, modu batean edo bestean bortizkeriak lagatako arrastoaren tamainarekin. Ikaragarria izan da, eta denboraren poderioz pertzepzioaren gaitasuna kamustu egiten delako, nonbait, erdi lausotua nuen hain emaitza iluna. Eta lagunari agindu nion gogorapen-ariketa bat burutuko nuela, gertaerak behintzat zeharo ahaztuta gera ez dakizkigun.

Eduardo Moreno “Pertur” eta Santi Oleaga, biak erailak. Jose Luis Arrasate, bahituta eta ondorioz gaixotua... heriotza ekarri ziona. Horiexek izen propio ez-anonimoak. Hiruak Euskal Herriko semeak, beste edozeinen modukoak. Beren senitartekoek ezingo dute jasandako galera bete.

Baditugu, euren aita/aitaginarreba/anaia/koinatu/... ETAren balek erailda suertatu direnak. Baditugu euren sentimenduz kontra Euskal Herritik kanpo alde egin behar izan dutenak ere. Badira, nola ez!, euren negozioa lehergailuek zeharo birrinduta ikusi dutenak. Eta badira bakean utz zitzaten dirua mahai gainean jarri behar izan zutenak ere. Horiek sufritzaile anonimoak dira, beldurra eta... nazka gainetik uxatu ezinik daudelarik, gure gizartearen balizko normalizaziotik ezer gutxi espero dutenak.

Zenbakitara eramanda, berrogei lagunetako kolektibo batean hamabostek ETAren hatzaparra zuzenean pairatu dute, ezintasunean eta isiltasunean.

Euskal Herriko zeru muga argiago agertzen ari den une hauetan, blogeko nire txoko apal honetatik gogoeta txiki bat egin nahi izan dut, nola edo hala irrazionaltasunaren bortizkeria jasan zuten ESTEko XII. Promozioko nire lagunengatik.

Eta desagertutako Eduardo Moreno Bergaretxe "Pertur"en abesti bat entzutera gonbidatzen zaituztet: http://www.youtube.com/watch?v=h40uK7GS0Ww

Y AUN DICEN QUE EL PESCADO ES CARO: BAI NOSKI!

2011-05-05T10:22:00.007+02:00

Itsas kai arrunt batean, gaur goizeko lehen orduan. Itsasuntziak iristen ari dira eta bart saretutako arrainak deskargatzeari ekin diote. Ez dakit ilusio handirik jartzen ote duten ariketan. Nekatuta daudela ematen du. Gau osoko lan astunak arrastoa utzi du arrantzaleen begitarteetan. Ikusliar batzuk hurbildu gara karelera eta lonjatik esku gurdiren bat ekarri dute kaxak enkante-guneraino garraiatzeko. Ez da asko behar, gaurko emaitza ez baita luxuzkoa izan. Atzokoaren parekoa. Eta, ziurrenik, biharkoak ere ildo beretik joko du. Itsasoa agortzen ari da.

Lonjara sartu naiz, enkanteak bere xarma baitu eta berehala hasi dira makinak produktuen zenbaki, argazki eta irteerako prezioak zehazten. Urte batzuk direla, gizon-emakumeen ahots kantarien oihartzunak areto zabala betetzen zuen. Egun teknologiak isiltasunera kondenatu du operazioa, asepsiarik anonimoenera. Telebista pantailetako informazioari teleagintetik erantzuten dio norbaitek. Auskalo nora joango den arrain kaxa hori!

Hori bai; itsasuntziko arrantzaleen aurpegi ilunak zerikusirik eduki dezake pantailetako zenbakirik serioenarekin. Izan ere, saio hasierako prezioaren zentimoz-zentimoko gainbeherak, gauean euren ahalegina inbertitu dutenen izpiritua goibeltzen du.

Gaur goizean ikusi dudana: enkantera kiloko lau eurotan atera den arraina, 0´75etan adjudikatu zaio maiorista bati. Arrain hori, handik bi ordutara, maiorista horrek herrian daukan arraindegian 3´15 eurotan eros daiteke. Arrainen miraria ez, baizik artekariena, deitzen diot nik horri.

Sorollaren margo-irudia: seminariodepoliticasocial.blogspot.com

OSAMA BIN LADEN ETA BILDU

2011-05-02T07:40:00.004+02:00

Albiste batek bestea estali du. Eta Osama Bin Ladenek eskua luzatu die Goi Epaitegiko 61. Aretokoei, hauen erabakia (ez dut kalifikatiborik ipini nahi) bigarren (edo hirugarren) mailakoa bilakatu delarik gaur goizean espainiar komunikabideetan. Iritzi publikoa, kaleko jendea, arabiar terroristaz ari da. Une hauetan nagoen espainiar hirian atzo gauean Madrilen izandako deliberamenduaz ez du inortxok ezertxo ere aipatzen.

Bin Ladenen heriotzarik gabe ere bestela gertatuko ote zen pentsatzeko arrazoirik ez dudan arren, gaurko berri nagusia haren inguruko “egia bakar eta osoari” dagokiona da: Bin Laden hil da. Bildu koalizioari buruzkoa baztertu egin du AEBren ekintza armatuak.

Goi Epaitegiko bederatzi kide lasaixeago egongo dira gaur goizean, euren boto partikularrarekin eragindakoa (jarraitzen dut kalifikatiborik ipini gabe) urtua geratu baita beste motako uhin-zaparrada baten azpian.

Argazkia: http://www.andigital.com.ar/noticia.php?noticia_id=16838

JOSE ANTONIO ARANA MARTIJA ZENDU DA

2011-04-27T11:35:00.002+02:00

Josune Olabarriak eman dit albistea: Jose Antonio Arana Martija duela une batzuk hil da, bapatean.. Eta gogoa lurrera erori zait. Eta begiak lausotu. “Baina zergatik?” galdetu diot, ez dakit nori. Atzo Julio Galarta pintore adiskideari azken agurra eman genion; gaur bihotzeko beste lagun handi bati...

Jose Antonio bidaia-kidea izan dut euskalgintzan pertsonalki harremana zuzena jorratzen hasi ginenetik. Eta zer nolako kidea, gainera! Hamaika abenturatan elkarrekin ibili gara eta maisutzat izan dut beti. Sebero Altuberen gaineko nire lehen liburuan bikain lagundu zidan Gernikan; Iokin Zaitegiren biblioteka eta artxiboa sutzarretatik libratzen elkarrekin ibili ginen Arrasaten; Arrasateko Juan Carlos Guerraren biblioteka Euskaltzaindirako bidea ematen ere ordutxo batzuk eman genituen; Euskal Idazleen Elkartean urte luzez ukondoz ukondo ihardun genuen, han eta hemen; Eusko Ikaskuntzako nire lehen urteetan aholkuak eman zizkidan, inoiz ahaztuko ez ditudanak. Eta horrezaz gain... lagun batek eskain dezakeen komunikazio irekia zerbitzatu dit etengabe, edozertarako. Eskerrik asko, Jose Antonio.

Eusko Ikaskuntzako Musika Sailaren Musiker aldizkarian idatzi nuen artikulu batean nioen: “Idazle lanetan hasi nintzenetik biziki lagundu didan pertsona da Jose Antonio. Horrek adiskidantzazko lotura ere ahalbidetu du gure artean eta nire aldetik ere miresmena diodala aitortu behar dut. Pieza bateko gizakia da, zintzoa, lagunekiko zein bere buruarekikoa ere, sarritan hain samurra gertatzen ez dena. Ia hogeita hamar urte dira elkar ezagutu genuenetik. Euskarak lotu gintuen eta euskarak eraman gaitu ibilbide malkartsuko zenbait mugarri berdintsutatik. Bidaiakide izan gara euskalgintzan. Bidean une goxoak eman ditugu eta –zergatik ez gogoratu?– gaziak ere bai. Baina ongi inbertitutzat ematen ditut denak, amesten genituen helburuak erdiesten joan direla ikusita. Egiteke duguna oraindik luzexka den arren”[1]

Tamalez, ezina izango zaigu, Jose Antonio, mugarri gehiago gainditzea. Iaz Eusko Ikaskuntzak izendatu zintuen Manuel Lekuona Saria, eta ongi merezia duzu! Bizitza osoa eskaini diozu kulturari eta lagun askok errekonozimenduzko koroia zure buruan jarri nahi izan genizun.

Ohore handia izan dut zuk ni adiskidetzat hartzea. Besarkada maitekorrenarekin, elkar berriro ikusi arte!

Bideoa:

http://www.youtube.com/watch?v=wCVaGKQD2-s

Blog honetan bertan:

http://txemax.blogspot.com/2011/02/jose-antonio-arana-martija.html

[1] “Jose Antonio Arana Martija etaE uskal Idazleen Elkartea” Donostia : Eusko Ikaskuntza, 2007

JULIO GALARTA HIL DA.

2011-04-25T15:30:00.004+02:00

Julio Galarta hil da. Arrasateko pintorea gaur –apirilak 25- joan zaigu, 94 urterekin. Eta euskal pinturak azken urteotako bere ordezkaririk adierazkorrenetakoa galtzen du. Ez dira debaldeko hitzak, inondik ere. Julioren ibilbidea jarraitu duenak jakin badaki zein nolako maila izan duen Galartaren arteak eta zein nolako ekarpena burutu duen arrasatearrak euskal mundu artistikoan, muga guztien gainetik.

Galartaren gaineko laudorioak ordu honetan egitea tokiz kanpoko ariketa iruditzen zait. Azken orduko keinu guztiak soberan daude. Orain egin behar duguna, berriz, geure baitan biltzea da, betiko itzali zaigun artistari buruzko hausnarketa txiki batean. Julio Galarta gizon erraldoia izan da, mugarik gabea, eta aukera paregabea dugu une hauetan, hark bizitza luzean eman duenaz jabe gaitezen.

Ostiral sainduan amaitu nuen Galartaren inguruko idazkiño bat, Arrasateko lagun talde batek datorren ekainean eratu nahi dion omenezko ekitaldiko katalogoa izango denaren osagarri gisa. Harekiko nire sentimenduak, beraz, pil-pilean daude eta nahiago dut bihotzak eskatzen didana orain ez azaltzea. Isilpeko gogo-zubitik helduko naiz orain Juliorengana, eta segituko dut hitz egiten berarekin, azken lau hamarkadatan egin dugun bezalaxe, soseguz, zalapartarik gabe.

Arrasateko tanatorioan jarri den hil-kaperan eta bihar izango diren hiletetan azken aurreko aukera dugu Julio Galarta pintore, maisu, adiskideari ohorezko agurra eskaintzeko. Gero gerokoa.

Argazkia: Julio, Aretxabaletako Egoitzan, 11-03-24an

Bideo batzuk, berarekin egin ditudanak, erreportaje luzeago baterako grabatuak:

http://www.youtube.com/watch?v=tJFqjUt7WDU

http://www.youtube.com/watch?v=4SXRHk3whno

http://www.youtube.com/watch?v=BHzDnMBelxw

http://www.youtube.com/watch?v=4aTkaUVeZEQ

TROITIÑO ETA AZNAR

2011-04-20T10:06:00.003+02:00

Espainiar Nazio-Audientziak Antton Troitiño berriro atxilotzea eskatu du, duela egun batzuk aske libre geratu ondoren. Aitortu behar dut Troitiño libre uzteak arreta irabazi zidana, kartzelaldi luzeago batekin zegoela zigortua uste bainuen. Badira kasuak –eta ez dut hildakoen pisu absolutua balantzan jarri nahi, noski- ustez delitu txikiagoarengatik kartzelan urte gehiago daramatzatenak.

Orain kartzelara sartu nahi dute berriro, beste sei urte egin ditzan. Ulertzen ez dudana da zergatik utzi zuten aske. Legez kontra atera bazuten, ene uste apalean, aske utzi zuen epailea kondenatu beharko lukete orain. Bera baita, “gizarte dardara” sortarazi duena. Eta epailea legearen arabera aritu bazen, orain dimititu beharko lukeelakoan nago. Baina, agian, inozo samarra naiz eta ez da horrelakorik haren burutik inondik ere igaro.

Eta gaurko idazkiño hau ireki dudala aprobetxatuz, galderatxo bat fiskalei: Ez al dute Aznar Jaunaren kontra aritu behar? Niri, behintzat, sekulako “gizarte dardara” eragiten dit espainiar presidente ohiaren edozein ateraldik. A! Eta dardaraz gain, baita higuina ere.

JOSE MIGEL BARANDIARAN ETA SARA

2011-04-15T18:25:00.006+02:00

Gaur goizean “Sara. Ikerlan Etnografikoa” liburua aurkeztu da Saran. Aurretik Jose Migel Barandiaranek “Eusko Folklore” aldizkarian publikatzen joan zen eta ataundarraren izena daraman Fundazioak erdaraz argitaratutako “Bosquejo Etnográfico de Sara” liburuaren euskarazko eta frantsesezko bertsioa da oraingo hau.

Sarako Udala, Euskal Kultur Erakundea eta Jose Migel Barandiaran Fundazioaren arteko lankidetzari esker atera ahal izan da oraingo liburua, modu berezian aurkeztua eta Barandiaranen lana ezagutarazten laguntzen duena.

Aurten 20. urte betetzen dira Jose Migel Barandiaran hil zela eta efemerideaz baliatu nahi da Fundazioa, euskal kulturako patriarkatzat hartutakoaren lana eta balioak gizarteratzen segitzeko. Euskal Herriak emandako kultura ereile erraldoiaren proiekzioa ahalik eta gizartearen bazter gehienetara irradiatzeko helburua du Fundazioak.

http://www.youtube.com/watch?v=888RSzyhRQg

Bideoan, ezkerraldean Jean Baptiste Laborde oraingo auzapeza eta Jean Aniotzbehere aurrekoa agertzen dira. Azken honi zor zaio, gehien bat, liburu berri honen bultzada.

BILIOI BAT BIZIKLETA MUNDUAN

2011-04-11T14:45:00.001+02:00

Gero eta konbentzituago nago kazetariek, oro har, ez dakitela piperrik ere zenbakitaz. Kantitatearen gaineko kontzeptua oso bestelakoa dute, gainerako hiritarrenarekin alderatuta. Ez dakit irakurleak inoiz egin ote duen froga edo konturatu ote den zer nolako astakeriak idazten dituzten berriemaileek zenbakiak tartean sartzen direnean. Pisu, distantzia, kantitate eta bolumenari buruz duten pertzepzioa ez da, normalean, lehen mailako heziketa-sarean abian jartzen denekoarekin bat etortzen. Inpresioa daukat, kazetaritza ikasten ari direnean –eta komunikazioaren ezkutu eta trukuetan maisu bilakatzen ari diren zuzeneko proportzioan- matematika sinplerako zubia printzatzen zaiela.

Ez dut esan nahi komunikazioan hanka sartzerik egitea debekatua dutenik. Hori ekidin ezina da, azken finean kazetariak eurak ere, batzuetan alderantziz pentsa dezakegun arren, gizon-emakumeak dira-eta. Komunikazioko profesionalak ez garen arren, komunikazio munduan aspaldi dihardugunok ere jakin badakigu zein inportantea den albistea zehaztasun eta zorroztasunez ematea. Denoi gertatzen zaigu daturen bat edo beste gaizki luzatzea, eta ondorioak pairatzea egokitu zaigu batzuetan. Nire aldetik, ordea, tamainaren kontzeptuarekin arreta berezia izan dut beti, beharbada nire prestakuntza profesionalarengatik. Errakuntzak ere izan ditut, eta izango ditut aurrerantzean ere. Baina ahalegintzen naiz saihesten, komunikazioaren hartzailea ez nahasteko.

Oraindik gaur arratsaldean, TVE 2. katearen saio interesgarri batean, txirrinduak gure bizitzan izan duen eragina aztertzen ari zen. Halako batean, programaren gidoilariak honako galdera hau jarri du esatariaren ahoan: zenbat txirrindu izango dira egun mundu osoan? Isilune baten ondoren, esatariak dio.... Bilioi bat!!

Halako astakeria entzun ondoren, hiru ondorio atera ditut: a) Kazetariak ez zekien zer den bilioi bat b) Saioa emititu aurretik inork ez duela edukiaren zintzotasuna errebisatu c) Ikusten ari nintzen saioa, ingelesezko besteren baten itzulpena zela, hots, ez zela –inondik ere- saltzen ari zitzaigun bezala, ekoizpen propioko emaitza.

Bilioi bat, espainieraz, milioi bat milioi da. Horrenbeste bizikleta balitz munduan, mundukideen artean ehun eta berrogeita hamarna bizikleta banatu beharko genituzke. Eta, nik dakidanez, hori ez da, behintzat nik ezagutzen ditudan bazterretan ematen. Beste gauza bat da, ingelesezko bilioia: mila milioi. Diferentzia ederra!

Argazkia: http://nuvol.wordpress.com

ZEIN DA ZAHARRENA?

2011-04-07T08:47:00.003+02:00

Ignacio Barandiaran arkeologoa elkarrizketatu nuen atzo, Euskonewserako. Euskal Herriko Unibertsitateko Historiaurreko katedradun emeritoak bere bizitzaren pasarte batzuk aletu zizkidan, solasaldi luze batean. Eta kontu-kontari horretan, aurten Jose Miguel Barandiaran hil zela hogei urte betetzen direnez gero, Ataungo jakintsuari buruz ere mintzatu ginen. Ignacio haren ikasle izan zen, eta oso ongi ezagutu zuen ataundarra.

Oraindik ere indusketa lanetara gogoz agertzen den aditu honek honako anekdota hau kontatu zidan, besteak beste:

“Behin joan zitzaizkion ikastolaren bateko haur batzuk Don Jose Migueli, eta honek –guztiokin egiten zuen bezala- harrera ona eskaini zien eta zortzi-hamar urteko ume haiei azalpenak ematen hasi zitzaien. Haur haietako bat despistatu samar zebilen eta ez zion jaramon handirik egiten. Don Jose Miguelek, berriz, haren arreta irabazi nahi izan zuen, baina bigarren ume batek ahopeka bota zion despistatuari:

- Ez egin kasu zahar horri!

Don Jose Miguelek entzun zuen hori eta berarengana hurbilduz bota zion:

- Zu eta bion artean, ni ez naiz zu baino zaharragoa ezta zu ni baino. Zaharrena lehenen hiltzen dena izango da.

Ignacio Barandiaranen adierazpen hori, bide honetan ikus daiteke:

http://www.youtube.com/watch?v=WtdYOPB0uJg

HE VIVIDO. Bizi izan juat

2011-04-04T20:16:00.006+02:00

Urte mordoa ahaleginetan eman ondoren, esan dezaket jadanik irakur daitekeela nire beste liburu bat Interneten. Hain zuzen, 2000 urtean publikatu nuen BIZI IZAN JUAT deritzanaren erdarazko bertsioa zintzilikatu dut sarean, interesatuek aukera izan dezaten bertsio originalean nioenaz jabetzeko.

HE VIVIDO. Bizi izan juat da liburu berriaren titulua, formatu digitalean eskainiko dudana, paperean argitaratzeko erraztasunik izan ez dudalako. Eta aipatu urtean euskaraz argitaratutakoaren bertsioa da, duela hiruzpalau urte paperezko ediziorako prestatuta eta, arrazoi bitxi batzuk tarteko, ezina gertatu dena. Baina, gaitzerdi!, aprobetxa ditzagun, bederen, arrasatear Udalak itzulpenean inbertituriko sosak eta eman diezaiodan irakurleari aukeratxo berri hau.

HE VIVIDO. Bizi izan juat, Jesus Trincado arrasatearraren bizitza da, eta bertan ibilaldi luze baten isla eskaintzen da, 1908 jaio eta 2006an hil baitzen protagonista Montevideon.

Liburu hau itzulpen baten itzulpena da. Jesús Trincado Baños arrasatearrarekin urte luzez izandako harremanaren fruitua izan zen “Bizi izan juat” titulatu nuena, 2000 urtean argitaratua. Jesusekin pilatutako gutundegian –ale guztiak gazteleraz, euskarazko aipamen ugarirekin- oinarritu nuen bere biografia, euskaraz sortua. Jesusek ezagutu egin zuen liburua eta, zailtasunak zailtasun, baita irakurri ere.

Begien bistako arrazoiak tarteko, liburu hark bere publiko mugatua izan zuen eta lagun batzuek pentsatu zuten gazteleraz ere argitaratu behar zela. Oraingo hau da, beraz, iritzi horren ekarpena. Eta horregatik nioen, gutunetan Jesusek egindako baieztapenei nik egindako interpretazioaren itzulpen batean eraiki dela irakurlearengana iristarazten dudan liburu berri hau, gazteleraz.

Baina azpimarratu behar dut, poztasunez, bi itzulpenek Jesusen bizitza eta gogoa ederto mugatzen dituztela. Rosa Salvidek – Jesusen emaztea- jakinarazi dit bertsio hau irakurri duenean, Jesusek bere ondoan segitzen zuela iruditu zaiola. Eta horixe da eskergarriena.

Liburua Jose Antonio Altuna "Txatillo"ri eskaini diot, bera izan baitzen euskaraz irakurtzean liburuaren edukiaz gozatu zutenetako bat.

Liburua Interneten dago, Euskomedia Fundazioari esker. Hona hemen helbidea:

http://www.euskomedia.org/PDFAnlt/mono/vivido/00001122.pdf

EGIA OBJEKTIBOA ESPAINIAR GATAZKAN

2011-03-31T07:46:00.004+02:00

“ La falta de perspectiva, la pasión ciegan al creador, es cierto, pero no ciegan menos a sus jueces puesto que tan parte son éstos en el drama como aquél. Es obvio que en estas enconadas cuestiones nadie miente del todo (ni lo hace a sabiendas) pero tampoco posee nadie la verdad. Cada uno dispone de su parte de verdad. El conflicto español, como todos los conflictos, es un conflicto de verdades parciales (las de los partidos), una madeja tan inextricable que resulta utópico tratar de buscar al hombre que sea capaz de darnos una verdad objetiva total y satisfactoria. Mejor dicho, la verdad-objetiva nunca la reconoceríamos nadie al compararla con nuestra verdad”

Zeri aplika lekioke aurreko lerroaldea? Norbaiti ezagun egiten al zaio mezua? Har ditzagun gaurko egunkariak, entzun ditzagun irratiak eta telebistako albistegi zein tertuliak ikusi... eta asmatuko duzue!

Ba, lerro horiek, espainiar literaturak eman duen goi mailako idazle batenak dira. Eta nire gustukoa delako sarritan jotzen dut berarengana, literatura onak bakarrik eman ditzakeen une goxoak eskaintzen baitizkit Migel Delibesek. Eta goiko hitz horiek “España 1936-1950. Muerte y resurrección de la novela” bere liburutik atera ditut. Valladolideko idazleak 1950 inguruan!!!! izkiriatu zituen ideia horiek. Zertara zetorren orduan?...

“Quiero decir que, si es “imposible escribir sobre tal tema (espainiar gerraz ari zen, “Los cipreses creen en Dios” eta “Un millón de muertos” liburuei kritika eginez) con imparcialidad”, no lo es menos “juzgar esos libros con imparcialidad”. El autor del libro lo escribe con su verdad y los críticos lo juzgan con la suya. De aquí deduciremos no que Gironella esté equivocado o que lo estén sus críticos, sino que pueden estarlo aquél, pueden estarlo éstos y pueden estarlo todos”

Nik ez dut, noski, Delibesen hausnarketa hori Gironellarengatik ekarri.

Argazkia: Carlos Arranz

JUAN GARMENDIA LARRAÑAGAREN AZKEN LIBURUA

2011-03-28T14:42:00.008+02:00

Juan Garmendia Larrañaga adiskideak bere azken liburua aurkeztu zuen, apirilaren 26an, Tolosako Udaletxean. Makina bat lagun bildu ginen hara, antropologo tolosarrari gure agurra eta zoriona eskaintzera. “Escaparate etno-histórico. Fondo de escritorio/ Agerkari etno-historikoa. Nire paperetatik” da liburu berriaren titulua, eta azaldu behar dut liburua neuri eskaini didala, adiskidetasunaren seinale gisa.

Sarritan aipatu dut Juanen lagun izatea ohore bat dela eta aspaldiko harremana elikatu diogu elkarri, etengabe. Horrek eman digu aukera elkarrekiko konfidantza hazteko eta, ondorioz, gure arteko konfidentziak burutzeko ere. Gauza osasuntsua dena, Juanek maiz azpimarratzen duen moduan, hori bai, marratik pasatu gabe.

Tolosako ekitaldian parte hartu zuen Juan Ignacio Uriaren adierazpenen arabera –eta ni batera nator horiekin- Juan Garmendia Larrañaga hartu beharko genuke Jose Migel Barandiaranen osteko lehen euskal antropologotzat, beste inork baino hobeto ulertu baitu Garmendia Larrañagak euskal arima.

Aurreko aipamen labur hori hoberen egiazta dezakeen lerrotxo bat ekarri nahi dut hona, liburuari hitzaurrea ipini dion Juan Agirrek idatzita:

“Posee un estilo limpio, sin retóricas ni ringorrangos, que sabe crear una atmósfera e introducir un matiz adjetivo en su lugar y momento. Uno aprende de sus descripciones: los movimientos de las manos del artesano, las herramientas y útiles, el vestir abstruso del carnaval, las evocaciones sobre ambientes pretéritos en sus obras históricas... Lo que nos lleva al renacentista Ronsard cuando aconsejaba a los jóvenes que, para escribir bien, se instruyeran en las artes y oficios de herreros, orfebres, cerrajeros etc”

Dokumentazioa, Juan Garmendia Larrañagari buruz:

· Juan Garmendia Larrañagaren obra osoa: http://www.euskomedia.org/garmendia

· “Juan Garmendia Larrañaga. Solasean” (Josemari Velez de Mendizabal. Eusko Ikaskuntza.2005)

· Apirilaren 26ko ekitaldiko partehartzaileen hitz batzuk jasotzen dituzten bideoak honako helbide hauetan ikus daitezke, hurrenez hurren, Juan Garmendia Larrañaga, Juan Agirre, Jonan Fernandez eta Juan Ignacio Uria

http://www.youtube.com/watch?v=Y0m81LNlW8Q

http://www.youtube.com/watch?v=A7xNUryL2Yo

http://www.youtube.com/watch?v=mNmXCH_FR-Y

http://www.youtube.com/watch?v=I74A96stZd0

Idazki honetan agertzen den argazkia: Nuria Camio

JAINKOAREN LEGEKO HAMAR AGINDUAK. Errebisioa

2011-03-24T14:47:00.010+01:00

Beste inoiz komentatu dudan bezala, haurtzaroko ikasketetan erabilitako zenbait liburu gordetzen ditut maitekiro, eta nostalgiarekin ere erlaziona daitekeen ariketa historikoa burutzen dut batzuetan, gure heziketa-ibilbidea nolakoa izan den ez ahazteko.

Lehen jaun hartzea egiteko ikasi behar izan genuen katixima liburuxka berreskuratu dut iragan asteburuan eta errepasatu ditut orriak, “Soy cristiano por la gracia de Dios” aitorpenak sei urteko umearenganaino eraman nauelarik, ziztu bizian.

Eta testua irakurtzen ari nintzen neurrian, zenbait baieztapenen adierazpen arabeskoekin egin dut ostera topo, garaiko moralaren aginduetara erabilitako hitz, esamolde eta ilustrazioek irribarrea lorarazi didatelarik.

Jainkoaren Legeko Hamar Aginduak ilustratzeko eskaintzen zitzaizkigun zenbait marrazki aldatu nahi ditut hona. Horiei begira, adinekook gogoratu egingo dugu zein nolako zailtasunak genituen, esplikatu nahi zitzaiguna ulertzeko. Gazteagoek, ziurrenik, garai haiek behar bezala konprenitzeko izango dute zail.

Honaino nahiko garbi, ezta? Ilustrazioak sei urteko ulermenarekin bat zetozen, eta erraztu egiten ziguten idatzizko hizkien bitarteko mezuaz jabetzea.

Baina zer esan ondoko hauetaz?

Zer zen fornicar? Eta zer ikusirik zeukan hitz bitxi horrek, mutila zapaltzear zituen loreen zelaiarekin? Gainera, zein lore mota zen hura? Nola genekien zein lore zapal zitekeen eta zein ez? Eta bihotz dirdiratsua?

Egia esan, seguru nago seigarren aginduarekin inork ez zuela tutik ere ulertu. Eta horrela eman genuen gero saltoa gu koitaduok “el demonio, el mundo y la carne” hirukote beldurgarriak arriskuz betetzen zigun mundura!

Askoz geroago jakin genuen lore haiek lirioak zirela, kastitate eta birjintasunaren sinboloa. Garaiz esan izan balitzaigu!

Eta nola ulertu, “no desear la mujer de tu prójimo” hori? Sei urterekin?... Ez genekien aingerua gurekin atsekabetua ote zegoen ala –sinpleki- lotan, hainbeste zalantzaren aurrean. Eta mutil hura oso gaiztoa zen, papera urratzen ari zeneko begitarte hari erreparatuz.

A! Eta beste zalantza bat, baita urte batzuk geroago sortua: esakune horren arabera, neskatilak libre al zeuden bederatzigarren agindutik?

ANTTON VALVERDE. Hutsa poema.

2011-03-18T18:51:00.004+01:00

Antton Valverde elkarrizketatu dut Euskonewserako. Eta nire abeslari kuttunenetako batekin ordutxo pare batez bere bizitza espazioa konpartitzeko aukera eman dit. Aspaldiko laguna dut Antton, eta bere miresleetako bat naiz, hain justu 1969an lehen diskoa atera zuenetik.

Gogoratzen dut, atzo balitz bezala, aurreneko aldiz EP hura disko-jogailuan ipini nuen gaua. Lau abesti ziren eta haietako bat gailentzen zen indar bereziz, bere esan nahiarengatik. “Utsa” olerkiarekin moldatutakoa zen, Antonio Valverde “Ayalde” Anttonen aitak idatzia.

Eta Ayaldek –pintorea ere bazena- Jorge Oteiza lagun zuenari eskaini zion poema, lagun izan arren ez baitzegoen ados oriotarrak euskal sustraia identifikatzeko zuen ideiarekin. Eskultoreak harri zaharrak –kromletx, dolmenak...- goresten zituen bitartean, Ayalde pintore eta poetak euskara defendatzen zuen beste edozeren gainetik.

Gogoratu nahi izan dut gaur, Anttoni esker eta bere aitaren omenez, “Utsa” eder hura:

Euskel sustrai.

Erri onen mamia non dago?

Auxe dok nere ustea:

ez cronlech ez dolmenetan

ez arri koxkor zarretan...

Itxaso-bazter etxetan

ta mendi baserrietan,

oraindik bizirik bañan

Uts sakon illunpetan

estaltzera dijoakigun

izkuntza gurean...

Mendi-mendian otea,

botoi oriaz betea,

Jorge de Oteiza, i aiz,

ola gizonen semea.

Ire malluak ordea,

irudimenezko mallu orrek,

ez tiriki-taukirik

Utsa moldatzeko joak

ezpaitute soñurik...

biotzarentzat baizik...

Anttonekin grabatu ditudan bi bideo txiki ikus daitezke ondoko helbideetan. Lehenean, goiko poemaren zatitxo bat irakurtzen digu. Bigarrenean, berriz, Esteban Urkiaga "Lauaxeta" zenaren "Itauna" poemarako Antton Valverdek berak konposaturiko soinua jotzen digu pianoz lagunduta.

http://www.youtube.com/watch?v=JLblsDP-Arc

http://www.youtube.com/watch?v=VA7Qh1Mngh0

Goiko argazkia: Antton Valverde, Antonio Valverde “Ayalde”ren margo batetik aterata.

GOZATZEKO LANABESA DA INTERNET

2011-03-14T13:02:00.009+01:00

Interneteko mundua aldatzen doa etengabe. Ozeanorik handiena balitz bezala, bere uren bizitasunak era askotako mugimenduak eragiten ditu han eta hemen, eta egun garen bi mila milioi baino gehiago erabiltzailek sekulako indarrak sorrarazten ditugu, gero eta konplikatuagoa delarik masa itxuragabearen hurrengo urratsa zein izango den asmatzea.

Urruti geratzen dira Interneteko hastapenak eta ez, hain zuzen denboran baizik eta jatorriko planteamenduetan. Atzo balio zezakeena gaur logikatik kanpo egon daiteke, aplikagarritasunik gabe. Gogoratzen dut Kazetaritza Digitalaren gaineko Internet bidezko ikastaro batean ikasgai bat emateraino ausartu nintzela, 1998 inguruan, Eusko Ikaskuntzaren Asmoz Fundazioan. Hasten (eta hazten) ari ginen eta aitzindariek beti dute abantaila lurralde berriak eskuratzeko orduan. Gaur ez nintzateke gai izango, ozeano zabal horretan galdu egingo bainintzateke.

Zer gertatzen ari da Internet? Nola erreakzionatzen dute internautek hainbeste informazio-uhinen aurrean? Gauza al gara eskaintzen zaiguna liseritzeko? Gaiari buruz gero eta gutxiago dakidala da dakidan bakarra, izan ere espazio birtualean zenbat eta urrunago joan gero eta zabalagoak bihurtzen zaizkigu osotasunaren mugak, eta infinitoaren kontzeptua ulergarriagoa egiten dela esan liteke, infinitoa ulertzea ezina dela ez bageneki.

Internet, gainera, izen eta abizeneko pertsonengatik dago osatua eta horiek –hau da, gu guztiok- iragar ezinak gara gure erreakzio eta motibazioetan. Gure ordenadorearen pantailaren atzean parapeteatzen gara eta bertatik zuzentzen ditugu gure ekintzak, akzioko kasuetan, izan ere gerta daiteke mundu birtualean ikusle soil bezala aritzea, interaktibitaterik gabe. Eta ez da internauten kopuru txikia, bakar-bakarrik hartzaile gisa konektatzen direnak, ezelako bizitza-pultsurik apropos azaltzen ez dutenak. Eta erabat logiko eta zilegitzat hartu behar dugu jarrera hori.

Adiskide talde batek fotolog bat konpartitzen dugu, aintzinako erretratoekin. Berrogeita hamar bat kide gara, eta teorian denok jasotzen dugu erregulartasunez bidalitako argazkiaren gaineko informazioa. Hilabetetan heren batek gutxi gora behera azaldu du keinuren bat, argazkia jaso duela adieraziz eta fotologerako komentarioren bat gehituz. Besteek? Fotologa kudeatzen duenak eskari zuzen bat bidali berri die berrogeita hamarrei, arren mezua iristen ote zaien adieraz dezaten. Emaitza: hiru laurdenak erantzun du. Beraz, hogeita bost lagun hartzailerengan ez du Internetetik jasotakok erreakziorik sorrarazi, estatistikarako mesedearen eske atean jo zaion bitartean. Kolektibo zabala, beraz, fotologean pasibotasunetik ari dena. Berriro azpimarratzen dut: guztiz ulergarria. Eta erantzun gabe geratu den beste herenari, ez al zaio ezer heltzen? Izan daiteke helbide elektronikoa beste bat delako edo, sinpleki, mutu jarraitzea nahiago dutelako. Horien isiltasuna ere erabat justifikatua dago.

Gozatzeko lanabesa da Internet.

MEDIOEK ERE TORTURA DEZAKETE, ISILTASUNAREKIN

2011-03-09T16:09:00.002+01:00

Estrasburgoko Epaitegiak espainiar estatua kondenatu du, torturak direla-eta. Hain zuzen ere, 2002an detenitutako Aritz Beristain gazteak jarritako salakuntza ez ikertzeagatik etorri zaio espainiar estatuari zigorra, eta bigarrena da epe laburrean ezarri zaiona, bietan isun ia sinboliko batekin erantzun beharko duelarik.

Batzuek zalantzan jartzen dituzte torturak. Existitzen diren ere ukatzen dute beste askok, ez dagoenik jakitea posible balitz bezala. Hainbatek ETAren inguruko guztia desagerrarazteko edozein metodo zilegi dela defendatzen dute. Nik ez dut ukatuko ETA dela Euskal Herriak duen arazo larrienetakoa. Eta horretaz zer pentsatzerik eman zidan, herenegun telebista kate batean ikusi nuen iparramerikar telesail horietako batek, non irakiar terrorista bat atzeman zuten AEBetan, eta Al Quaedako terroristekin eta euskaldunekin elkar aritzea egozten zioten. Filmean irakiar gizaraxoa, ziega ilun batean atxilotua, jipoiarekin mehatxatu zuten amerikar agenteek, lasai asko. Eta mehatxu horiek mamu ilun hurbilak esnarazi zizkidaten, izan ere –ongi dakigun bezala- errealitateak samur gaindi dezake fikziorik apainduena.

Tortura egunez egun irabazten doa sofistikazioan eta igarrezintasunean. Eta metodoak “aplikagarriagoak” bihurtu dira, zalantzarik gabe. Ni ez nago zalantzan tortura egiten denaz, hemen eta mundu osoan. Nahiz eta frogatzerik ez dudan. Ez dela torturatzen dioenari gertatzen zaion bezalaxe.

Tortura salagarria den bezalaxe, ordea, komunikabideen planteamendu lotsagarria ere salatu behar da, izan ere medioak gizarte zibilaren oihartzuna barreiatzeko plataformak dira (edo izan beharko lukete) Eta torturari buruzko kasuetan ez da horrela gertatzen. Eta frogatara atxikiko naiz.

Nork ezagutarazi du Estrasburgoko Epaitegiaren azken erabakiaz? Google-en bitartez bilatu dut “tribunal estrasburgo tortura estado español” idatziz. Hona hemen, bilatzaileak emandako erantzuna, albisteak eskainitako medioak agertu zaizkidan ordenan: Deia, Insurgente, Gara, Jurisprudencia Gratis, Noticias de Navarra, Gareskoauzalan, Stoptortura, Meneame, Grupo Tortuga antimilitarista. Horiexek dira. Zenbatekoa da medio horien irakurle kopurua?

Non daude zerrenda horretan, bortizkeriaren arrastorik txikiena gure kaleetatik desagertzea (ni naiz aurrena hori defendatzen duena) aldarrikatzen duten Euskal Herriko beste medioak? Non El Pais guztiz demokrata hori?... Aipatzen ez ditudan besteak ez nuen aurkitzea espero.

BADIRA POLITIKO ONDRATUAK

2011-03-05T21:36:00.006+01:00

“Politiko ondratuak ere badira, noski!. Nik batzuk ezagutzen ditut. “Karrera” egiten ez duten horietakoak dira. Eta normalean ez zaizkigu medioetan ateratzen. Horregatik, politiko ondratuen artean espezimen zintzoa antzematea oso zaila da”

Horrela hasten da nire adiskide bat bere diskurtsoan, eta ahobero samarra dela esaten diodanean, bere erretolikarekin segitzen du, zaku bertsuan –gutxi balitz bezala- sindikalistak ere sartzen dituelarik. Ez dakit zenbat arrazoi eta adibide ematen dizkidan, zuzen dagoela frogatu nahian, baina –hala ere- ez nau guztiz konbentzitzen. Politiko honen eta haren ekintza frogatuak jartzen ditu bere teoriari eusteko, eta –aitortu behar dut- askotan ados egon behar dut berarekin, kasuak oso argiak baitira, edozein pertsona normala lotsaz estaltzen dutenak. Dena den, ohorearen lau puntu kardinalak oraindik ere ongi bereizten dituzten politikoen kopurua handiagoa dela uste dut, norabideko zentzumena eta lotsa erabat galdu dutenena baino.

Baina gertatzen da, politikako zirkoan duintasuna zer den ez dakitenen indarra gero eta handiagoa dela, eta gizartearen oinarrizko balioak hanka artetik pasatzen dituzte pertsonaia horiek, inboluzio etikoa ahalbidetuz, maila guztietan. Inork ezin du irudikatu noraino hel gaitezkeen abiadura honetan, alderdi eta kolore guztietako gizon-emakumeak inplikatuta agertzen direnean ustelkeriazko auzi lotsagarrietan.

Zoritxarrez gertatzen da, politikako zirkoan duintasuna zer den ez dakitenen indarra gero eta handiagoa dela, eta gizartearen oinarrizko balioak hanka artetik pasatzen dituzte pertsonaia horiek, inboluzio etikoa ahalbidetuz, maila guztietan. Inork ezin du irudikatu noraino hel gaitezkeen abiadura honetan, alderdi eta kolore guztietako gizon-emakumeak inplikatuta agertzen direnean ustelkeriazko auzi lotsagarrietan.

Eta bitxiena da, botere juridiko, legislatibo eta ejekutiboa –hau da, gizartearen lehentasuna bermatu beharko luketen estatu botereak- ordezkatuta izan direla, botere politiko, ekonomiko eta mediatikoarengatik. Horren ondorioz, haien artean maneiaturiko konpota higuingarrian denetarikoak ikusteko prestatu behar gara kaleko hiritarrok, orain hurrengoan PP eta PSOEren ados jartzearekin gertatu den bezala. Zertan ados? Akusaziopean diren pertsonak maiatzeko hauteskunde zerrendetan sartu ahal izateko. Ezker-eskuin!

TRINCADO ETA VITORIA: BIZITZA BATEN HISTORIA, ESKUTITZETAN

2011-03-03T20:36:00.005+01:00

Beste bi eskutitz jaso ditut BEHIN IZAN ZIREN blogera. Biak Jesus Trincadok bere adiskide Marcos Vitoriari igorrita, 1940ko azaroan, bigarrenak data zehatzik ez daukan arren. Sasoi horretan Trincado bisita baten zain zegoen, hain zuzen Argèles sur Mer kontzentrazio esparrutik alde egiteko. Eta lortuko zuen, 2000ko “Bizi izan juat” nire liburuan Trincadok berak azaldu zuen bezala. Euskara erabiltzen du, Marcosi igaro nahi dizkion mezuak ezkutuago gera daitezen.

Lehen eskutitzari Marcosek egindako erantzuna iritsi ez bazaigu ere, bigarrenean antzeman daiteke hark erabaki bat hartu duela, eta lanean hasi da, dirudienez Toulouse ondoko baserri batean. Aurreko gutunetan maiz azaldu zaigun Mexikoko helburua desagertu da bi lagunen arteko komunikazioan, eta orain –balizko aukera bezala- Buenos Aires agertzen da. Idazten dio Trincadok: “Nos hemos enterado de algún propósito que parece tener el Gobierno Vasco o sus elementos para conseguir la evacuación de 12.000 vascos a Buenos Aires... Una vez allí (permíteme que salte a ello) tuviéramos la colocación de Gárate (bicicletas y fábrica de automóvil del estado) con seguras posibilidades y también Celes...”

Jesus askoz ameslariagoa da Marcos baino, eta lerro hauek idazten dituenerako Marcosek erabaki du bere etorkizuna Frantzian dagoela.

Marcosen ofizio berria dela-eta, Trincadok marrazki pare bat bidaltzen dizkio bigarren eskutitzean.

BEHIN IZAN ZIREN: http://behinizanziren.blogspot.com/

ELIZKIZUNAK LAIKOEN ESKU

2011-02-27T19:40:00.005+01:00

Versión en español.

Arrasateko Garagartzako San Migel elizaraino hurbildu naiz gaur goizean. Lekuko izan nahi nuen, herriko eliz-batzordeak hartutako erabaki baten ondorioan: apaizik ezean, auzoetako elizkizunak burutzea gero eta konplikatuagoa denez gero, igandeetako ofizioak laikoen esku geratzen ari dira.

Lagunak ditudan Arantza Ezkurrak eta Joxe Eugenio Otaduyk lehen aldiz hartu dute ardura osoa elizkizunean. Eta nota altuarekin gainditu dute erronka. Gaurkoan Joxe Eugeniok zuzendu du zeremonia, baina hurrengoan Arantzak hartuko du lema. Lauzpabost arrasatear bikote dira dagoeneko elizaz eliza ari direnak.

Honetaraino albistea. Eta horrek hausnarketa txiki bat merezi duelakoan nago. Eliza egunetik egunera gorriagoak ikusten ari da, berrikuntzarako gaitasunik ezean erabat galduta. Eta gainera, badirudi ardatz berdinaren inguruan bueltaka ari dela, gero eta uzkurrago, gero eta zaharkituago. Elizari bere leihoak irekitzeko premia gainezkatzen ari zaio, eta gure tenpluetatik osteratxo bat egitea besterik ez da egin behar, diskurtso monokorde eta anakronikoek zein mesede gutxi egiten dioten ikusteko.

Bi mila urte pasatxo iraun duen erakundea egundoko krisi sakonean erori zen iragan mendeko erdialdera eta egoerak ez du hobera egin, ezta horretarako borondaterik ote duen erakutsi ere, txarrena dena. Oinarriko kristauok penaz begiratzen diogu, multiesklerosiak jota burua jaiki ezinik dabilen elizari. Datorren urtean mende erdi bat izango da, II Batikano Kontzilioa ireki zela, eta haize freskoa ekar zezakeela zirudien gertaera hari frenorik astunena jartzen saiatu dira, Juan XXIIIz geroztik izan diren gainerako goi eliz-agintarien aldetik. Oraindik orain, dagokigun gotzainak etsipenezko sutzarrera egur gehiago bota zuen, “mugitzen dena, infernura!” adierazi nahi izan balu bezala.

Egia esan –eta bekatu larriren antza har dezakeen arren- kristautasun humanistaren bideetatik ibiltzeko ez dut eliza ofizialaren beharrik. Tenplurik egokiena nork bere baitan eraiki dezakeena delakoan nago, lagun hurkoarenganako begirunetik darion giza-arautegia zintzo bete izanik.

Arantza eta Joxe Eugenioren gaurko otoitzekin berriago sentitu naiz.

Ikusi bideo hauek:

http://www.youtube.com/watch?v=MC4xMGpBmAk

http://www.youtube.com/watch?v=kowLFm6k4As

http://www.youtube.com/watch?v=7ivN3xQeNAI&feature=player_embedded#at=133

http://www.youtube.com/watch?v=SSIY6kvuVNA

TRINCADO ETA VITORIA: BIZITZA BATEN HISTORIA, ESKUTITZETAN

2011-02-27T09:28:00.003+01:00

Gaurkoan lau eskutitz igo ditut, BEHIN IZAN ZIREN blogera. Lauak Jesús Trincadorenak. Kontzentrazio esparru desberdinetan egon zen bitartean Marcos Vitoriarengandik jasotakoak galdu egin ziren, Jesusen bizimodu ez ohikoarengatik. Behintzat, niri ez zizkidan eskuetaratu Trincadok, eta ziur nago berak etxean zituen guztiak entregatu zizkidala.

Trincadok, berezko bere umoreak hala gidatua, deitura desberdinak ematen dizkio Argèles sur Mer-i; Sahara del “Remolino del Diablo”, Costa Azul eta Isla de Argéles. Laugarrenean, hau da, Mexikoko Frantziako Enbaxadoreari bidalitakoan –nik daukadana aurreneko zirriborro bat delarik- marrazki bat eskaintzen digu arrasatearrak.

Trincado ziur zegoen egun haietan Mexikorako igarobidea iritsiko zitzaiela, eta denak jarraian Celestino Uriarterengana –Txilera- joan ahal izango zutela. Hala ere, kontzentrazio esparruko zurrumurruei jaramonik eginda, adierazten dio Vitoriari: “Hoy he sabido que está casi lista la cuestión, pero México impone una condición para restringir cierto sector político, pues dice que las “madres del cordero” de Gurs han dado un resultado indeseable para México, y el quid está ahora (se supone) en quién será el que ponga el cascabel al gato y hace la clasificación”

Irakurgarria da, oso, bere mamiarengatik, Mexikoko Enbaxadoreari igorritakoa. “Quienes firmamos este escrito nacimos para mover las lanzas que Quijano (o Quijote?) depara y no la pluma de su padre, mil veces genial” Gainerakoak ere ildo beretik jotzen du

BEHIN IZAN ZIREN: http://behinizanziren.blogspot.com/

ARAZOA EZ DA AL QAEDA

2011-02-25T14:35:00.004+01:00

Badirudi mendebal-iparraldeko estatuak arduratzen hasiak direla, Libiako gauzak hartzen ari diren itxura dela-eta. Eta galderak dantzan ditugu: Nor arraio dabil iraultzaren atzean? Nork armatu du biztanleriaren zati handi bat? Nor ari da borroka estrategia zuzentzen ari? Ai ene... eta Al Qaeda balitz?

Espita ireki zuen Tunisiak. Egiptok segitu zuen... eta Libiaren txanda heldu denean, “Arranopola, hau ez da berdina! Zerbaitek ihes egin digu eskuetatik” oihukatzen dute estatu boteretsuek, mahgrebiar alde osoaren gaineko azterketa berriak dardaran jartzen dituelarik, egoera aurrerantzean kontrolatzea nekezago gerta lekiekeela antzemango balute bezala.

Zein da diferentzia erabakigarria orain arteko iraultza multiestatalean? Hitz magiko bakar batek desberdintzen du: petrolioa. Horrexek arduratzen ditu, eta ez beste ezerk, “mundu zibilizatuko” agintariak... Azken albisteek diotenez, libiar kasuan, matxinatuek kontrolatzen dituzte petrolio ustiapeneko zentrorik garrantzitsuenak. “Baina nor dago Gadafi kentzearen aldeko erreboltaren buruan? Eta Al Qaeda balitz?” Itaun arduragarriak, oso, zenbaitzuentzat.

Edozein modutan - eta politika kontzeptuaren barruan denetariko osagaiak sar daitezkeela kontuan izanda, funtsezkoa ekonomikoa delarik- benetan kezkatzen ditu modu berdinean agintari guztiak Libian gertatzen ari denak? Norbaitek ikusi al du azken orduetako petrolioaren prezioak izandako igoera? Horra begiradatxo bat bota eta berehala ondorioztatu ahal izango dugu, honez gero batzuk eskuak igurtzen ari direla, pozez beterik. Zenbait hilabete barru ezagutuko dugu konpainia batzuen 2011ko ekitaldi ekonomikoaren emaitza. Eta orduantxe jakingo dugu nor ez dagoen une hauetan hain arduratua libiar iraultzarengatik.

Errekurtso naturalen gaineko hausnarketa berri bati ekin geniezaioke, horretarako gogorik edukiko bagenu. Berriz ere, munduko aberastasunaren banaketa egoki eta orekatuari buruzko aldarrikapenak egin genitzake, ahal duenak aditu nahi duela jakingo bagenu. Munduan zehar maiz antolatzen diren ez dakidan zenbat gizarte-forotara jo genezake, banatze-justiziaren premiaz manifestazioak antolatzeko, gero eta okerrago goazela ezagutuko ez bagenu.

Baina munduaren aldakuntza geure esku dagoela sinetsi nahi dugunok, etsipenezko putzutik bada ere, hausnarketak egiten segituko dugu, aldarrikapenak barreiatzeari berrekingo diogu, eta manifestazioak zein agerraldiak prestatzen arituko gara. Arazoa ez da bakarrik Al Qaeda. Inondik ere ez!

Marrazkia: Josetxo Ezkurra

JOSE ANTONIO ARANA MARTIJA

2011-02-23T16:22:00.004+01:00

Jose Antonio Arana Martijarekin goiza Gernikako bere etxean eman ondoren, eta nirera ailegatu berri naizela, lerro hauek idaztera jarri naiz, hain zuzen, otsailaren 23ko arratsaldean, ordu pare bat bakarrik falta direnean hain justu hogeita hamar urte betetzeko, frankismoaren nostalgikoek euren kolpea burutzeari ekin zutenetik.

Hogeita hamar urte bete dira eta denboraren poderioz pertsonen oroimenak printzatzen hasi direla ematen du, une gogor eta zalantzakor haietan kolpisten lerrora pasatzeko keinu egin zutenetako askok demokraziaren balioak errepikatzen dituztelarik... hemerotekak hor ez baleude bezala. Baina ez noa honez gero ezagutua denaz ezer idaztera.

Jose Antonio Arana Martijarekin konpartitu dut goiza eta, besteak beste, duela hogeita hamar urteko gertaera haien inguruko ospakizunetan ari diren pertsonaiez ere aritu izan gara apurtxo batez. Gehiegi haizatu gabe, denbora alperrik galtzeak ez gaituela inora eramaten ikasi baikenuen aspaldi. Gehiago interesatzen zitzaidan bere buruaren gaineko Jose Antonioren azalpena, hau da datorren martxoaren 10ean laurogei urte beteko dituen euskaltzale zintzoaren ibilbidearen nondik norakoa Euskonewseko irakurleentzat grabatzea.

Eta beste gauza ugariren artean, Jose Antoniok gogoratu dit, gaurkoaren moduko egun batean berriz ere faxismoaren erresumara eraman nahi izan gintuzten politiko eta militar haietako askok deklarazio higuingarriak egiten dituzten bitartean, 1981ko berpiztaile faxista haiek ezkutuan sostengatzen zituztenei aurre egiteagatik, bera kartzelara sartu zutela 1968an. Zer zela eta? Gernikan ikastola sustatzearen bekatu larria!

Dena den, sekretutxo bat ere kontatu dit: presoei euskarazko klaseak emateko eta musika erakusteko aprobetxatu zuen kartzela-denbora. Eta orduantxe piztu zitzaion musikaren gaineko ikerkuntzari lotzeko ideia. Deliberamenduaren lehen fruitua, euskaltzaleok behin edo behin eskuan izan dugun “Musica Vasca” liburua izan zen. Gero besteak etorri ziren.

Garbi dago: ¡No hay fascismo que por bien no venga! Urte askotarako Jose Antonio!

SEXABIKAINTASUNA

2011-02-21T13:08:00.007+01:00

Versión en español

Zin egiten dut, e-buzoia ireki nuenean, asaldatu egin nintzela. “La sexalescencia” zioen erreferentzian. Eta hitz bitxi horrek okerrarazi ninduen. Bidali zidana, argentinarra bera, ez da sexuarekin zerikusirik eduki dezaketen mezuak bidaltzeko zalea, baina bizi garen gizarte nahastaile honetan edozeinek paira dezake labainkada eta nire lagunak bere ohiko jokaera guztiz normalaren gaineko kontrola une batez galdu ote zuen pentsatu nuen.

Adiskidearen osasunari buruzko zalantza argitu nahian mezua zabaldu... eta edukia sexuarekin ez baizik sexagenarioekin –hau da, hirurogeietan sartuta gauden pertsonekin- zegoela erlazionatuta ikusi nuen. Alde batetik, lasaitu egin nintzen nire adiskidearen buru-osasun egoera normala zela egiaztatu nuelako. Eta bestetik, berriz ere nire adiskidearekin ados nengoela ikusi nuelako, oraingoan sexabikaintasun kontzeptuarekin inguruan.

Eta zer da sexabikaintasuna? Gauza xume bat: hirurogei urteetako muga gainditu dugun gizon eta emakume independenteak, aspalditik lan egiten ari garenok, direla hamarkada batzuk lanak bibliar sasi-madarikazioarekin eduki zezakeen sinonimia hankaz gora jarri genuenok. Gero eta gehiago bide gara, sailkapen horretara iristen ari direnak, egunetik egunera itxura arraroagoa hartzen ari den gizarteko adin piramideak erakusten duen moduan.

Batzuk jubilatu egin gara; beste askok nominan segitzen dute. Kasu batean zein bestean oraindik ere gizartearentzako emaitza positiboak eskaintzeko gai gara, eta etengabe erakusten dugu. Modu berezian emakumea agertzen zaigu, historian aurreneko belaunaldi guztiz burujabetua osatzen dutenak. Ez dauka zerikusirik, gure amek egin ahal izan zutenarekin. Eta egundoko indarraz erakusten ari dira sexabikaintasunaren barruan eskubidez egotearen errealitatea.

Bizitzak eskaintzen dituen sari eta tranparik gehienak ezagutzen ditugu sexabikaintasunekook, eta gai gara arriskuak garaiz antzemateko. Ez dugu negar egiten hutsik etxeratzen garenean, ezta neurriz kanpoko salto salataririk ematen zori oneko jainkosak sorbaldan ukitzen digunean. Badakigu dena abagunekoa dela, eta gauza gara emozio orekari eusteko, lurrera erori gabe. Eta horrela izango da betiko, izan ere gure bertuteen artean ahaztua daukagu noiz ikasi genuen itsas-laminen kantuei entzungorrarena egitea.

Duela ez hainbeste, hirurogei urtekoak zaharrak ziren. Eta 65erako hil kanpaiak hurbil zeuden. Egun, ordea, gaztaroa nostalgia apur batekin gogoratzen badugu ere, aurrera begiratzen dugu itxaropentsu sexabikaintasunekook, osotasun fisiko eta intelektualarekin. Aprobetxatu beharra dago bizitzak eskaintzen dizkigun zirrikitu eta bide bakoitza, gure izpirituarekin bat egin dezaketen garapenerako aukerei heltzeko.

Horixe da sexabikaintasuna. Sexuarekin ere ez dakit, baina seguru baietz “sesuarekin” zeharo kidetua den bizitza-aldia.

TRINCADO ETA VITORIA: BIZITZA BATEN HISTORIA, ESKUTITZETAN

2011-02-19T13:05:00.005+01:00

Beste bi eskutitz jaso ditut, BEHIN IZAN ZIREN blogera.

Egunak moteltasun handiz ematen ari dira Argèles sur Mer-eko kontzentrazio esparruan, eta Jesus Trincadok jo eta ke segitzen du informazioa ematen, nori eta bere adiskide mina den Marcos Vitoriari. Morala jaisten ari da atxilotuen artean, iristen zaizkien albisteak eta sortzen diren zurrumurruak egunetik egunera beltzagoak baitira. Eta Vitoria lasaitasunean ikasten ari delako, Trincadok inbidia dio adiskideari, eta horrela islatzen du bere sentimendua, bidaltzen dion marrazkian.

Trincadok Lluis Companys-i buruz idazten dio Marcosi, eta beste toki batean Arrasateko euren laguna den Celestino Uriarte Txilen itxaroten ari zaiela baieztatzen du.

Hala ere, kontzentrazio esparrutik aldegiteko esperantza galdu ez duen arren, morala ez zaio Trincadori gainezkatzen: “En resumen, mi optimismo ha descendido a un 2% ante la esperanza de marchar. Antes la documentación tenía que hacerse a bordo; ahora, que la situación agota los últimos días, se habrán de montar oficinas de clasificación con un papeleo desesperante e interminable... Pero si después de esto volviéramos al erri con posibilidades, ¡qué hermosura de relevo de cargos va a haber! Es la satisfacción que abarca todos los sacrificios...”

Ezin dut ziurtatu Trincadok amesturiko “erri” hori Arrasate den. Mendeku administratiboa iragartzen ari dela dirudi.

BEHIN IZAN ZIREN: http://behinizanziren.blogspot.com/

BALIO ERANTSIA BAKE PROZESUAN

2011-02-17T10:25:00.007+01:00

Seguru nago Idoia Mendia Eusko Jaurlaritzako bozeramaleak ez dakiela zer den balio erantsi kontzeptua. Bestela ezin daiteke esan, bota berri duen astakeria. Brian Currinen taldeak Euskal Herriko bake prozesuaren berreraiketan ez duela balio erantsirik ekartzen adierazi du Jaurlaritzaren izenean, eta –nolabait ere- Madrileko Gobernuaren izpirituari helduz.

Nik dakidanez, materia hila da balio erantsirik eskaintzen ez duen bakarra. Gainerako guztiak, neurri handian zein apalagoan, egiten dute. Balio hori, kasu batzuetan negatiboa izan daiteke. Baina izan, bada. Horregatik ezin dut ulertu Mendiarenaren gisako harribitxi iluna.

Nik uste dut edozein agintarik –batez ere agintea gizarte zibiletik iritsi zaiolako- ontzat eman behar dituela gizarte zibilean modu operatibo positiboan sortzen diren ekintzak. Eta gure gizartea, inoiz baketuko bada, denen beharrean dagoelakoan gaude asko. Agintariak eta beraiei aginte eman diegunak, den-denak aritu behar dugu bizikidetzak exigitzen dituen gutxieneko baldintzak lortzeko. Eta gizarte zibilak begi onez ikusten du Currin edo beste edozeinen ekarpena, onerako bada.

A! Eta bi alde ados ez daudenean, arbitrajera jotzen da normalean. Horrela izan da gure herriaren historian, foruetatik hasita. Nik ez dakit noiz izango den, baina seguru nago Euskal Herriaren gatazka politikoari irtenbide emateko, inoiz arbitrajera jo beharko dela. Eta inork ez luke beldurrik izan beharko, azken finean bizikidetza baketsuaren mamia, komunikazioaren bitarteko elkar ulertzean datza. Eta poliki-poliki, euskal gizartearen agente guztiok horra apuntatu beharko genuke, hots, pentsamolde, sentimendu, nortasun eta identitate desberdinen arteko elkarkidetza positibo eta emaritsura.

“Tunel baten irteera” idaztirako (http://txemax.blogspot.com/2011/02/tunel-baten-irteeran.html) erabilitako argazkia atera nuen toki berean egin dut gaurkoa. Eta biak alderatuz, diferentzia bat dago agerian: pintada desagertu da. Norbaitek balio erantsia jarri dio bake prozesuari. Hartu nota, Mendia andrea!

CARLOS ABAITUA HIL DA

2011-02-15T16:23:00.007+01:00

Carlos Abaitua hil da. Otsailaren 13an betiko itzali zen, fedearekiko gizarte konpromezutik beharrean bizi diren giza taldeak zerbitzatzen aritu den apaizaren bizitza. Duela hirurogeita bost urte apaiztu zenetik gizarte salakuntza garbia eragin duen gizakume sakon eta langileak agur esan zigun joan den igandean, bere azken hilabeteak gaixotasunak ezindua eman dituela.

Aspaldiko laguna nuen Carlos. Eta hain aspaldikoa, izan ere sendi-harreman estuak direla-eta, 1957an egin genuen lehen aldiz topo, non eta Arabako Villamardones herrixkan. Ordurako, Gasteizko Gotzaindegiaren Gizarte Idazkaritzaz arduratzen zen eta aipatu herri horretan nekazal-abeltzantza ustiapen bat martxan zeukaten, arabar bizilagunik pobreentzako elikagai aproposak lortzeko prestatuta. Ordudanik gure arteko erlazioa bizi-bizia izan da, eta aitortu behar dut, kristau bezala nire apaiz erreferentea izan dudala.

Bizkaiko Berrizen 1921an jaioa, Gasteizen apaiztu zen 1946an. Erromara joan zen ikasketekin jarraitzera eta handik itzultzean arabar gotzaindegira igaro zen, ordutik hil arteko bere zeregina txiroen aldeko lana izan delarik. Askatasunaren doktrina predikatu zuen Carlosek, bere hitzak freskotasun eta gaurkotasun osoz jantzita joan direlarik beti.

Carlosi zor zaio 1956an Gasteizko Adurza auzoaren diseinua, arabar hiriburura etorkinak hainbat tokitatik iristen ari zirenean, bizitza-baldintza negargarrietan. Carlos Abaitua eta Jose Maria Setienek idatzi zuten urte hartan “Un barrio nuevo” liburuxka, eta bertan ziotenez “La Iglesia con presencia activa en el barrio es una pieza fundamental en las futuras relaciones humanas del poblado, algo así como una Iglesia indígena en medio de la cristiandad naciente”

Doktorego tesia 1964an burutu zuen Abaituak, “La doctrina sobre la libertad política en el magisterio del Papa Leon XIII” tituluarekin. Liberalismoak arriskuan jarritako balioen defentsa egiten du bere tesian, eta amaitzen du txalotzen Juan XXIII-k “Pacem in terris” entziklikan irekitzen zuen bidea.

Pertsonen arteko diferentziak gainditzeko dialogoa defendatzen zuen Carlos Abaituak. Hori bera eskatzen zuen 1965ean “Católicos desunidos” liburuan, hain zuzen integrismo eta progresismo pentsamendu ildoen zentzu peioratiboa indargabetzeko. Uste zuen edozein jarrera aldaraz daitekeela elkarrizketaren bidez, eta gizon-emakumeok gai garela, teorian kontrajarriak diren ideien arteko zubiak ezartzeko.

Diodan, aipatu liburu hori “Colección Antena”ren bosgarrena izan zela, aurreko lauen egileak Ricardo Alberdi, Gregorio Rodriguez de Yurre, Jose María Setien eta Jerez Tiana izan zirela. Goi mailako pentsalariak denak.

Abaituaren hitzak dira: “La transformación del sistema económico no puede hacerse sin el sacrificio de todos, aceptando una reducción del consumo. Para solucionar el paro hay que invertir y para invertir hay que ahorrar; por esto, la solución de la crisis económica y laboral pasa por la austeridad y por la superación de esta sociedad consumista en la que nos movemos” Ezagunak egiten zaizkigu? Gure eguneko gizartea dardaran jartzen ari den krisiari aurre egiteko esanak direla ematen du, ezta? Bada... 1982koak dira! Hain zuzen, Teologia Fakultateko Dekanoa zenekoak ditugu, eta ordurako gure sistema ekonomikoa zaharkitutzat jotzen zuen.

Carlosen aldeko elizkizunetan Jose Maria Setienek adierazi bezala, Abaituak eredua eman zuen bere konpromezuarekin, izan ere alderdi erlijiosoa ez da nahikoa egiazko ebanjelioa predikatzeko. Errealitate soziologikoa ezagutzea eta lantzea ezinbestekoak zituen Abaituak bere pastorala burutzeko. Edozein motatako krisia zein den eta non datzan antzematea lehen urratsa dugu gizartearen bilakaera itxaropentsurako. Eta hori Carlos Abaituak inork baino hobeto zekien... eta praktikatzen zuen. “Descubrió cómo debe de estar en su sitio el sacerdote, sin vivir de espaldas a las grandes necesidades de los seres que, aún sus penurias, deben de ser amados” azpimarratu zuen Donostiako gotzainak.

Abaitua kontsekuentea izan da bere kristau fedearekin. Demagogia salatzen zuen, batez ere lurreko azaletik erauzteko ezertxo ere egin gabe injustiziak kondenatzen dituztenena. Giza eskubideen defentsa, babesik gabekoen aldeko aldarrikapena, hau da, justizia soziala izan zen Abaituaren motore indartsua. Ebanjelizazioa ekintzaren bitartez daramaten horietakoa zen. Anekdota gisa aipa dezaket, berarekin izan nuen azken solasaldian, Euskal Herrira iritsitako etorkinen uhin berriko emakume islamiarrek beloa eramateko eskubideaz aritu ginela.

Baina Carlos Abaitua bere herriko seme bat ere izan zen, euskalduna, Euskal Herria maite zuena. Eta gure gizartearen zabukadek min egiten zioten. Konbentzitua zegoen euskal elizaren betebeharrik garrantzitsuenetakoa gure arteko bakea eragitea dela. Jose Antonio Pagolarekin batera publikatu zuen “Cambio social y evangelio en el Pais Vasco” liburuan idazten zuen Abaituak, 1990ean: “El magisterio de los Obispos vascos sobre la paz ha llegado poco a las bases eclesiales. Sin embargo son éstas las que se deben implicarse en lo que debe asumirse como una prioridad pastoral específica de los cristianos vascos. La pacificación condiciona el propio proceso de la fe en Euskadi. Algo habría que hacer para que las bases asuman como suyo lo que les corresponde. ¿No ocurrirá que al pueblo llano le dicen más los gestos que las palabras?

Carlos Abaituak utzi gaitu. Baina bere izpirituak gurekin jarraituko du, gizarte injustiziarik txikiena den bitartean. Egun Handira arte, Carlos!

PATINETEZ IKASTETXERA

2011-02-14T15:01:00.004+01:00

Deba Goienako astekari batean gaur atera behar zen hementxe doakizuen nire ekarpentxoa. Ez dakit publikatu ote den, arratsaldeko 3:15etan ez baitidate oraindik ekarri aldizkaria eta, beraz, ezin dut ziurtatu inork irakurri ote duen. Nik, bada ezpada ere, hona aldatzen dut idazkiñoa.

“Paseatzen ari nintzen lehengo goizean, Arrasate-Eskoriatza ibilbidetik eta Almen Ikastetxeko inguruetan espektakulu berri baten egiaztapenak harrapatu ninduen. Ikasleak ziren, ikasle gaztetxo ugari, eguneko betebeharretara patinetez zihoazenak. Ikuskizun bitxi hark zenbait gogoetarako aukera eman zidan, eta horietako batek nire haurtzarora eraman ninduen.

Hain zuzen ere, Arrasateko biatoristen ikastetxean ari gineneko denborak ziren, eta Aretxabaletatik ikaskide batzuk zetozkigun egunero, bizikletaz. Gogoan dauzkat, euria eta eguraldi kaxkarraren kontrako kapa luze haietan babesturik, bi herriak bereizten zituzten lau kilometroak gaindituz. Pedalez-pedal atera zituzten aurrera ikasketak.

Almeneko gaztetxoek irribarre gazi-gozoa lorarazi zidaten, tramankulu toleskorrari seriotasun osoz zangoen indarrarekin abiadura ematen zioten bitartean. Diferentzia bat dago bi aldietako kasuen artean: nire ikaskideek behartuta erabiltzen zuten bizikleta; oraingo neska-mutiko horiei, ordea, modak ekarri die patinetea. Dena den, niri orain bezala, ziur nago berrogeita urte barru eurek ere oroituko dituztela nostalgiaz oraingo joan etorriak”

Bertako irakasle batek aitortu didanez, modak arazo bat ekarri du: patineteak aparkatzeko toki egokirik eza . Ez dezatela burua gehiegi nekaraz esan nion. Modak, datozen bezala joan egiten dira-eta. Dena den, oraingo honek dirauen bitartean, txalo beroa gaztetxoei, gorputza astintzeagatik.

ESLOGANETAKO HERRIA

2011-02-13T19:13:00.003+01:00

Aitortu behar dut urrundik ikusi dudanean nire barnean haserre-eraso bat igarri dudala. Gure herriak arras zikinduta daude eta badirudi batzuek gozatu egiten dutela pintadekin. Ez dago egunik, artista anonimoren batek bere ezadostasuna guztion ondarea den herrietako eraikin zein gaineko ibilgeturen bitartez erakusten ez digunik. Tira; ez noa sakontzera denok ezagutzen dugun gaian. Alperreko ariketa litzateke-eta.

Baina pintadara hurbiltzen joan naizen heinean baretzen joan da haserre puntua, zeharo ezabatu arte. Hormaren kontrako eraso zuzena iruditu zitzaidana paperean eginda zegoela ohartu naizenean, -eta semearen erantzukizuna hari ez dagokiola dakidan erren- mezuaren egileen ama guztiz desagertu da nire gogotik. Paperaren zimurrek protesta egin dutenen begirune zibilizatuaz hitz egin didate. Eta argazkia atera dut, salakuntzak eta estetika ez direla elkarren etsai egiaztatzeko asmoz.

Gero konturatu naiz, dena den, hiri euskaldun batean behin protesta idatzia prestatzen hasiz gero, egileei euskaraz izkiriatzea otu zekiekeela, edo behintzat bi hizkuntzatan. Ziur nago, espainierazko Y VASCA, TODO POR LA PASTA esloganarekin asebete-beteak geratu direla kartel jartzaileak. Errima zuten literatura giltzarria beraien sentimendua adierazteko. Eta ez bide dute pentsatzeko astirik galdu nahi izan, euskarazko esaera burutsurik asmatzen gai ote ziren frogatzeko. Hurrengoan?

TRINCADO ETA VITORIA: BIZITZA BATEN HISTORIA, ESKUTITZETAN

2011-02-12T10:45:00.004+01:00

Beste bi eskutitz jaso ditut BEHIN IZAN ZIREN blogera. Jesus Trincadok segitzen du idazten, Marcos bere adiskidea Toulousen dagoelarik. Astebeteko epean bidaltzen ditu biak, albisteetarako egarria nolakoa zuten garbi adierazten delarik. Zer nolako albisteak?

Argèles sur Mer deritzaneko kontzentrazio esparruan erretenituta, atxilotu haientzat Amerika agertzen zitzaien urrezko helburu bezala, nahiz eta egunak pasatu ahala batzuen eta besteen jokoak ageriago geratzen ziren eta Trincado zein Vitoria kexu azaltzen ziren, ordurarte lagun min izandako zenbaitzuekiko.

“Ayer, por mediación, me llegó la hoja de ficha para la solicitud de entrada en México” komunikatzen dio Trincadok Vitoriari, baina jarraian azpimarratzen du: “por las posibles contrariedades que ello pudiera tener con la ficha hecha por el Partido Socialista, acordamos el rechazo y considerar más acertado seguir tus instrucciones”

Eta kontzentrazio esparruan preso egoteak umore ona ez ziola kentzen erakutsiz, Ameriketarako bidaiarekin amets egiten zuela garbi utzita, gehitzen du Trincadok: “Yo, por si acaso algún pícaro me hace alguna jugarreta para darnos un susto en la travesía jugando a minas, he aprendido a nadar bastante bien”

BEHIN IZAN ZIREN: http://behinizanziren.blogspot.com

IÑIGO ARREGIREN ERAKUSKETA BILBON

2011-02-10T18:07:00.006+01:00

Iñigo Arregi arrasatear artistak Gasteizen izan zuen bere erakusketa baten katalogorako zenbait hitz eskatu zizkidan 2006an, eta ondokoa idatzi nuen, testu luzeago batetik hona aldatuta:

"Erakusketa bat bisitatzen dugunean objektuak aurkitzen ditugu, artistaren adierazpen askeko ahalmenak sortuak. Eta erantzunetara eramaten gaituzten galderak sorraraz ditzakete objektu horiek, azken finean arte eta erantzuna hitzak sinonimoak baitira. Eta erantzunak, gainera, asebete egiten badu, arte hitzak sakratu izateari utz diezaioke, askatasunaren adierazpena bilakatzeko. Iñigo Arregiren obrak itaun asko eragin ditu nire baitan eta erantzunak, egileak berak bere lanetarako eduki litzakeen arrazoiekin bat etorriko ez balira ere, asebeteta utzi naute. Iñigoren formak sinboloak bilakatu zaizkit, haren izpirituaren uneko ibilbidearen arabera. Azaleko ikusliarrarentzat, forma antzerakoak irudi lezakete baina berezko muga zorrotzek bereizten dituzte. Hala ere, artistaren gogoa hantxe dago, bere osotasunean, horixe baita baliozko azken erantzuna. Forma eta sinbolo guztien artetik, konstante eraikitzaile bezala, artistaren izpiritua igartzen da argi eta garbi. Irudien berreraiketa jarraikia artistaren barne jarrera sakon eta ausartak ahalbidetzen du eta – seguru nago- bere kontzientziarekiko joera zintzoak barne bakea dakarkio Iñigo Arregiri"

Bost urte geroago Iñigoren beste erakusketa batera hurbildu naiz, kasu honetan Bilbon, eta nire hitz zahar haiek gainera etorri zaizkit, egundoko indarrez. Egiaztatu dut orduan idatzitakoak bere balioan irauten duela, baina ez -jakina- igarle ahaltsu horietakoa naizelako, baizik eta Iñigok zintzo-zintzo segitzen diolako bere ibilbide artistikoari. Bere gogoak dioenari jarraitzen dion artistak erraztu egiten du ikusliarraren lana. Eta horien artean nago ni, lerro xume hauek idaztera jarri naizelarik, emozio eta eskerronetik. Azken finean, Iñigok bere ingurukoak gozarazten baititu artearekin. Aukera duten guztiak gonbidatu nahi ditut erakusketa ikustera, eurek ere gozatuko dutelakoan.

Erakusketa:
Krisisfactory Arte Aretoa
Estraunza kalea, 7 BILBO