BILATU

lunes, 13 de febrero de 2012

MARISORGIN OTOIZLARIA


Aitortu behar dut, ze arraio!, telebista ikusteak gauza onak ere badituela. Ezin da dena txarra izan eta ziur nago hamaika adibide ipin litzaketela irakurleok kutxatik iristen zaizkigun edukietaz. Beraz, eta oso telezale ez naizen arren, aparailuaren aurrean adi egoteak bere onura ekar dezakeela froga dezaket.

Marisorgin otoizlaria
Adibide gisa, basa munduari dagokion nomenklatorra jar nezake. Orain arte banekien gaztelerazko mangosta, orangután, periquito, pantera, et abar luze batek euskarazko antzerako bertsioa dutela. Ez pentsa, baina nire hiztegia alde horretatik aski aberatsa da. Baina orain hurrengoan, perone hautsiaren kariaz faunari buruzko tele-saio bat ikustera ohitu naizela,  euskarazko nire hiztegia aberasten ari dela konturatu naiz. Poliki, poliki, hori bai, baina munduko basa fauna zein florari buruzko izendegia hazten ari zait. Badakit nola esan behar dugun gaztelaniazko leopardo (lehoinabar), libélula (txerrenburduntzi), orca (ezpalarta) eta halako hitz mordoa. Ikasi dudan azken hitza, “marisorgin otoizlaria” izan da, hots, orain arte "mantis religiosa" bezala bakarrik ezagutzen nuena.

Azaldu behar diot irakurleari ilusioa egiten didala gero eta hitz gehiago erabili ahal izateak. Jakin badakit publikapen espezializatu batzuetan –horra hor, adibidez, ADEVE bilduma eredugarria aurki dezakedala mundu osoko animali desberdinen euskarazko deitura. Baina ez nindoan ni alde horretatik: esan nahi nuen telebistak gauza onak ere eduki ditzakeela. Eta adibide bat jarri dut, besterik gabe.

Bide horretatik joanda, ez litzaidake gaizki etorriko, gustuko ditudan animali, zuhaitz, landare, lore eta ortuarien gaineko beste ariketa bat burutzea. Hasi beharko nuke hurbilenetik: gure inguruko espezie horiek identifikatzea, behar bezala, uso arrunta eta pagausoa ez nahasteko, adibidez. Edota loina eta ezkailua bereizteko. Behin hori lortuta, Serengetiko zelaietara edo Borneoko oihanetara bidaiatzea ere polita litzateke. Seguru asko, izadiaren gaineko nire hiztegiak eskertu egingo lidake.

2 comentarios:

  1. Josemari, hala ta be, mantis religiosa hitza euskaraz erabilid dezakegu, latinezko izen zientifikoa baita.
    Gainera, seguru ez egon arren, gazteaniaz mantisa "santateresa" deitzen dala uste dot.

    ResponderEliminar
  2. Eneko,
    eskerrik asko ekarpenarengatik.Zure argibideei esker nire hiztegia aberasten segitzen dut! Hurren arte!

    ResponderEliminar